Κυριακή, 26 Αυγούστου 2012

Ο Προσκοπισμός της Αλεξανδρούπολης (Γ΄ Μέρος)


Η διάλυση του Προσκοπισμού το 1939 από το Μεταξικό καθεστώς και η συμμετοχή των Προσκόπων στον απελευθερωτικό αγώνα και την αντίσταση.

Η περίοδος του  1937-39,  είναι εποχή της μεγάλης ακμής του Προσκοπισμού στη χώρα. Η μεγάλη  δραστηριότητα των Προσκόπων  ενόχλησε το καθεστώς  της 4ης Αυγούστου και επεδίωξε να την ελέγξει και στη συνέχεια να την σταματήσει! Στην αρχή δοκίμασε  να ελέγξει και  να χρησιμοποιήσει το Σώμα Ελλήνων Προσκόπων προς εκπλήρωση των σκοπών του καθεστώτος, δηλαδή να ελέγξει την νεολαία και να την χρησιμοποιήσει για τους δικούς του σκοπούς. Η προσπάθειά όμως  αυτή απέτυχε, αφού διαπίστωσε ότι δεν μπορούσε να ελέγξει  ούτε την οργάνωση αλλά ούτε και τα μέλη της! Όλα τα στελέχη του Προσκοπισμού έμειναν πιστά στις ιδέες και τις αρχές τους χωρίς καμία παρέκκλιση! Έτσι αναγκάστηκε να στραφεί προς άλλη κατεύθυνση! Δημιούργησε την Εθνική Οργάνωση Νεολαίας (Ε.Ο.Ν.), προς την οποία επεδίωξε να κατευθύνει όλους τους νέους! Η Ε.Ο.Ν. ήταν μια οργάνωση αντιγραμμένη από το ναζιστικό καθεστώς της Γερμανίας με εμφανή σκοπό την καθοδήγηση της νεολαίας προς τα συμφέροντα που στήριζαν το δικτατορικό καθεστώς και τον πνευματικό στραγγαλισμό της. 


 Αλεξανδρούπολη 1939: Αριστερά:  Μέλη της Ε.Ο.Ν. με τις χαρακτηριστικές στολές τους, σε αναμνηστική φωτογραφία. (αρχείο Θοδ. Ορδουμποζάνη).Δεξιά από εκδήλωσητης Ε.Ο.Ν. στο Εθνικό Στάδιο της πόλης. (Η φωτογραφία από την ιστοσελίδα "Γραφική Παλιά Αλεξανδρούπολη" www.oldalexandroupoli.gr)




Όταν διαπιστώθηκε ότι δεν είχε γραφεί στην Ε.Ο.Ν. ικανοποιητικός αριθμός παιδιών, αποφασίσθηκε η εγγραφή να είναι υποχρεωτική στην αρχή σε όποιο παιδί δεν ήταν Πρόσκοπος ή Οδηγός. Φυσικό επακόλουθο ήταν, αν όχι όλοι, οι περισσότεροι νέοι να καταφύγουν στους Προσκόπους και τους Οδηγούς. 



Δράμα 28 και 29 Ιουλίου 1938. Από την εκδρομή στη Δράμα της Προσκοπικής Ομάδας για να παραστούν στα εγκαίνεια του νέου Σταδίου της πόλης και στους XIV Πανθρακικούς Αγώνες.Αριστερά. Θ. Σπετσιώτης, Δαμιανόγλου, Ν. Σοφιανίδης και Στ. Λεονταρίδης. Δεξιά. Στον Δημοτικό Κήπο της πόλης οι Σπετσιώτης, Αντύπας και Δαμιανόγλου.


Προ αυτής της κατάστασης αποφασίσθηκε να διαλυθεί ο Προσκοπισμός και ο Οδηγισμός και να παραδώσουν στην Ε.Ο.Ν την περιουσία και το υλικό τους. Σημειώνεται ότι οι Έλληνες Πρόσκοποι ποτέ δε συναίνεσαν σ' αυτήν την πράξη πολιτικής βίας που ανάγκασε μερικές Ομάδες να παραδώσουν τις σημαίες τους υπό το κράτος του φόβου. Άλλες ομάδες όχι μόνο δεν παρέδωσαν τις σημαίες τους, αλλά δεν τις υπέστειλαν καν. Ακόμα και η τριπλή κατοχή που υπέστη η Ελλάδα κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου δε στάθηκε δυνατότερη από την αγάπη προς την Πατρίδα και το δοκιμαζόμενο τότε συνάνθρωπο, ελατήρια αυθόρμητης μυστικής δράσης των Ελλήνων Προσκόπων στα χρόνια της σκλαβιάς. 


 Αριστερά: Αλεξανδρούπολη 25 Μαρτίου 1938. Η Τοπική Εφορεία Προσκόπων της Αλεξανδρούπολης παρελαύνει με τους τυμπανιστές της επικεφαλείς. Διακρίνονται Χρ. Αντύπας, Χαρ. Βαλσαμίδης, Κων. Λογοθέτης, Ευαγ. Παπαδόπουλος, Χαχαμίδης, Μιμίκος (φιλαρμονική), Ζαφ. Μάγγος (σημαιοφόρος), Χουρμουζιδης, Καλογηιαννίδης (παραστάτες), Δ. Σκουλαρίδης (Αρχηγός), Θανάσης Αποστολίδης και Κοσμάς Παπαδόπουλος (Υπαρχηγοί). Η φωτογραφία προέρχεται από το αρχείο του Θανάση Αποστολίδη. Δεξιά:  4 Οκτωβρίου 1938. Από τη γιορτή των ζώων που διοργάνωσαν οι Πρόσκοποι της Αλεξανδρούπολης στην Πλατεία Ελευθερίας. Διακρίνονται οι Μιλτιάδης Γεωργιάδης με τον γιό του Μιχάλη (ο μικρός) και οι Πρόσκοποι Νίκος Παπαθανασίου, Κωστας Σεραφετείνογλου (πάνω δεξιά), Χαράλαμπος Αρχοντής, Κυριάκος Συμεωνίδης (κάτω δεξιά). Η φωτογραφία από το αρχείο Μιχαήλ Γεωργιάδη.


Στην Αλεξανδρούπολη, η προσκοπική χρονιά 1937 – 1938 ήταν πλούσια σε δράσεις των δύο Ομάδων της πόλης, οι οποίες στον κοινωνικό τομέα συνεργαζόταν απόλυτα. Τήρηση της τάξης στις δύο εκκλησίες της πόλης, επίσκεψη το Πάσχα και τα Χριστούγεννα στους στρατώνες, που είχαν αρχίσει να λειτουργούν στην Αλεξανδρούπολη, για να ευχηθούν το «Χριστός Ανέστη» ή να ψάλλουν τα κάλαντα στους στρατευμένους, στο Λιμεναρχείο στον περίβολο του φάρου, στους άνδρες της χωροφυλακή στην αυλή της Διοίκησης Χωροφυλακής απέναντι από την Ακαδημία, διοργάνωση Προσκοπικών Κολυμβητικών Αγώνων, συμμετοχή σε εράνους, πολλές  εκδρομές, στο ύπαιθρο αλλά και σε άλλες πόλεις της περιφέρειας,  κατασκηνώσεις και  άλλες κοινωνικές και προσκοπικές δράσεις και εκδηλώσεις. Μέσα σε ένα κλίμα ημιαπαγόρευσης οι πρόσκοποι της Αλεξανδρούπολης, πραγματοποίησαν στις 25 Μαρτίου 1938 μια εντυπωσιακή σε  όγκο και παλμό παρέλαση, και στις 4 Οκτωβρίου 1938 διοργανώνουν με μεγάλη επιτυχία και συμμετοχή πλήθους κόσμου μια γιορτή για τον εορτασμό της «Ημέρας των Ζώων», γεγονός που επίσπευσε την οργισμένη αντίδραση των τοπικών αρχών.


 Αλεξανδρούπολη 4 Οκτωβρίου 1938. Ημέρα γιορτής των ζώων. Ημίονοι, γαϊδουράκια, αρνιά, πρόβατα, σκυλιά, γάτες, κουνέλια, πουλιά και όλα τα ζωντανά, φίλοι και συνεργάτες του ανθρώπου, γιορτάζουτν μαζί με τους Προσκόπους. Αριστερά: Ο Αρχηγός της 2ας Ομάδος Προσκόπων Θανάσης Αποστολίδης με τον Πρόσκοπο Απόστολο Βεκίδη μπροστά από το ξενοπδοχείο "Μεγ. Βρετανία" στη γωνία Παλαιολόγου και 14ης Μαϊοου, καθ΄ οδόν προς το χώρο της γιορτής. (Η φωτογραφία από το αρχείο του Αργυρίου Καλογύρου). Δεξιά: Τα Λυκόπουλα με τους Αρηγούς τους Αργύρη Καλογύρου και Χαχαμίδη, στη κεντρική λεοφώρο, κατευθύνονται στη γιορτή των ζώων στη πλατεία Ελευθερίας (Σιδηρ. Σταθμού) μαζί με τους φίλους τους τα ζώα.

Από την επόμενη χρονιά (1939) άρχισαν να φαίνονται πλέον καθαρά οι αντιδράσεις των αρχών  και οι πιέσεις προς όλες τις πλευρές για την διάλυση του Προσκοπισμού στη πόλη, αφού ήδη είχαν αρχίσει να σχηματίζονται τα πρώτα τμήματα της Νεολαίας του Μεταξά. 



Αλεξανδρούπολη 4 Οκτωβρίου 1938. Άλλες δύο φωτογραφίες από τη γιορτή των ζώων που διοργάνωσαν οι Πρόσκοποι. Αριστερά, διακρίνονται οι Χαραμπάρα-Ταβανιώτου, Πρώϊου (με το σκυλάκι), Καίτη Δρακοπούλου (με το γατάκι), Βαν. Μαδεμτζόγλου, Παπλάνα και οι Πρόσκοποι Χαχαμίδης (στο βάθος), Νίκος Παπαθανάσης και Χαράλαμπος Νικολαϊδης. Δεξιά: Διακρίνονται οι Πρόσκοποι Νίκος Παπαθανάσης και Στάθης Κόλλιας (με το κουνέλι) και ο Αρχηγός τους Δημήτριος Σκουλαρίδης. (Οι φωτογρταφίες από το αρχείο Θανάση Αποστολίδη).


Αλεξανδρούπολη 4 Οκτωβρίου 1938. Άλλες δύο φωτογραφίες από τη γιορτή των ζώων που διοργάνωσαν οι Πρόσκοποι.  Αριστερά: Ο Αρχηγός του 2ου Συστήματος Προσκόπων Αλεξανδρούπολης Θεμιστοκλής Φλωρίδης, απευθυνόμενος από μπαλκόνι της Πλατείας  Ελευθερίας στους συμμετέχοντες στη γιορτή των ζώων. Δεξιά: Αναμνηστική φωτογραφία τωνβαθμοφόρων Αργύρη Καλογύρου (Αρχηγού της 2ας Αγέλης Λυκοπούλων), Χρήστου Αντύπα (Αρχηγού της 1ης Αγέλης Λυκοπούλων), Δημητρίου Σκουλαρίδη (Αρχηγού του 1ου Συστήματος Προσκόπων), Θανάση Απόστολίδγη (Αρχηγού της 2ας Ομάδας Προσκόπων) και Στράτου Χρυσοστόμου (Υπαρχηγού της 2ας Ομάδας Προσκόπων). ΟΛι φωτογραφίες από το αρχειο Θανάση Αποστολίδη.
Και οι Πρόσκοποι της Αλεξανδρούπολης άντεξαν μέχρι την 8η Νοεμβρίου 1939, γιορτή των Αγίων Ταξιαρχών, όταν αναγκάσθηκαν να παραδώσουν τη σημαία τους στον Μεταξικό Νομάρχη Έβρου  Παζιώνη, αφού τον εξανάγκασαν να διοργανώσει ειδική προς τούτο τελετή . (Λεπτομέρειες και περιγραφή των όλων γεγονότων της περιόδου αυτής και της παράδοσης της σημαίας τους στο WWW.ordteo.gr  "Η διάλυση του Προσκοπισμού το 1939 από το Μεταξικό Καθεστώς"). 



Αριστερα: 8 Νοεμβρίου 1939: (Γιορτή των Αγίων Ταξιαρχών). Ημέρα που εξαναγκάσθηκαν οι Πρόσκοποι της Αλεξανδρούπολης να παραδώσουν τη σημαία της Τοπικής Εφορίας Προσκόπων Αλεξανδρούπολης στον Νομάρχη Πατζιώτη. Τελευταία αναμνηστική φωτογραφία με τη στολή τους. Αναγνωρίσθηκαν: Από αριστερά όρθιοι: Αθαν. Χαραχούσιος, Θεμιστ.Φλωρίδης, (Αρχηγός 2ου Σ.Π.), Στράτος Χρυσοστόμου (Αρχηγός 2ας Ο.Π.), Αργύρης Καλογύρου (Αρχηγός 2ας Α.Λ.), Γεώργιος Πατσούκας, Ευάγγελος Παπαδόπουλος, Αριστείδης Συμεωνίδης. Στη μέση: Κων/νος Μάγγοςκαι Νίκος Παπαθανασίου. Κάτω:Στάθης Κόλλιας, Στέλιος Κουκουράβας, Χαχαμίδης, Κων. Σεραφετείνογλου, Ι. Αγιανίδης. Ξαπλωμένος: Κων. Μιμίκος. (Η φωτογραφία από το αρχείο Αργυρίου Καλογύρου). Δεξιά: Στον Σιδηροδρομικό Σταθμό λίγο πριν από την αναχώρησή τους για τη Δράμα, προκειμένου να παραστούν στα εγκαίνια του νέου Σταδίου της πόλης και στους Παμβορειοελλαδικούς Αγώνες και γιορτές. Αναγνωρίσθηκαν (από αριστερά και από πάνω προς τα κάτω): Ανδρέας Διαμαντίδης, Αριστείδης Συμεωνίδης, Αθανάσιος Αθανασίου, Αρτίν Ντισλιάν, Θεοδωρακούδης (Μπόμπας), Αργύρφης Καλογύρου, Κωνσταντίνος Λογοθετης, Δημήτριος Σκουλαρίδης (Αρχηγός 1ης Ομάδας), Κωνσταντίνος Μαμέλης (Τοπικός Έφορος), Παπανικολάου, Χαρ. Αρχοντής και Κολλιόπουλος. (Η φωτογραφία από το αρχείο Κων. Λογοθέτη).
Αλλά τα παιδιά αυτά δεν σταμάτησαν με τη παράδοση της Προσκοπικής Σημαίας τους. Η συμφωνία που είχαν πετύχει με τον Νομάρχη ήταν αμέσως μετά από την παράδοση της Σημαίας θα παρέδιδαν και τις προσκοπικές τους στολές. Προφασιζόμενοι όμως ότι έπρεπε να μεταβούν στα σπίτια τους για να αλλάξουν αποχώρησαν από το χώρο της Νομαρχίας και μετέβησαν σε φωτογραφείο όπου έβγαλαν αναμνηστικές φωτογραφίες και στη συνέχεια κρύφθηκαν για λίγες μέρες μέχρι να ξεχαστεί από τις αρχές η υποχρέωσή τους να παραδώσουν και τις στολές τους. Και πράγματι με τον τρόπο αυτό έσωσαν τις στολές τους και τις φύλαξαν κειμήλιο όλα τα επόμενα χρόνια.


  
Αλεξανδρούπολη. Αριστερά: Ιανουάριος 1939. Η 1η Ομάδα Προσκόπων σε αναμνηστική φωτογραφία σε εκδρομή στη περιοχή παλαιού αεροδρομίου (περιοχή Αγίας Κυριακής). Αναγνωρίσθηκαν οι Αδελφοί Αγιαννίδη, ο Νικ. Παπαθανασίου, ο Χαρ. Νικολαϊδης και ο Αθαν. Χαραχούσιος. (Η φωτογραφία από το αρχείο Νικολάου Παπαθανασίου). Δεξιά: 19 Μαρτίου 1939. Η 1η Ομάδα Προσκόιπων σε άλλη μία εκδρομή στη περιοχή παλαιού αεροδρομίου. Απο αριστερά ( όρθιοι): Γεώργιος Πατσούκας, Γερβάν Δεδεϊάν, Κων. Μιμίκος, Στράτος Χρυσοστόμου, Κων. Σεραφετείνογλου, Αργ. Καλογύρου, Παν. Μασούρας, Κων. Μάγκος, Στέλιος Κουκουράβας, Δημ. Βαλάσης, Πέτρος Σμυρλής (στη μέση) Φώτης Μακρής (κάτω) Τσαούσης (1), Κων. Κεραμά;ρης (3), Μιχάλης Μσαρτίνης (5), Εμμ. Στρατογιαννάκης (6),  Νικόλαος Καρύδης (7), και Καρύδης Δετσαρίδης. (Η φωτογραφία από το αρχείο Στράτου Καλογύρου


Μετά την διάλυση, οι περισσότεροι Πρόσκοποι συνέχισε κάποια ανεπίσημη δράση ως παρέες, περιορισμένα όμως, γιατί πίστευαν πως η παιδαγωγική κίνηση του Προσκοπισμού δεν θα έπρεπε αλλά και ήταν δύσκολο να γίνεται παράνομα. Με την κήρυξη του Πολέμου  οι  βαθμοφόροι επιστρατεύθηκαν και  από τους υπολοίπους οι περισσότεροι  εντάχθηκαν στην κίνηση της  Ε.Ο.Ν. και είχαν αναλάβει μαζί με τους πενηντάρηδες τότε στρατευμένους της αεράμυνας της πόλης  διάφορες υπηρεσίες  και  περιπολίες στα διάφορα σημεία της πόλης.  Με τη κάθοδο των Γερμανών πολλοί από τους Προσκόπους προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στην Εθνική Αντίσταση στον αγώνα κατά των κατακτητών Γερμανών, Βουλγάρων και Ιταλών.



Αριστερά: Ο Αρχηγός του 2ου Συστήματος Προσκόπων Αλεξανδρούπολης, Θεμιστοκλής Φλωρίδης, που αρνήθηκε να παραδώσει τη Προσκοπική Σημαία στον Νομάρχη Έβρου αν δεν της αποδιδόταν οι πρέπουσες τιμές, υπήρξε Καθηγητής του Ε.Μ.Πολυτεχνείου. Εδώ  σε φωτογραφία του το 1939, με τη στολή του αξιωματικού του Πολεμικού Ναυτικού.Δεξιά. Ο Πρόσκοπος Γεράσιμος Κοντός, κατετάγη στην Ελληνική Βασιλική Αεροπορία και σημετείχε στον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, ως Πιλότος των συμμαχικών δυνάμεων με το βομβαρδιστικό "BALTIMORE", στα πλευρά του οποίου κατέγραψε τις 77 επιτυχείς αποστολές βομβαρδισμού που είχε εκτελέσει μέχρι το 1944 με το αεροπλάνο του, καθώς και το Προσκοπικό Τριφύλλι. (Από το αρχείο του Γεράσιμου Κοντού).



Η Προσκοπική ταυτότητα του Γεράσιμου Κοντού, της 2ας Ομάδας Προσκόπων Αλεξανδρούπολης, η οποία εκδόθηκε στις 23 Ιουνίου 1938 υπογεγραμμένη από τον Αρχηγό της ομάδας Θανάση Αποστολίδη και τον Τοπικό Έφορο Αλεξανδρούπολης Αργύρη Σαραφιανό.

Σύμφωνα με μαρτυρίες παλαιών Προσκόπων, κυρίως όμως των Θανάση Αποστολίδη και Μιχάλη Μαρτίνη, το 1995 συντάχθηκε ο παρακάτω κατάλογος πεσόντων Προσκόπων στα δύσκολα χρόνια 1940-1948.

Κανδηλάπτης Θεόδωρος, σκοτώθηκε στον Ιταλικό πόλεμο, 
Δρακόπουλος Ιωάννης, εκτελέστηκε από τους Ιταλούς,  
Βεκίδης Απόστολος, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς,  
Βαλσαμίδης Ελευθέριος και Μουγγρίδης Γεώργιος, εκτελεστήκαν από τους Βουλγάρους, Αρχοντής Χαράλαμπος, χάθηκε στη κατοχή,  
Μαμέλης Κώστας, εκτελέστηκε από τους Γερμανούς,  
Μάγγος Κώστας, σκοτώθηκε στα Δεκεμβριανά,  
Παπαδάκης Κώστας, εκτελέστηκε στον εμφύλιο,  
Πατσούκας Γεώργιος, Παπαδόπουλος Ηλίας του Σ. και Βαλάσης Δημήτριος, σκοτώθηκαν στον εμφύλιο.

Δεν είναι επίσης τυχαίο ότι αμέσως μετά την απελευθέρωση της χώρας από τους κατακτητές, σε όλες τις πόλεις της χώρας επαναλειτούργησαν πολυάριθμες Προσκοπικές ομάδες.


(Στο επόμενο το Δ΄ μέρος  με θέμα "1946-1947 Η αναδιοργάνωση και ανασύνταξη των δυνάμεων του Προσκοπισμού".

1 σχόλιο:

  1. Πολύ καλή ιδέα να αξιοποιήσεις το πλούσιο προσκοπικό φωτογραφικό υλικό που έχεις παρουσιάζοντάς το κατά χρονολογική σειρά με την αναφορά στις λεζάντες των προσώπων που έχουν αναγνωριστεί! Έτσι θα σωθουν και πρόσωπα και γεγονότα και μνήμες. Συνέχισέ το μέχρι τέλους.

    ΑπάντησηΔιαγραφή