Κυριακή, 1 Απριλίου 2012

ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΜΟΣΧΟΣ

Ο Μεγάλος συντοπίτης μας Χαράκτης και Ζωγράφος, άξιος μαθητής του Παρθένη και του Κεφαλληνού.


Τη μνήμη ενός άξιου τέκνου της πόλης μας, του Γεωργίου Μόσχου, ο οποίος με τη διεθνώς αναγνωρισμένη ζωγραφική και χαρακτική του τέχνη, που τίμησε τη πόλη μας παγκοσμίως, θα προσπαθήσω να τιμήσω με το σημείωμά μου αυτό.
Ο Γεώργιος Μόσχος γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1906. Κατά τους Βαλκανικούς πολέμους, η οικογένειά του, πήρε τον δρόμο της προσφυγιάς, όπως και πολλοί άλλοι κάτοικοι της περιοχής και κατέφυγε στο Βόλο και στη συνέχεια στη Θεσσαλονίκη, όπου πέθανε ο πατέρας του το 1918. Η οικογένειά του επέστρεψε στην Αλεξανδρούπολη (τότε Δεδέ Αγάτς) το 1919 όπου τελείωσε το δημοτικό σχολείο και στη συνέχεια, εργαζόμενος, φοίτησε σε γυμνάσιο της Θεσσαλονίκης.
Με την επιστροφή του στην Αλεξανδρούπολη, εντάχθηκε στην προσκοπική κίνηση που είχε δημιουργηθεί στη πόλη από τον καθηγητή φυσικής αγωγής Γιώργο Φίτσιο μαζί με πολλά άλλα Ελληνόπουλα που είχαν γυρίσει και αυτά από την προσφυγιά. Ο ίδιος περιγράφει την επιστροφή του στην πατρίδα και την ένταξή του στην προσκοπική κίνηση το 1985 σε ραδιοφωνική συνέντευξή του στον Μόσχο Κούκο ως εξής: «…..Το τέλος του πολέμου μας βρήκε στη Θεσσαλονίκη, απ΄ όπου τους τελευταίους μήνες του 1919 ήρθαμε στο Δεδέ Αγάτς, τη σημερινή Αλεξανδρούπολη, στο σπίτι του παππού μου. Αν και το πατρικό μου σπίτι ήταν στη Μάκρη, δεν πήγαμε εκεί, διότι το είχαν κατεδαφίσει οι Βούλγαροι. Το σπίτι μου ήταν απέναντι από το σχολείο (σ.σ. αναφέρεται στο 3ο Δημοτικό Σχολείο, απέναντι από τον Άγιο Νικόλαο) στο οποίο ήμουν στη Δ΄ τάξη. Ο Διευθυντής του Σχολείου μου, ο αείμνηστος Αθανάσιος Σπανός, με πήρε μ΄ άλλα παιδιά και μ΄ έκανε πρόσκοπο στην ομάδα του Δεδέ Αγάτς. Αρχηγός μας ήταν ο δάσκαλος Γεώργιος Φίτσιος από την Ήπειρο και δύο υπαρχηγοί μας, ο Γεώργιος Κολοζώφ και ο συγγραφέας σήμερα Νικόλαος Πρωτόπαπας. Δεν θυμάμαι πότε ακριβώς γίναμε πρόσκοποι, θυμάμαι όμως ότι, πριν από την απελευθέρωση, παίρναμε μέρος στις διάφορες εορταστικές εκδηλώσεις, όπως στη γιορτή της 25ης Μαρτίου, στην περιφορά του Επιταφίου, του Πάσχα κ.α. ...".



Η φωτογραφία αυτή διασώθηκε από τον Γ. Μόσχο και μας την προσέφερε η σύζυγός του Καίτη Μόσχου. Είναι 2.8.1925 από τους Β΄ Κολυμβητικούς αγώνες στη πόλη μας με Προσκόπους και Ναυτόπαιδες και τον νικητή των 1500 και 400 μ. στη μέση. Στην άκρη αριστερά ο Γ. Μόσχος.

"..Θυμάμαι επίσης ότι ήμουν πρόσκοπος όταν έγινε η υποστολή της Γαλλικής Σημαίας και η έπαρση της Ελληνικής στις 14 Μαΐου του 1920 και μου μένει αλησμόνητη η συγκίνηση που είχα πάντα όταν λέγαμε ελληνικά τραγούδια…».
Και συνεχίζει ο Γεώργιος Μόσχος στην ίδια συνέντευξή του περιγράφοντας τα ιστορικά γεγονότα εκείνης της εποχής: «…Όταν ήρθε ο Βασιλιάς Αλέξανδρος ο 1ος, ήμασταν σε παράταξη επάνω στη σιδερένια προβλήτα του λιμανιού κοντά στο μύλο του Πρωτόπαπα, και αυτός πέρασε από μπροστά μας. Ήταν ο πρώτος Βασιλιάς που πάτησε τα χώματα της Θράκης ύστερα από τη μεγάλη σκλαβιά…».




Άποψη της Μάκρης. Χαρακτικό του Γιώργου Μόσχου.



Ο Γεώργιος Μόσχος παρέμεινε στην Αλεξανδρούπολη ως ενεργό μέλος του προσκοπισμού μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920, όταν αναχώρησε από την Αλεξανδρούπολη προκειμένου να εκπληρώσει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις. Στη συνέχεια, έχοντας μεγάλη καλλιτεχνική έφεση, πήγε στην Αθήνα για να σπουδάσει στην Σχολή Καλλών Τεχνών του Πολυτεχνείου, όπου εισήχθη με επιτυχείς εξετάσεις το 1928 και είχε εκεί δασκάλους τον Παρθένη και τον Κεφαλληνό. Η επίδραση όμως του Προσκοπισμού στη διαμόρφωση του χαρακτήρα του πρέπει να ήταν πολύ μεγάλη αφού στην συνέντευξή του στον Μόσχο Κούκο δεν παραλείπει να σημειώσει για τον προσκοπισμό ότι «….Με τις θαυμάσιες εκδρομές που κάναμε και που είχαν χαρακτήρα εκπαιδευτικών ασκήσεων, πολλές φορές και τη νύχτα, μας δίδαξαν αρχές που ούτε στο σχολείο, ούτε στην Εκκλησία, ούτε ακόμα στο ίδιο μας το σπίτι ήταν δυνατόν να διδαχθούμε, με κύριο άξονα να λύνουμε μόνοι μας τα προβλήματά μας. Αυτά και άλλα ενστερνήθηκα κι΄ εγώ στη ζωή μου κα οφείλω να ομολογήσω ότι με βοήθησαν κυριολεκτικά να σπουδάσω στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών του Πολυτεχνείου χωρίς καμία βοήθεια…».














Δύο χαρακτικά του Γεωργίου Μόσχου από τη εξαιρετική σειρά του Αγίου Όρους, για την οποία και βραβεύθηκε από την Ακαδημία Αθηνών. Αριστερά η Μονή Ξενοφώντος και δεξιά η Μονή Ιβήρων.

Ο Γεώργιος Μόσχος αποφοίτησε από τη Σχολή Καλών τεχνών το 1935. Για να μπορέσει όμως να ανταποκριθεί στα έξοδα των σπουδών του, αποφάσισε να φοιτήσει στη Σχολή Αστυνομίας Πόλεων της Κέρκυρα και να υπηρετήσει ως Τροχονόμος στην Αθήνα σε βάρδιες που τον διευκόλυναν να παρακολουθήσει τα μαθήματα της Σχολής του. Όταν αργότερα του ανακοινώθηκε ότι μετατίθεται στην υπηρεσία σήμανσης, απευθύνθηκε στην οικογένεια του Εμμανουήλ Μπενάκη, με την μεσολάβηση της οποίας παρέμεινε στη Τροχαία μέχρι που έλαβε το πτυχίο του.
Από το 1931 ως το 1935, μαθήτευσε στο εργαστήριο ζωγραφικής του Παρθένη και χαρακτικής του Κεφαλληνού. Αργότερα πήγε για επιμόρφωση δύο φορές στο Παρίσι και μία στο Λονδίνο. Σταδιοδρόμησε επί 15ετία ως καθηγητής σχεδίου και διακοσμητικής στην Παπαστράτειο Σχολή Διακοσμητικής και για 22 χρόνια στο Κολλέγιο «Rierce» Θηλέων Ελληνικού και «Anatolia» Θεσσαλονίκης. Συγχρόνως ασχολούνταν με τη ζωγραφική και τη χαρακτική. Οργάνωσε τρεις ατομικές εκθέσεις, μεταξύ τον οποίων και αυτήν το 1978 στην Αλεξανδρούπολη. Συμμετείχε με έργα του σε πάρα πολλές εκθέσεις και σε εκδηλώσεις που οργάνωναν οι καλλιτεχνικές ομάδες «Ελεύθεροι καλλιτέχνες», «Εργαστήρι» και «Στάθμη» τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό, ενώ το 1956 δημοσίευσε τη μελέτη «Οι τρόποι χαρακτικής και η ιστορία τους». Τιμήθηκε με το βραβείο Χαρακτικής και με έπαινο ζωγραφικής της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών, με μετάλλια της διεθνούς εκθέσεως του Παρισιού το 1937, Πανελληνίου το 1948, με βραβείο Χαρακτικής της 1ης Μπιενάλε Αλεξάνδρειας Μεσογειακών Χωρών το 1955 και έτυχε πολλών άλλων διακρίσεων. Κορυφαία δημιουργία του, που τον ανέδειξε ως έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες χαράκτες, είναι οι 21 ξυλογραφίες με τις μονές του Αγίου Όρους, τις οποίες εξέδωσε το 1982 σε πολυτελές λεύκωμα η Εθνική Πινακοθήκη. Για το ίδιο έργο του τον βράβευσε το 1983 η Ακαδημία Αθηνών.





Το σήμα της πόλης, το οποίο φιλοτέχνησε για το Δήμο Αλεξανδρούπολης ο Γιώργος Μόσχος το 1978 με την ευκαιρία του εορτασμού των 100 χρόνων από την ίδρυση της πόλης.





Ο Μόσχος είναι παραστατικός. Παρουσιάζει πειθαρχημένη τεχνική, ιδίως στη χαρακτική, και διακρίνεται για την ευαισθησία των χρωμάτων στη ζωγραφική. Το έργο του, το χαρακτηρίζει η καθαρότητα του θέματος και η ευκρίνεια του σχεδίου. Οι ξυλογραφίες του αποτελούν συνθέσεις με μεγάλη πλαστικότητα. Από το σπίτι του στο χωριό πάνω από την πλατεία, χαιρόταν το τοπίο της πατρίδας του και το έκανε πίνακες και χαρακτικά.

Έργα του βρίσκονται σε πολλά Μουσεία, Βιβλιοθήκες και Πινακοθήκες του εξωτερικού και εσωτερικού και υπάρχουν καταχωρήσεις για το έργο του σε όλες τις Ελληνικές και διεθνείς βιογραφικές εγκυκλοπαίδειες. Του απονεμήθηκε σύνταξη σημαντικής προσφοράς στις Καλές Τέχνες από το Υπουργείο Πολιτισμού το 1974..
Όμως ο Γεώργιος Μόσχος πρόσφερε πολλές και πολύτιμες υπηρεσίες και στη γενέτειρά του την Αλεξανδρούπολη, και ιδιαίτερα το 1978 κατά τον εορτασμό των 100 χρόνων από την ίδρυση της (1878- 1978). Είναι αυτός που σχεδίασε το σύμβολο της Αλεξανδρούπολης, έναν συνδυασμό του φάρου, του μητροπολιτικού ναού του Αγίου Νικολάου και του παρακείμενου 3ου Δημοτικού Σχολείου (του δικού του Σχολείου). Την ίδια χρονιά, στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων για τα εκατοντάχρονα της Αλεξανδρούπολης, πραγματοποίησε στην αίθουσα του Ε.Β.Ε.Α. έκθεση Ζωγραφικής – Χαρακτικής, την οποία είχε αφιερώσει στη μνήμη «του Σεβαστού Δασκάλου γενεών Συμπολιτών Αθανασίου Σπανού».Για την προσφορά του προς αυτήν ο Γεώργιος Μόσχος, τιμήθηκε από τον Δήμο Αλεξανδρούπολης με το αργυρό Μετάλλιο της πόλης.











Μοναδική φωτογραφία της πρώτης Προσκοπικής Ομάδας του Δεδέαγατς, αρχές του 1920, που διασώθηκε από τον Γεώργιο Μόσχο. Δεξιά το σκαρίφημα δια χειρός του καλλιτέχνη, όπου αναγράφονται όσα από τα ονόματα των μελών της ομάδας ενθυμείται. Με τον αριθμό 23 (άκρη αριστερά) ο καλλιτέχνης. Την φωτογραφία και το σχεδιάγραμμα μας το έδωσε η σύζυγός του Καίτη Μόσχου το 1996 με την ευκαιρία τιμητικής εκδήλωσης από τους Προσκόπους στη μνήμη του Προσκόπου - Καλλιτέχνη Γεωργίου Μόσχου.

Τον Προσκοπισμό δεν τον ξέχασε ποτέ. Στα αρχεία του διασώθηκε η φωτογραφία της πρώτης προσκοπικής ομάδας του Δεδέαγατς (1919-1920). Αρκετά χρόνια αργότερα με βάση αυτή τη φωτογραφία συνέταξε σκαρίφημά της και κατέγραψε τα ονόματα των 35 από τους 68 συνολικά βαθμοφόρους και προσκόπους της ομάδας αυτής. Επίσης στα αρχεία του διασώθηκε και μία άλλη φωτογραφία από τους 2ους Κολυμβητικούς αγώνες της Αλεξανδρούπολης το καλοκαίρι του 1925.
Το μεγάλο του πάθος για την τέχνη και τοι σπάνιο και διεθνώς αναγνωρισμένο καλλιτεχνικό του έργο δεν επισκίασαν ούτε κατ΄ ελάχιστο την αγάπη του για την γενέτειρα του την Αλεξανδρούπολη και τη γη των γονιών του, την λατρευτή Μάκρη και δεν μπόρεσαν να σβήσουν τις αναμνήσεις των παιδικών του χρόνων από τα ιστορικά εκείνα γεγονότα της πόλης που βίωσε τόσο έντονα
Ελάχιστη ανταπόδοση στη μνήμη του για το σπουδαίο του έργο, το σημείωμα αυτό.

Θόδωρος Ορδουμποζάνης, τ. Περιφερειακός Έφορος Προσκόπων Έβρου

3 σχόλια:

  1. Ομορφες εικόνες απο μια ωραία Αλεξανδρούπολη με ποότητα ζωής γεμάτη με ηθικές αξίες μας δίνει για μια ακόμη φορά η γραφίδα του κ Ορδουμποοζανη.Ζωντανή επιβεβαίωση και ομολογία από τον αείμνηστο καθηγητή και καλιτέχνη της Προσφοράς του Προσκοπισμού στή νεολαία της πόλης και το δυνάμωμα της ψυχής τους γιά πνευματική αναταση καικαι προσφορά στον πολιτισμόμιας Πατρίδας αντάξιας των προγόνων μας.Αξίες που συνεχίζει με σωστή καθοδήγηση ο Τοπικός Προσκοπισμός να δίνει και σήμερα στα παιδιά μας Μπρατσας Σταματιος Προεδρος Κοινωνικής Συμπαράστασης Προσκόπων Νομου ΕΒΡΟΥ

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Πόσοι άραγε συμπολίτες μας γνωρίζουν για αυτόν τον μεγάλο καλλιτέχνη; Αν ήταν τραγουδιστής ή από τους μόνιμους θαμώνες των μεσημεριάτικων της ΤV θα τον ήξεραν όλοι! Ο τόπος μας έβγαλε πολλούς άξιους καλλιτέχνες που δυστυχώς δεν τους (πολυ)ξέρουμε. Γιώργος Μόσχος, Ράλλης Κοψίδης, Χάρης Μανταφούνης, Γιάννης Ξανθούλης, Παπαδαμάκη, Κάλλη Καρατζά, ενδεικτικά αναφέρω, και πολλούς άλλους που διαπρέπουν αλλά τους αγνοεί η πόλη μας! Καλά κάνεις και αναφέρεσαι στον Μόσχο γιατί οι παλιοί τον είχαν ξεχάσει και οι νέοι δεν τον γνωρίζουν!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Μήπως έχετε στοιχείαεπικοινωνίας με την οικογένειατου κου Μόσχου γιατί ενδιαφέρομαι να αποκτήσω ένα χαρακτικό του.
    Ευχαριστώ

    ΑπάντησηΔιαγραφή