Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2011

ΤΡΙΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΔΙΑΛΕΞΕΩΝ ΣΤΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ

Κείμενο - φωτογραφίες Θόδωρος Ορδουμποζάνης

Στα πλαίσια των προσπαθειών του Ιστορικού Μουσείου Αλεξανδρούπολης να παρέμβει δυναμικά στα πολιτιστικά δρώμενα της πόλης, καθιέρωσε εδώ και τρία χρόνια ένα κύκλο ομιλιών – διαλέξεων με τίτλο «Γνωριμία με προσωπικότητες από το χώρο της επιστήμης και του πολιτισμού». Φέτος το πρόγραμμα ξεκίνησε με καλεσμένους τον Καθηγητή του Α.Π.Θ. Ιωάννης Σειραδάκης και τον Καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών και Ιστορικό Θάνο Βερέμη και προβλέπεται να συνεχιστεί τον Φεβρουάριο την παρουσία στη πόλη μας του βραβευμένου ποιητή Τίτου Πατρίκιου και κατά πάσα πιθανότητα αργότερα με τη σύντροφο του Οδυσσέα Ελύτη Ιουλίτα Ηλιοπούλου.


Oι δύο πρώτοι κύκλοι










Aπό την επίσκεψη του Αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Τομπάζη στη πόλης μας. Αριστερά αναμνηστική φωτογραφία με τον Πρόεδρο και τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου. Δεξιά ο Πρόεδρος του Συλλόγου Νίκος Πινάτζης δίνει στον καλεσμένο βιβλία για την ιστορία της πόλης.


Κατά την πραγματοποίηση των δύο πρώτων κύκλων το Ιστορικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης προσκάλεσε και παρουσίασε στο κοινό της πόλης τον διακεκριμένο αρχιτέκτονας Αλέξανδρος Τομπάζης, ο οποίος ανέπτυξε το θέμα "Η αρχιτεκτονική στη ζωή μας". Στη συνέχεια τον πολυβραβευμένο σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη, με θέμα: «Σκέψεις για τον κινηματογράφο», τον καθηγητή και Πρόεδρο του Μουσείου Ακρόπολης Δημήτρη Παντερμαλή, με θέμα: «Το νέο μουσείο της Ακρόπολης. Η αρχιτεκτονική και τα εκθέματα του», τον γνωστό δημοσιογράφο Στέλιο Κούλογλου, με την προβολή της βραβευμένης ταινίας του «Εξομολόγηση ενός οικονομικού δολοφόνου» και τον αστροφυσικό και διευθυντή του Ευγενιδείου Πλανηταρίου Διονύση Σιμόπουλο, με θέμα ομιλίας: «Από τη γέννηση στον κατακλυσμό».













Αριστερά ο Αστροφυσικός και Διευθυντής του Ευγενιδείου Πλανηταρίου Διονύσης Σιμόπουλος και δεξιά ο Καθηγητής και Πρόεδρος του Μουσείου της Ακρόπολης Δημήτρης Παντερμαλής.


Τα θέματα που αναπτύχθηκαν στους δύο πρώτους κύκλους ομιλιών-διαλέξεων ήταν ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, προσιτά σε μεγάλο βαθμό στο ευρύ κοινό της πόλης μας και άγγιξαν το σύγχρονο προβληματισμό της τοπικής κοινωνίας. Οι προσωπικότητες που φιλοξενήθηκαν, αλλά και αυτές που προγραμματίσθηκαν να φιλοξενηθούν στα πλαίσια του προγράμματος, διακρίνονται για την καταξίωσή τους στο τομέα που υπηρετούν και για την αναγνώριση του έργου τους από την επιστημονική και πνευματική κοινότητα της χώρας μας και του εξωτερικού.







Αναμνηστικές φωτογραφίες από την επίσκεψη στη πόλη μας του πολυβραβευμένου σκηνοθέτη Παντελήγ Βούλγαρη.

Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων»

Η μεγάλη επιτυχία που είχε τα δύο πρώτα χρόνια το πρόγραμμα και η ανταπόκριση των συμπολιτών μας με τη μαζική τους παρουσία στις διαλέξεις - συζητήσεις, αλλά και ο διάλογο που ανέπτυξαν με τους καλεσμένους επιστήμονες, έδωσε το έναυσμα στο Ιστορικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης να καθιερώσει τις εκδηλώσεις αυτές ως μόνιμο πολιτιστικό θεσμό της πόλης και ήδη ξεκίνησε και φέτος τον 3ο κύκλο ομιλιών στις 18 Νοεμβρίου 2011 με πρώτο καλεσμένο – ομιλητή τον Ιωάννη Σειραδάκη, καθηγητή στο τμήμα Φυσικής (Τομέας Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής) του Α.Π.Θ. και με θέμα: «Ο μηχανισμός των Αντικυθήρων: Ένας αρχαίος ελληνικός αστρονομικός υπολογιστής».











Αριστερά ο Καθηγητής Ιωάννης Σειραδάκης καθώς αναπτύσει το θέμα του στο ακροατήριο. Δεξιά ο μηχανισμός των Αντικυθύρων.


Ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων βρέθηκε τυχαίως, το 1900 μ.Χ, σε ένα αρχαίο ναυάγιο, κοντά στα Αντικύθηρα, από Σύμιους σφουγγαράδες, που είχαν αγκυροβολήσει εκεί, λόγω κακοκαιρίας. Από νομίσματα (της Περγάμου), το ναυάγιο χρονολογείται μεταξύ 85 και 67 π.Χ. Από γραφολογικές μελέτες υπολογίστηκε ότι ο Μηχανισμός είχε κατασκευαστεί, πιο νωρίς, το 150 έως 100 π.Χ. Οι διαστάσεις του ήταν περίπου 30×20×10 cm - λίγο μεγαλύτερος από ένα σημερινό Laptop - και περιείχε τουλάχιστον 30 συνεργαζόμενα γρανάζια, με τη βοήθεια των οποίων ήταν δυνατόν να υπολογισθεί, με μεγάλη ακρίβεια, η κίνηση του Ήλιου και της Σελήνης, οι φάσεις της Σελήνης και να προβλεφθούν εκλείψεις (ηλιακές ή σεληνιακές). Είχε μια διπλή κυκλική κλίμακα έμπροσθεν και δύο ελικοειδείς κλίμακες όπισθεν. Ο χειριστής μπορούσε να επιλέξει (στην εμπρόσθια κυκλική κλίμακα) μια οποιαδήποτε ημερομηνία χρησιμοποιώντας ένα στρόφαλο (μανιβέλα). Ο στρόφαλος εμπλέκονταν συγχρόνως, με μία σειρά συνεργαζομένων γραναζιών, που κινούσαν διάφορους δείκτες, οι οποίοι έδειχναν τα αστρονομικά φαινόμενα που αναφέρθηκαν παραπάνω, πάνω στις υπόλοιπες κλίμακες του οργάνου. Περιείχε επίσης ένα εκτεταμένο εγχειρίδιο χρήσης. Οι κύριες λειτουργίες του










Αριστερά το ομοίωμα του μηχανισμού των Αντικηθύρων στις πραγμ,ατικές του διαστάσεις που παρουσίασε ο Καθηγητής Ιωάννης Σειραδάκης κατά την ομιλία του στην Αλεξανδρούπολη. Δεξιά σε αναμνηστική φωτογραφία με τον Πρόεδρο και τα μέλη του Δ.Σ. του Συλκλόγου στο Ιστολρικό Μουσείο της Αλεξανδρούπόλης μετά την ξενάγησή του σ΄ αυτό την επομένη ημέρα.


Μηχανισμού των Αντικυθήρων έχουν αποκρυπτογραφηθεί και πάνω από 2000 γράμματα του εγχειριδίου χρήσεως έχουν διαβαστεί (μετά από 2000 χρόνια!) με τη χρήση εξειδικευμένων καινοτόμων μεθόδων. Μέχρι σήμερα, δεν έχει βρεθεί κανένας μηχανισμός με γρανάζια πριν την εποχή που κατασκευάστηκε ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων και πέρασαν περισσότεροι από 16 αιώνες για να κατασκευαστεί κάποιος μηχανισμός που να συγκρίνεται με την τεχνολογική πολυπλοκότητά του. Για το λόγο αυτό ο αστρονομικός αυτός μηχανισμός καθιστά επιτακτική την ανάγκη να γραφτούν ξανά τα βιβλία για την ιστορία και την εξέλιξη της παγκόσμιας ιστορίας της Τεχνολογίας.
Ένα όμοιο ακριβές στις διαστάσεις του αντίγραφο του μηχανισμού, μαζί με δεκάδες διαφάνειες από την επί σειρά ετών διαδικασία εξερεύνησης και ερμηνείας των στοιχείων του μηχανισμού, είχαν τη χαρά και τη τύχη να δουν από κοντά οι παραβρεθέντες στην ομιλία, μεταξύ των οποίων και πάρα πολλοί νέοι της πόλης.

«Κατακερματισμένη ή ενιαία κοινωνία».

Ο δεύτερος ομιλητής του προγράμματος ήταν ο Καθηγητής Πολιτικής Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ιστορικός, υπεύθυνος ιστορικών εκπομπών στο "ΣΚΑΙ" και αρθρογράφος της "Καθημερινής" Θάνος Βερέμης, ο οποίος το βράδυ της Παρασκευής 2 Δεκεμβρίου στο χώρο του Μουσείου και ενώπιον ενός μεγάλου ακροατηρίου ανέπτυξε το επίκαιρο για την εποχή και τη κατάσταση που βρίσκεται η χώρα θέμα με τίτλο «Κατακερματισμένη ή ενιαία κοινωνία;».










Από την ομιλία του Καθηγητή Θάνου Βερέμη στην αίθουσα του ισογείου του Ιστορικού Μουσείου Αλεξανδρούπολης.

Κ
ατά τον ομιλητή, χάρη στην ελληνική επανάσταση και στον αντίκτυπο που το μεγάλο γεγονός είχε σε ντόπιους και ξένους, η γνώση μας για την ελληνική κοινωνία απέκτησε πλάτος και βάθος. Οι μαρτυρίες των ξένων πύκνωσαν, τα απομνημονεύματα των πρωταγωνιστών έγιναν παρακαταθήκη για τους μελετητές, ακόμα και οι άγνωστες ως τώρα αναφορές των τοπικών αρχών στην Υψηλή Πύλη, φωτίζουν όλο και περισσότερο την ξεχασμένη οθωμανική επαρχία της δεύτερης δεκαετίας του 19ου αιώνα. Πώς εξηγείται η επιτυχία της γενικευμένης εξέγερσης σε μια αγροτική κοινωνία αποκομμένη από τα νεωτερικά κινήματα της εσπερίας; Η ελληνική προνεωτερική κοινωνία της επανάστασης ήταν κομματιασμένη σε φατρίες, αρματολίκια και κοινότητες με κοινή αντίληψη ότι η απαλλαγή από τους κυρίαρχους Οθωμανούς δεν μπορούσε παρά να βελτιώσει τη ζωή όλων.
Πολλοί καπετάνιοι πρόκριτοι και αγρότες ωστόσο συμμετείχαν στην εθνεγερσία αποδίδοντας διάφορες ερμηνείες στα μηνύματα των Φιλικών και των λογίων. Τα σχέδια των αρματολών, των ιερέων και των ακτημόνων για την επομένη της επαναστάσεως παρουσίαζαν μεγάλη ποικιλία και υπηρετούσαν συχνά αντίπαλους στόχους. Οι περισσότεροι απέβλεπαν σε διαφορετικά έπαθλα από τη μεγάλη ανατροπή. Έτσι ο εμφύλιος που ξέσπασε λίγο μετά τις πρώτες στρατιωτικές επιτυχίες εναντίον των Οθωμανών ήταν το φυσικό επακόλουθο μιας κατακερματισμένης κοινότητας ευκαιριακών συμπολεμιστών.
Ο θεσμός της οικογένειας που συγκέντρωνε την κύρια αφοσίωση των υποδούλων και στη συνέχεια οι συγγενείς, οι φίλοι και οι αδελφοποιητοί, αποτελούσαν στοιχειώδη οργάνωση προστασίας έναντι μιας αυθαίρετης εξουσίας. Στον υπήκοο που δεν διέθετε τα οικονομικά μέσα για να εξαγοράσει τον καταπιεστή του, έμενε ως εγγύηση η εμπιστοσύνη στους πολύ κοντινούς του.










Από την ξενάγηση του Καθηγητή Θάνο Βερέμη στο ιστορικό Μουσείο Αλεξανδρούπολης από τον Πρόεδρο του Συλλόγου Νίκο Πινάτση και το μέρος του Δ.Σ. Θόδωρο Ορδουμποζάνη.

H μεγάλη έκπληξη για τους κατακερματισμένους αυτόχθονες επαναστάτες υπήρξε το συγκεντρωτικό κράτος δικαίου το οποίο εισήγαγαν ως πρότυπο εξουσίας οι ετερόχθονες του Αγώνα. Πρόκειται για επαναστατικό πραγματικά αποτέλεσμα ενός παραδοσιακού πολέμου. Το σύγχρονο κράτος κατάφερε να επιβληθεί στην Ελλάδα χάρη στην οικονομική και ιδεολογική υπεροχή της διασποράς. Οι φωτισμένοι ηγέτες των πρώτων κυβερνήσεων του ανεξάρτητου κράτους, τόσο ο Καποδίστριας όσο και οι Βαυαροί, φρόντισαν να δημιουργήσουν θεσμούς οι οποίοι απέβλεπαν στην εξίσωση των πολιτών και την αναμόρφωση της κοινωνίας: από τον κατακερματισμό των καθέτων δικτυώσεων, στην ενιαία, οριζόντια διαστρωμάτωση.
Το ελληνικό κράτος υπήρξε δημιούργημα δυτικών κανόνων και οι λειτουργοί του τεχνοκράτες και λόγιοι ετερόχθονες, προκάλεσαν τον φθόνο και τη μήνιν των προκρίτων, των αρματολών και των πάσης φύσεως αυτοχθόνων.
Οι άκαπνοι φραγκοφορεμένοι πρωθυπουργοί και υπουργοί θεώρησαν τους αυτόχθονες περιττούς ή και παρακωλυτικούς της προόδου του νέου κράτους. Η εκδίκηση των αυτοχθόνων εκδηλώθηκε με το πρώτο οθωνικό Σύνταγμα του 1844 διά του αποκλεισμού των ετεροχθόνων από τις δημόσιες θέσεις. Ο χρόνος ωστόσο δεν ευνόησε τους κατακερματισμένους αυτόχθονες, αλλά τους δυτικότροπους ετερόχθονες. Ο Τρικούπης και ο Βενιζέλος και οι περί αυτούς, εργάστηκαν συστηματικά για την επιβολή του κράτους δικαίου, το οποίο υπονόμευσε τις φατρίες και μετρίασε τις συγγενικές και τις πελατειακές σχέσεις στη διαχείριση των κοινών.
Παρά το θεσμικό θρίαμβο του συγκεντρωτικού κράτους, η κατακερματισμένη κοινότητα δεν έπαψε ποτέ να λειτουργεί. Στόχος της εξακολούθησε να είναι η εξασφάλιση των οικείων εις βάρος της αξιοκρατίας στον δημόσιο βίο. Από τη δεκαετία του 1980 η πρακτική αυτή λαμβάνει έμμεσα άφεση αμαρτιών χάρη στον θριαμβεύοντα λαϊκισμό. Πρόκειται άραγε για μια εφήμερη έξαρση του φαινομένου, αφού παρά την επιρροή του Ανδρέα Παπανδρέου, κορυφαίοι του ΠΑΣΟΚ, όπως ο Κώστας Σημίτης, τον αποκήρυξαν, ή για έρπουσα λαϊκιστική πανδημία που έχει πια προσβάλει μεγάλο μέρος της κοινωνίας μας;
Η μόνη ελπίδα εξορκισμού του μετριοκρατικού λαϊκισμού ο οποίος προετοιμάζει το Δημόσιο για τους ημέτερους και συγγενείς, είναι να επανέλθουν τα πολιτικά κόμματα στην εκσυγχρονιστική πορεία του δεκάτου ενάτου και μεγάλου μέρους του εικοστού αιώνα, επαναφέροντας την αξιοκρατία και την αριστεία στον δημόσιο βίο. Προέχει η εγκατάλειψη του θλιβερού θριάμβου του μέσου όρου που απεργάζονται οι λαϊκιστές της Αριστεράς, αλλά και της Δεξιάς. Αν επιτέλους οπαδοί της ισοπέδωσης πιστεύουν ειλικρινά στον θρίαμβο του μέσου όρου, ας το αποδείξουν επιλέγοντας συνειδητά ένα μέτριο γιατρό για να τους σώσει όταν κινδυνεύσουν.
O τρίτος κύκλος θα συνεχιστεί τον Φεβρουάριο του 2012 με την παρουσία στη πόλη μας του βραβευμένου ποιητή Τίτου Πατρίκιου.
Mε την ευκαιρία της παρουσίας στη πόλη μας των προσκεκλημένων ομιλητών ο Πρόεδρος του Συλλόγου Νίκος Πινάτζης και τα μέλη του Δ. Σ., τους ξενάγησαν στο Ιστορικό Μουσείο της πόλης που στεγάζεται στον 1ο όροφο του Συλλόγου Αρχαιοφίλων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Έβρου, για να γνωρίσουν καλύτερα τη πόλη που φιλοξενούνται και συνεχάρησαν τον Πρόεδρο του Συλλόγου Νίκο Πινάτζη για το έργο αυτό αφού όλοι τους δήλωσαν ότι απεκόμισαν άριστες εντυπώσεις από τα εκθέματα αλλά και τη σύγχρονη δομή και οργάνωση του Μουσείου.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου