Τρίτη, 11 Σεπτεμβρίου 2012

"Ποτέ και Πάντα", το νέο μυθιστόρημα του συμπολίτη μας Γιώργου Ψύλλα



 Πάντα χαίρομαι όταν αποφασίζω να γράψω  για ένα βιβλίο που μου άρεσε. Εδώ όμως χαίρομαι  διπλά. Ο λόγος είναι ότι ο συγγραφέας,  Γιώργος Ψύλλας είναι ένας παιδικός  φίλος  και συμμαθητής συνάμα.  Είχα λοιπόν την ευκαιρία να διαβάσω το βιβλίο   μόλις πρωτοκυκλοφόρησε  και  για μια ακόμη  φορά  ξαφνιάστηκα από τη νέα συγγραφική δουλειά του.  Πρόκειται για το μυθιστόρημα  με τίτλο «Ποτέ και Πάντα» από τις εκδόσεις  ΩΚΕΑΝΙΔΑ. Είχαν βέβαια προηγηθεί τα έργα του  «Οδός Αίνου» (το 2004) και  τα «Αινίτικα Ανείπωτα» (το 2006).
Προλογίζοντας το δεύτερο έργο του «Αινίτικα Ανείπωτα»  έγγραφα τότε ότι ο συγγραφέας  στο έργο αυτό «.... Επιλέγει ήρωες και αντιήρωες, απλούς και άσημους, που δεν ασχολήθηκε ποτέ μαζί τους η Ιστορία. Τους «ξεχασμένους», όπως τους αποκαλεί ο ίδιος..... που έζησαν τα γεγονότα από κοντά και απλώς δεν καταγράφηκαν...».  Φαίνεται όμως ότι κράτησε  μέσα στα βάθη της καρδιάς του έναν από όλους  αυτούς τους ήρωές του ή σωστότερα ένα παράξενο «αντιήρωα»,   τον  Γιωργή Ποτηρά ή «Γιουφκά»! Αυτός  θα πρέπει να τον έχε εντυπωσιάσει  περισσότερο. Μάλλον γιατί έμοιαζε  πιο γνήσιος Έλληνας απ΄ όλους τους άλλους Έλληνες. Με όλα τα ελαττώματα και τα προτερήματα της φυλής και σε αυξημένο βαθμό μάλιστα. Και αποφάσισε να αφιερώσει στη πολυτάραχη ζωή του, τους έρωτές του και τις περιπέτειές του ένα ολόκληρο μυθιστόρημα των 428 σελίδων! Το «Ποτέ και Πάντα». Και το έδωσε να κυκλοφορήσει  μαζί  με δυο μεγάλες επετείους του Ελληνισμού.  Με τα εκατό χρόνια από την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης και τα ενενήντα από την καταστροφή της Σμύρνης και τον χαμό της Ιωνίας.  Σε δύο πολύ σημαντικές για τον Ελληνισμό επετείους! Και πιστεύω, όχι τυχαία! Ο συγγραφέας έχει πάθος με την ιστορία αυτού του τόπου. Την γνωρίζει πολύ καλά! Και τα γεγονότα και τους χώρους που συνέβησαν και τους ανθρώπους που την έγραψαν. Με το έργο του «Αινίτικα Ανείπωτα» μας το απέδειξε περίτρανα! Και έρχεται τώρα να επιλέξει αυτή τη χρονική  περίοδο για να περιγράψει μέσα από τη πολυτάραχη ζωή του ήρωά του, ένα από τα σημαντικότερα κομμάτια της νεοελληνικής ιστορίας. Την εποχή της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης, των Βαλκανικών Πολέμων, του μεγαλώματος της Ελλάδας,  της απόβασης του Ελληνικού Στρατού στην Μικρά Ασία και όλα όσα επακολούθησαν μέχρι τη μεγάλη σφαγή της Σμύρνης και τον ξεριζωμό του Ελληνισμού από την Ιωνία. Αυτό είναι το χρονικό και τοπικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται η κύρια πλοκή του έργου!
Μέσα σ΄  αυτό το πολυτάραχο χρονικό διάστημα  ζει, μεγαλώνει, δημιουργεί, ερωτεύεται, αγαπά, μισεί, ενεργεί και συναρπάζει με το «ταλέντο» του ο βασικός του  ήρωας, ο Γιωργής ο Ποτηράς στην αρχή και μετέπειτα ο Γιουφκάς. Σκέτος Γιουφκάς.
Ξεκινά  την αφήγησή του, γιατί περί αφήγησης πρόκειται, σε ένα από τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου, τη Σάμο και  χρονικά πολύ αργότερα, με ένα νεαρό δάσκαλο, που δηλώνει ανακατάταξη στον στρατό μέχρι να διοριστεί και σε μια μονάδα στο νησί, όπου τυχαία  ανακαλύπτει τον βασικό  ήρωα του έργου  να ζει,  στα βαθειά γεράματά του, ξεχασμένος, αποκομμένος  και απομονωμένος  από την υπόλοιπη ζωή του, ξένος κι άγνωστος στο νησί! Τον συναντά σ΄ ένα κτήμα όπου προσπαθεί να απομονώσει  από το φως της ημέρας  την υπόλοιπη ζωή του που τη  κρατά  ερμητικά κλειστή στα σκοτεινά ερμάρια της ψυχής του. Κάποια στιγμή όμως υποκύπτει και εκμυστηρεύεται τα πάντα στον νεαρό δάσκαλο. Και η  τύχη  το φέρνει να τοποθετηθεί αργότερα ως δάσκαλος στην Βασιλεύουσα όπου  οι συμπτώσεις της ζωής και οι μνήμες από τις αφηγήσεις του γέρου στο νησί,  θα τον οδηγήσουν στους δρόμους που έζησε ο γέρος Γιωργής ο Ποτηράς, στη Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη, τη Θεσσαλονίκη, το Αϊβαλί!  Και  ακολουθεί τα μονοπάτια της πολυτάραχης ζωής του. Οι  δύο  αυτοί άντρες,  ο  νεαρός δάσκαλος  και ο Γιωργής ο Ποτηράς ή Γιουφκάς, είναι και οι βασικοί πρωταγωνιστές του έργου. Ο  πρώτος,  που τον χρησιμοποιεί ο συγγραφέας ως όχημα για να φθάσει στον βασικό ήρωά του, τον γέρο Γιουφκά (αυτού η ζωή άλλωστε ενδιαφέρει περισσότερο τον συγγραφέα), αφήνει πίσω του μια γυναίκα που ποτέ δεν τον αγάπησε αλλά  και ποτέ δεν αποφάσισε να φύγει από κοντά της για χάρη μιας μονάκριβης κόρης που αγαπά πολύ. Και ο  δεύτερος,  ο Ποτηράς, ένα παλικάρι από τη Σμύρνη που λάτρεψε μια γυναίκα για όλη του τη ζωή, που όμως δεν την παντρεύτηκε ποτέ. Τη τρυφερή Αγνή, τη κόρη τραπεζίτη της Σμύρνης, που δεν  έπαψε να τον αγαπά μέχρι το τέλος της αποξηραμένης της ζωής. Και κάτω από τη σκιά αυτού του έρωτα και μέσα στη δίνη της πολυτάραχης ζωής του θα ζήσει   άλλους τρεις μεγάλους έρωτες ! Με  τη μυστηριακή και πανέμορφη Μουσουλμάνα Εμέλ, που τον είδε σαν προσωποποίηση του δικού της Κισμέτ και τον λάτρεψε ως Θεό της. Τη φλογερή τραγουδίστρια από τη Θεσσαλονίκη, τη  Χαρίκλεια, που για χάρη του κατέληξε να γίνει πόρνη. Και  τη Ραλιώ, τη χήρα αρχόντισσα της Σάμου, που παραμέρισε τα «καθωσπρέπει» μιας συντηρητικής κοινωνίας, για να του αφοσιωθεί με ψυχή και σώμα.
Όλη η  πορεία του έργου είναι ένα  ενδιαφέρον συνεχές περιπετειώδες και πολυτάραχο οδοιπορικό από το σήμερα  στο χθες και επιστροφή στο σήμερα. Από τη Σάμο,  στη Κωνσταντινούπολη και στη Σμύρνη  του σήμερα,  στη κοσμοπολίτικη Σμύρνη της Ιωνίας, την    Θεσσαλονίκη  των Βαλκανικών Πολέμων και τη ακμάζουσα Κωνσταντινούπολη,  με ξεναγό πάντα τον  νεαρό δάσκαλο, που ζει και αυτός έναν δυνατό καινούργιο έρωτα! Και μέσα από  την περιπλάνηση μεταξύ φτώχιας  και ευημερίας, πλούτου  και  χλιδής, απληστίας  και  στέρησης, εμπορίου  στις θάλασσες και  καραβιών, συνύπαρξης Οθωμανών και χριστιανών, ερώτων και παθών, φιλιών και  μίσους, που όλα δένονται  και πλέκονται  σφιχταγκαλιασμένα  σε ένα μεγάλο κουβάρι, μας οδηγεί  ο συγγραφέας στο αποκορύφωμα που δεν είναι άλλο από  τη μεγάλη καταστροφή του Ελληνισμού. Την προσφυγιά και τον αφανισμό, την καταστροφή ανθρώπινων ζωών και περιουσιών και τα ανεξίτηλα σημάδια που άφησε πίσω της η ταραγμένη εκείνη εποχή. Και κορυφώνεται με τον  απολογισμό, τις Ερινύες, τη Μετάνοια και τη Συγνώμη. Και τελικά τη λύτρωση.
Η πλοκή του έργου, δεμένη πολύ καλά, κρατά σε διαρκή αγωνία τον αναγνώστη. Η περιγραφή τόπων και ανθρώπων είναι  λεπτομερής και συναρπαστική. Οι χαρακτήρες πλάθονται με μεγάλη μαεστρία. Είναι πολύ καλά και με λεπτομέρεια σκιαγραφημένοι, ο καθένας με τον δικό του ιδιαίτερο χαρακτήρα, με αποτέλεσμα να νιώθεις στο τέλος ότι τους γνωρίζεις πολύ καλά. Σαν να ήταν δικοί σου άνθρωποι. Και τέλος η γλώσσα  απλή και κατανοητή που δένει απόλυτα με τη πλοκή του έργου.
Και θα  κλείσω με ένα απόσπασμα από το βιβλίο αυτό: «....Είδα τις γνώσεις μου λειψές κι αισθάνθηκα ανίκανος να συνθέσω τόσες λεπτομέρειες που άκουγα απ΄ τον Γιουφκά. Όπως μου τα  ΄λεγε, τα γεγονότα δεν ήταν ξερά, σαν τίτλοι κιτρινισμένων εφημερίδων, ούτε τα μέρη σαν ξεθωριασμένες καρτποστάλ και το κάθε όνομα δεν ήταν απλό και τυχαίο. Μιλούσε για μέρη και γι΄ ανθρώπους αμέτρητους, που χιλιάδες χρόνια τώρα με τον ιδρώτα και το αίμα τους άνοιξαν δρόμους προκοπής, με καημούς και δάκρυα, με χαρές και τραγούδια, πιασμένοι χέρι χέρι σ΄ έναν ζωναράδικο θρακιώτικο χορό όπου ο πρώτος βάδιζε προς το μέλλον κι ο τελευταίος  μόλις που φαινόταν αχνά στο δειλινό της Ιστορίας. Τι ήξερα απ΄ όλα αυτά εγώ; Σχεδόν τίποτα. Τόσο καιρό είχα  μπροστά μου έναν αυτόπτη μάρτυρα της Μικρασίας και δεν γνώριζα την αξία του. Αισθάνθηκα ανάξιος κληρονόμος και ντράπηκα. Ορκίσθηκα να κάτσω μόνος μου και να τα πάρω όλα απ΄ την αρχή, να μάθω ξανά την Ιστορία όλη, να διαβάσω τις αφηγήσεις, να βυθίσω το βλέμμα και τη σκέψη μου σε φωτογραφίες, χάρτες και ντοκουμέντα, χώρο να κάνω στο μυαλό μου να χωρέσει η ιστορία του Γιουφκά...».
Να είναι καλά ο συγγραφέας να μας χαρίζει και άλλα, πολλά, τέτοια βιβλία. Για να  μάθουμε ξανά την ιστορία μας όλη.... κι΄ απ΄ την αρχή!
Σεπτέμβριος 2012

«ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΧΡΟΝΟΓΡΑΦΗΜΑΤΑ» 
(Πρώτη Συλλογή)

Το νέο βιβλίο του Αναστασίου Γ. Αναστασόπουλου


Το χρονογράφημα, ως γνωστόν, είναι ένα σύντομο και ευχάριστο κείμενο που καλύπτει συγκεκριμένη στήλη σε εφημερίδες και περιοδικά. Γράφεται σε τόνο εύθυμο, χαριτωμένο, χιουμοριστικό, κάποτε επικριτικό, άλλοτε δηκτικό, συχνά ειρωνικό, παραινετικό, έμμεσα ή άμεσα διδακτικό και παιδαγωγικό. Αυτά σημαίνουν ότι συστεγάζει αρμονικά τη χάρη και τη σκωπτικότητα, την ευφυολογία και τον κριτικό στοχασμό, την αφηγηματική ροή και τη διδακτική πρακτική, την ειρωνική διάθεση και τη σοβαρή πρόθεση. Με την ποικιλία των θεμάτων του και τον τρόπο με τον οποίο γράφεται εξασφαλίζει όλες τις προϋποθέσεις μιας φιλικής ευχάριστης και τακτικής επικοινωνίας χρονογράφου και κοινού. Οι αναγνώστες τον περιμένουν για να επικοινωνήσουν μαζί του μέσω της στήλης του. Να τους δώσει το καθημερινό ερέθισμα για την παραπέρα κουβέντα τους στο γραφείο, στο καφενείο, στη παρέα, στο σπίτι. Και αυτή είναι η δύναμη του χρονογραφήματος. Η σχέση του συγγραφέα και του αναγνώστη με συνδετικό κρίκο την επικαιρότητα.
Με τα κείμενα του αυτά ο  Τάσος Αναστασόπουλος εξέπληξε  όχι μόνο εμάς που είχαμε τη χαρά να διαβάσουμε παλαιότερη δουλειά του, αλλά και όσους είχαν την ατυχία να μη τον παρακολουθούν στην εφημερίδα όπου δημοσίευε  από την επανεγκατάστασή του στην Αλεξανδρούπολη όλα αυτά τα κείμενά του. Ο αναγνώστης διαπιστώνει ότι ο συγγραφέας γνωρίζει πολύ καλά  εκτός από τη διηγηματογραφία  και τη τέχνη του χρονογράφου! Για αυτό πιστεύω ότι υπέκυψε στον πειρασμό να συγκεντρώσει μερικά από  αυτά τα κείμενά του και να τα παρουσιάσει στο κοινό, αφού  σχεδόν όλα διατηρούν ακόμα πολύ έντονη τη χρονική επικαιρότητά τους!
Η θεματική των κειμένων του αφορά την τρέχουσα επικαιρότητα, τα παροδικά και διαχρονικά θέματα της καθημερινής ζωής, τα γεγονότα αλλά και  τις συνήθειες του ελληνικού βίου των τελευταίων ετών. Δεν γράφει ως  ένας απλός ανταποκριτής που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή και επαφίεται στη περιγραφή. Χρησιμοποιεί μεν τις ειδήσεις ως αφορμή και τις παρουσιάζει με ένα διαφορετικό τρόπο, στην προσπάθειά του να σχολιάσει και μαζί να τέρψει τον αναγνώστη. Για τον σκοπό αυτό πλάθει διαλόγους με ήρωες (και αντιήρωες) απλούς ανθρώπους, με της οποίους συνομιλεί χρησιμοποιώντας τη δική τους  διάλεκτο!  Και μέσα από αυτούς τους διαλόγους αντιπαλεύει  το ευχάριστο με το δυσάρεστο, το σοβαρό με το αστείο, το ευτυχές με το ατυχές περιστατικό, το ατομικό με το κοινωνικό πρόβλημα, το πνευματικό με το υλικό, το συντηρητικό με το προοδευτικό! Παρ΄ όλο που είναι άριστος χειριστής του λόγου, αποφεύγει να εισχωρήσει στο χώρο της λογοτεχνίας που γνωρίζει καλά,  αλλά περιορίζεται συνειδητά να βρίσκεται σταθερά στο χώρο της δημοσιογραφίας.  Για αυτό και το ύφος του είναι κοφτό, λιτό, ζωντανό. Προτιμά της μικρές προτάσεις και της μικρές περιόδους για να είναι πολύ πιο κοντά στον προφορικό λόγο. Για αυτό και η γραφή του έχει τα γνωρίσματα του ατημέλητου μεν λόγου που κατασκευάζεται και στήνεται γρήγορα, ακολουθώντας την επικαιρότητα και για να υπηρετήσει τις  καθημερινές ανάγκες μιας ημερήσιας  Εφημερίδας, ευχάριστου δε και εύπεπτου στους απλούς αναγνώστες της στήλης του.
Είχα τη χαρά κι τη τύχη  να γνωρίζω από χρόνια τον συγγραφέα, να με θεωρεί φίλο του και να μοιράζεται μαζί μου κάποιες από της σκέψεις του. Αποτελεί δε μεγάλη τιμή  να με εμπιστευθεί να γράψω αυτές της λίγες γραμμές αντί  προλόγου στην νέα του συγγραφική δουλειά, τα «Επίκαιρα Χρονογραφήματα» (Συλλογή Α΄).  Να είναι γερός για να μας χαρίζει ακόμη πιο πολλές ευχάριστες εκπλήξεις της συγγραφικής του δουλειάς.
Μάιος 2012

«ΦΥΛΛΑ ΖΩΗΣ»  (Α΄ ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ)

Του συμπολίτη μας Κυριάκου Δεμετσιώτη


Για όσους γνώριζαν τον Κυριάκο Δεμετσιώτη και είχαν γευθεί παλαιότερα την εξαιρετική του δουλειά για τη διάσωση και προβολή της καλής Ελληνικής και ξένης μουσικής δεν αποτελεί έκπληξη η συγγραφή αυτής της ποιητικής του συλλογής.
Σήμερα τολμά και προβάλλει διαφανή τα πλούσια αισθήματά του μαζί με τις σκέψεις που τον συντροφεύουν μέσα από τον έμμετρο γραπτό λόγο. Εννοώ αισθήματα και σκέψεις ολότελα δικές του, χωρίς καν να υποπτευόμαστε ότι παρόμοια αισθήματα και σκέψεις μπορεί να υπάρχουν και θα υπάρχουν σε πολλούς από εμάς.
Διάβασα τα ποιήματά του και γέμισα από εικόνες και συναισθήματα. Όπως και τότε που είχα σε ακρόαση τις μουσικές του εκπομπές. Και θυμήθηκα τον πολυαγαπημένο του γιο. Και την αγωνία του για τη ζωή και τα παιδιά του. Και την κριτική του σκέψη. Και τον ατίθασο για τα τεκταινόμενα χαρακτήρα του.
Τώρα η ποίηση τον έχει ηρεμίσει και τον ταξιδεύει στον κόσμο  των αναμνήσεων και των αισθημάτων. Και μαζί του παίρνει συνεπιβάτες και μας  ταξιδεύει και όλους εμάς. Ίσως να φταίει και η Σαμοθράκη που τον φιλοξενεί τα τελευταία χρόνια.
Να ευχηθώ καλό ταξίδι σε όλα αυτά τα υπέροχα ποιήματά του.
Αύγουστος 2011

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου