Δευτέρα, 29 Οκτωβρίου 2012

ΑΡΙΣΤΑΡΧΟΣ Ο ΣΑΜΟΘΡΑΞ



Ο Μεγαλύτερος φιλόλογος της αρχαιότητας

Πόσοι άραγε γνωρίζουν ότι η Σαμοθράκη είναι γνωστή παγκοσμίως για το άγαλμα της  Νίκης και τις αρχαιότητές της,  είναι και πατρίδα ενός από τους μεγαλύτερους, αν όχι του μεγαλύτερου, φιλολόγους της αρχαιότητας. Ανασκαλεύοντας την αρχαία ιστορία για να καταγράψω τους περίεργους θανάτους αρχαίων σοφών και προσωπικοτήτων της πολιτικής, των γραμμάτων και των τεχνών, έπεσα πάνω στον Αρίσταρχο (216 – 145 π.χ.) τον εκ Σαμοθράκης, τον σημαντικότερο  ίσως φιλόλογο της αρχαιότητας και βιβλιοθηκάριο της περίφημης βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, που όμως είχε άδοξο θάνατο. Και έμεινα έκπληκτος από το πνευματικό μέγεθός του. Και έψαξα να μάθω περισσότερα.
Τέκνο της Σαμοθράκης ο Αρίσταρχος ο Σαμόθραξ ή ο Γραμματικός, θεωρείται από πολλούς ο μεγαλύτερος φιλόλογος της αραιότητας. Εργάσθηκε ως βιβλιοθηκάριος στην περίφημη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και ήταν ο πέμπτος κατά σειρά που αναλάμβανε αυτή τη εξόχως τιμητική θέση.

 Η ζωή του


 Έφυγε από τη Σαμοθράκη σε νεαρή ηλικία και πήγε στην Αλεξάνδρεια όπου μαθήτευσε δίπλα στον διευθυντή της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρεια. Αργότερα διετέλεσε πρώτα παιδαγωγός στη Βασιλική αυλή, (δάσκαλος του υιού του Πτολεμαίου του Ευπάτορος), και ύστερα διευθυντής της βιβλιοθήκης από το 153 ως το 145 π.χ., ως διάδοχος του Αριστοφάνους του Βυζάντιου στη διεύθυνση της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας το 153 π.Χ, οπότε διωγμένος από τον μαθητή του Πτολεμαίο τον Γ΄ τον Ευεργέτη, βρήκε καταφύγιο στη Κύπρο, όπου πέθανε.

Το έργο του


Το σπουδαιότερο ίσως από τα έργα του είναι οι δύο εκδόσεις του Ομήρου που έκανε. Σ΄ αυτές, εκτός από το κείμενο, υπάρχουν και θαυμάσια κριτικά και ερμηνευτικά σχόλια.  Σεβόταν τα κείμενα, έκανε τις πρέπουσες διορθώσεις και εισχωρούσε τόσο βαθειά μέσα στη ποίηση, ώστε κατανοούσε πλήρως τη σκέψη και τα νοήματα των ποιητών. Στην ουσία στον Αρίσταρχο οφείλουμε τη σημερινή μορφή του ομηρικού κειμένου. (Α. Λούντβιχ, Η κριτική του Ομηρικού κειμένου κατ’ Αρίσταρχο [τόμος Β, Λειψία, 1885]). Επίσης ήταν αυτός που πρώτος κωδικοποίησε την φιλολογική κριτική των αρχαίων κειμένων. Ήταν άριστος κριτικός φιλόσοφος. Αν κρίνουμε από την ποσότητα  και την ποιότητα των έργων του, ο γραμματικότατος Αρίσταρχος πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του καθιστός στο γραφείο του, μελετώντας και συγγράφοντας. Τα έργα του μπορούν να καταταχτούν σε τρεις κατηγορίες: εκδόσεις κειμένων, σχόλια (υπομνήματα) και φιλολογικές μονογραφίες. Εκτός από τον Όμηρο ξέρουμε ότι έχει εκδώσει τον Ησίοδο, τον Αρχίλοχο, τον Αλκαίο, τον Ανακρέοντα και τον Πίνδαρο.
Από τους  διαπρεπέστερους  φιλολόγους



Όλοι οι μελετητές τον συγκαταλέγουν ανάμεσα στους   διαπρεπέστερους φιλολόγους της Αλεξανδρινής Βιβλιοθήκης (είναι γνωστό ότι οι γραμματικές παρατηρήσεις του Αρίσταρχου συνέβαλαν στην εδραίωση της τυπικής γραμματικής). Και συγκεκριμένα τον συμπεριλαμβάνουν μεταξύ των  1) Φιλητά του  Κώου (περίπου 300 π.Χ.), συντάκτη του πρώτου επιστημονικού λεξικού Ατακτα, 2) Ζηνόδοτου του Εφέσιου (325-260 π.Χ.), πρώτου «βιβλιοθηκάριου» της Αλεξανδρινής βιβωλιοθήκης, ο οποίος  διεξήγαγε την πρώτη ταξινόμηση και κριτική διόρθωση των βιβλίων, θεμελίωσε επιστημονικώς την ομηρική φιλολογία, συνέγραψε την πρώτη κριτική έκδοση του Πινδάρου και υπομνημάτισε την Θεογονία του Ησιόδου. 3) Καλλίμαχου του Κυριναίου (310-240 π.Χ.), συντάκτη του καταλόγου των βιβλίων των δύο βιβλιοθηκών της Αλεξανδρείας και συγγραφέα περισσότερων των 800 βιβλίων, 4) Ερατοσθένους του Κυρηναίου (284-200 π.Χ.), ιδρυτή της επιστημονικής γεωγραφίας, της τοπογραφίας, της χρονογραφίας και της χρονολογίας και 5) Αριστοφάνους του Βυζάντιου (275-180 π.Χ.), θεμελιωτή της φιλολογικής επιστήμης, ιδρυτή της επιστημονικής λεξικογραφίας και εκδότη  του  Ομήρου, των λυρικών και τραγικών ποιητών, καθώς και του Αριστοφάνη.
Το τέλος του
Δυστυχώς όμως ο Αρίσταρχος είχε άσχημο τέλος. Επειδή βασανιζόταν από υδρωπικία (συγκέντρωση υγρού σε κοιλότητες του σώματος, με αποτέλεσμα πίεση στα όργανα και μεγάλοι πόνοι), άφησε τον εαυτό του να πεθάνει από την πείνα. Στο λεξικό του Σουϊδα (τ.Α΄, Αθήνα 2002, σ. 175) διαβάζουμε  για το τέλος του: «...τελευτά δε εν Κύπρω, εαυτόν υπεξαγαγών ενδεία τροφής, νόσω τη υδρωπί ληφθείς, είτε δε αυτού της ζωής οβ».
Για να καταλάβουμε όμως το μέγεθος της προσωπικότητας του Αρίσταρχου του Σαμόθρακα δύο λόγια για την Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας και τον ρόλο των βιβλιοθηκάριων αυτής.

Η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας


Η Βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας ιδρύθηκε το πρώτο μισό του 3ου αιώνα π.Χ. από τον Πτολεμαίο, εκ των διαδόχων του Αλεξάνδρου. Είχε πρότυπο τη βιβλιοθήκη της σχολής του Αριστοτέλη στην Αθήνα.  Οι Πτολεμαίοι, βασιλείς της Αιγύπτου, που ήθελαν να πλουτίσουν τη Βιβλιοθήκη της  Αλεξάνδρειας, συγκέντρωσαν σ΄ αυτήν όλα σχεδόν τα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας, όπως επίσης και έργα ξένων σε μετάφραση. Η Βιβλιοθήκη καταστράφηκε για πρώτη φορά το 48 π.Χ. από φωτιά.
Κατά τον Αριστέα, την εποχή του Πτολεμαίου του Β’ (283-247πΧ.) η Βιβλιοθήκη περιείχε 200.000 κυλίνδρους. Στα «Προλεγόμενα εις τον Αριστοφάνην» αναφέρεται ότι η Ανακτορική Βιβλιοθήκη περιείχε 400.000 συμμιγείς και 90.000 αμιγείς κυλίνδρους, ενώ ο Αμμιανός υποστήριζε ότι ο πλούτος της βιβλιοθήκης ανερχόταν σε 700.000 κυλίνδρους. Το μόνο σίγουρο είναι ότι την εποχή εκείνη, η βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας συγκέντρωνε εκατοντάδες χιλιάδες κυλίνδρους γνώσεως και μάλιστα, αξιολογώντας διάφορες πηγές, ίσως οι 700.000 κύλινδροι να αποτελούν υποεκτίμηση του πραγματικού επιστημονικού έργου της Βιβλιοθήκης!
Στη βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας εργάστηκαν πολύ σπουδαίοι αρχαίοι έλληνες σοφοί, ανάμεσά τους ο Ερατοσθένης, ο Ζηνόδοτος, ο Αρίσταρχος ο Σάμιος,  ο Καλλίμαχος κ.α.

Οι βιβλιοθηκάριοι

Ο διευθυντής της Βιβλιοθήκης διοριζόταν από τον Βασιλέα και έφερε τον τίτλο του «βιβλιοθηκάριου». Η σπουδαιότητα του αξιώματος αυτού δηλώνεται από το γεγονός ότι ο εκάστοτε διευθυντής της Βιβλιοθήκης ανελάμβανε την διαπαιδαγώγηση και την εκπαίδευση των βασιλοπαίδων και του διαδόχου του θρόνου της Πτολεμαϊκής Αιγύπτου. Με την βιβλιοθήκη και το Μουσείο της Αλεξάνδρειας πραγματοποιήθηκε η συστηματική καταγραφή, ανάλυση και επεξεργασία της ελληνικής γραμματείας, αναπτύχθηκε η επιστήμη της φιλολογίας και το βιβλίο κατέστη όργανο προαγωγής της έρευνας και της τεκμηριώσεως, αλλά και της αναπαραγωγής και της διαδόσεως της γνώσης. Και όλα αυτά ήταν κυρίως έργο των βιβλιοθηκάριων.

Τρίτη, 16 Οκτωβρίου 2012

Αναστηλώνονται παλιά κτίρια της πόλης



Ξαναζωντανεύουν τα παλιά κτίρια

Λέτε; Να ξαναδούμε ιστορικά κτίρια,  με τη δική τους, εκείνης  της εποχής, αρχιτεκτονική ομορφιά,  να κοσμούν και πάλι  κάποια σημεία της πόλης; Το ερώτημα αυτό γεννήθηκε βλέποντας τον τελευταίο καιρό κάποιες, ελπιδοφόρες είναι η αλήθεια, προσπάθειες, να ξαναζωντανέψουν τα λιγοστά κτίρια του παρελθόντος που τα κουφάρια τους σώθηκαν μέχρι σήμερα! 

Η παλιά Νομαρχία

Οι εργασίες αποπεράτωσης  του κτιρίου της παλιάς Νομαρχίας ή Διοικητήριο της πόλης,  όπως μάλλον, όπως ακούγεται,  θα το λέμε στο μέλλον, βρίσκονται στο τελευταίο στάδιό τους και σύντομα θα παραδοθεί για χρήση! Ανεξάρτητα για το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με την  νέα αρχιτεκτονική μορφή που έχει,   δίνει μια άλλη νότα με τη παρουσία του στη  παραλία της πόλης. Μαζί με τα κτίριο του ταχυδρομείου, του Δικαστηρίου και του Α΄ Παιδικού Σταθμού, καθώς και τον Φάρο, λίγο πιο πέρα,  δίνουν  ένα δείγμα  της παλιάς κτιριακής  αισθητικής  που επικρατούσε κάποτε στη πόλη! 



Το κτίριο στην αρχική του μορφή ως Ρωσικό Προξενείο αριστερά και ως κατοικία δεξιά.
    
Το κτίριο αυτό, που ανεγέρθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν ιδιοκτησία του γιατρού Αλεξάνδρου Κρήτη, ο οποίος το 1905 με το υπ΄ αριθμόν 1090 από  27 Ιουλίου 1905 Συμβόλαιο Δωρεάς αιτίας θανάτου  του Συμβολαιογράφου Αθηνών  Ξενοφώντος Κυριαζή, δωρίθηκε από τον ιδιοκτήτη του ιατρό Αλέξανδρο Κρήτη, κάτοικο Δεδέαγατς, « ...προς το Δημόσιον της Ελλάδος υπό τον όρον όπως, μετά τον θάνατόν του το Δημόσιον της Ελλάδος καταβάλλη προς την σύζυγον εκείνου κ. Καλλιόπην Αλεξ. Κρήτη, το γένος Μ. Βερνάδου δέκα (αριθμ. 10) λίρας οθωμανικάς μηνιαίως εφ΄ όρου ζωής αυτής και ότι μετά τον θάνατον του Αλεξάνδρου Κρήτη το Δημόσιον χαίρει το δικαίωμα να νέμεται, κατέχει και διαθέτει την οικίαν  ταύτην ως βούλεται και κατά πλήρες ιδιοκτησίας δικαίωμα...». 



Φθινόπωρο του 1920, το κτίριο χρησιμοποιείται ως Νομαρχία Δεδέαγατς (αριστερά) και αρχές της δεκαετίας του 1960 ως Νομαρχία Έβρου. Ευδιάκριτες οι μετατροπές που έχει δεχθεί το κτίριο με την πλευρική προσθήκη και την αλλαγή της πρόσοψης (δεξιά).
       
Μάλιστα  από το συμβόλαιο δωρεάς προκύπτει ότι «....υπελογίσθη δε παρ΄ αμφοτέρων των συμβαλλομένων ότι η αξία της δωρουμένης οικίας δια την μεταγραφήν δεν υπερβαίνει τας δραχμάς ένδεκα χιλιάδας διακοσίας» και ότι εκ μέρους του Ελληνικού Δημοσίου τη δωρεά αποδέχθηκε ο τότε Πρωθυπουργός  της χώρας Δημήτριος Ράλλης, υπό τον όρο ότι η δωρεά αυτή θα εγκριθή από την Ελληνική Βουλή, όπως και εγένετο.


  
Τελική μορφή που είχε λάβει το κτίριο πριν από τη κατεδάφισή του (αρστερά) και η νέα σημερινή του μορφή (δεξιά).
      
Το κτίριο αυτό  προς το τέλος του 19ου αιώνα είχε εκμισθωθεί από τον ιδιοκτήτη του στη Ρωσία και χρησιμοποιήθηκε για αρκετά χρόνια ως Προξενείο της Ρωσίας. Αμέσως μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1920 απετέλεσε έδρα της Νομαρχίας  Έβρου. Στη συνέχεια υπέστη αρκετές αλλοιώσεις στην αρχική αρχιτεκτονική του μορφή με την επέκτασή του Ανατολικά (οδός Σουλίου) και Δυτικά (οδός Ψαρών) στο υπόλοιπο οικόπεδό του. 


Φωτοτυπία του Συμβολαίου με το οποίο ο Αλέξανδρος Κρήτης δώρησε το κτίριο αυτό στο Ελληνικό Δημόσιο το 1905.
                                                                        
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, με την καθιέρωση της αιρετής Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης και της μεταστέγασης της σε κτίριο της οδού Καραολή και Δημητρίου, χρησιμοποιήθηκε για λίγα χρόνια από τις Διευθύνσεις Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μέχρι που επί Νομαρχίας Ζαμπουνίδη κατεδαφίσθηκε και στη θέση του ανεγέρθη το σημερινό κτίριο. Το κτίριο αυτό κατά τη διάρκεια της πάνω από ένα αιώνα ζωής του υπέστη αρκετές μεταμορφώσεις και παρά τις εξαγγελίες ότι το νέο κτίριο θα προσομοιάζει με το αρχικό, αυτό δεν έχει τελικά καμία ομοιότητα.

Το παλιό Νοσοκομείο

Τα  παλιό – παλιό Νοσοκομείο, αναπαλαιώνεται και αυτό και ελπίζουμε ότι κάποτε θα τελειώσει και θα αποτελεί άλλο ένα κόσμημα στην βόρεια είσοδο της πόλης, επισκιάζοντας την ασχήμια του σκουριασμένου σιδερένιου δέντρου που κάποιοι τοποθέτησαν μπροστά του, αντί να προβάλουν την πραγματική  και ολοζώντανη  τεράστια παλαιά  δρυ που βρίσκεται 50 μέτρα πιο κάτω, στη συμβολή της νέας λεωφόρου Παπαναστασίου με τη πλατεία μπροστά στο Νοσοκομείο ή τις δύο καστανιές μπροστά στην είσοδο του κτιρίου.  
'


Η αρχική μορφή του κτιρίου αριστερά και η Δυτική πλευρά του κτιρίου μετά το 1945 (δεξιά).
                                                                             
Υπάρχουν δύο εκδοχές για την αιτία της αρχικής ανέγερσης του κτιρίου αυτού. Η πρώτη (και επικρατέστερη) αναφέρει ότι χτίσθηκε για να χρησιμοποιηθεί ως Τουρκικό Σχολείο στα τέλη του 19ου αιώνα, για τις ανάγκες των παιδιών τους. Η άλλη (διατυπώθηκε πρόσφατα από τον Γ. Παναγιώτου στο περιοδικό «Ιατρικές Ώρες» σελ. τ.  3 Νοέμβριος 2007) ότι  ήταν επί Τουρκοκρατίας το νέο Νοσοκομείο της πόλης. 


 Η Ανατολική πλευρά του κτιρίου μετά το 1945 (αριστερά) και η σημερινή του κατάσταση με την έναρξη της αναστήλωσης - αναπαλαίωσής του (δεξιά).
                                                                       
Όταν κτίσθηκε ήταν έξω από τη πόλη στο βόρειο τμήμα αυτής, δίπλα στο ρέμα Βανικιώτη, στο δρόμο προς το Βουλγαρικό οικισμό Ντάμια. Σήμερα βρίσκεται στη συμβολή κεντρικών αρτηριών (14ης Μαΐου – Καβύρη, Παπαναστασίου, Ηροδότου, Θράκης) που σχηματίζουν μπροστά του μία πλατεία. Κατά την διάνοιξη της Ηροδότου ως συνδετήριας με την ΕΓΝΑΤΙΑ (περί το 2005) γκρεμίσθηκε από την ανατολική πλευρά του κτιρίου ένα τμήμα του που προεξείχε και το οποίο δυστυχώς δεν συμπεριλαμβάνεται στην αναστήλωση – αναπαλαίωση που πραγματοποιείται, με αποτέλεσμα να μοιάζει το κτίριο από την ανατολική πλευρά του «κολοβό» και να χάνει την αρχική του αρχιτεκτονική ομορφιά!  Παρόμοιο κτίσμα υπάρχει στη δυτική πλευρά. Είναι βέβαιο ότι από την απελευθέρωση της πόλης μέχρι το 1974 χρησιμοποιήθηκε ως το Νοσοκομείο της πόλης. Αρχές του 1975 το Νοσοκομείο μετακόμισε στο νέο τότε, παλιό σήμερα Νοσοκομείο στη Καλλιθέα και το κτίριο αυτό  χρησιμοποιήθηκε ως Σχολή Νοσηλευτικής του Νοσοκομείου μέχρι το 2002. Έκτοτε  εγκαταλείφθηκε στη τύχη του χωρίς καμία συντήρηση. Ήδη πραγματοποιείται η αναστήλωση- αναπαλαίωσή του για να χρησιμοποιηθεί για σχολικές ανάγκες μετά από χρηματοδότηση του Υπουργείου Παιδείας. 

(σημ. Οι δύο φωτογραφίες της μετά το 1945 περιόδου είναι του Γ. Παναγιώτου  από το περιοδικό «Ιατρικές Ώρες» τ.  3, Νοέμβριος 2007)

Το καπνομάγαζο

Το Καπνομάγαζο, επί της οδού Αίνου, φέρνει στη μνήμη μας  όλη τη διαδρομή   από το Δεδέ - Αγάτς του 19ου αιώνα στη σύγχρονη πόλη του 21ου αιώνα. Κτίσθηκε τη δεκαετία του 1890 από την πολυπληθή τότε Καθολική (Φραγκολεβαντίνικη) κοινότητα του Δεδέαγατς, και από το 1894 χρησιμοποιείτο  ως Σχολείο των παιδιών της κοινότητας αυτής. Από το 1898 λειτούργησαν και δύο καθολικές σχολές, μία αρένων  στο κτίριο του «καπνομάγαζου»  και μία θηλαίων, που προσέφεραν σημαντικό εκπαιδευτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό έργο. Το 1904, κατά τη διάρκεια μαθητικής έκθεσης, πήρε φωτιά η αίθουσα πειραμάτων και καταστράφηκε μεγάλο μέρος του κτιρίου μαζί τον εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις του και εγκαταλείφθηκε. Το 1913 με την κατάληψη της πόλης από τους Βουλγάρους επιχειρήθηκε να ανεγερθεί στη θέση του κατεστραμμένου σχολείο Σχηματική (Βουλγάρικη) εκκλησία, αλλά μετά από αντίδραση των καθολικών αναγκάσθηκαν οι Βουλγαρικές αρχές να υποχωρήσουν και να κτίσουν τον ναό τους στη θέση που σήμερα βρίσκεται ο Ναός του Αγίου Ελευθερίου. Το 1923 – 1924 πρόσφυγες από την Αν. Θράκη και τον Πόντο, που συνέρρεαν στη πόλη, στεγάζονται προσωρινά στα υπόγεια του ημικατεστραμμένου κουφαριού του κτιρίου, μέχρι την τακτοποίησή τους στους διάφορους προσφυγικούς συνοικισμούς που κατασκευασθήκαν.


                   
 Το καπνομάγαζο το 1924 κατά την ημερα των εγκαινίων του (αριστερά)  και μετά την πτώση της οροφής του κατά την διαδικασία της αναπαλαίωσής του το 2005 (δεξιά).
     
Το 1923 αγοράσθηκε όλο το ακίνητο του ημικατεστραμμένου σχολείου από την εταιρία επεξεργασίας καπνών «ΚΟΜΠΑΝΙ ΖΕΝΕΠΑΛ ΝΤΕ ΤΑΜΠΑ», ιδιοκτησίας του Αγκόπ Ασταρτζιάν (παππού από την μητέρα του συμπολίτη μας Χάρη Ντισλιάν). Το ανακαινισμένο πλέον κτίριο εγκαινιάζεται το 1924 και χρησιμοποιείται για την επεξεργασίας και εμπορία των καπνών της περιοχής. Για τον λόγο αυτόν στο αέτωμά του αναφέρεται η χρονολογία 1924 ως έτος οικοδόμησής του. Έκτοτε και μέχρι σήμερα είναι γνωστό, συνεπεία της χρήσης του,  με το όνομα «Καπνομάγαζο». Λειτούργησε για τα σκοπό που ανακατασκευάσθηκε (επεξεργασία και αποθήκευση καπνών), μέχρι την κήρυξη του Ελληνο- Ιταλικού πολέμου το 1940. Κατά τη περίοδο της κατοχής χρησιμοποιήθηκε ένα διάσημα από τους Βουλγάρους σαν φυλακή και στην συνέχεια, μετά την απελευθέρωση, πριν την έναρξη του εμφυλίου πολέμου προσωρινά ως ξενώνας των προσφύγων από την ύπαιθρο και αργότερα, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, και πάλι ως φυλακή – κρατητήρια αγωνιστών της αριστεράς. Την εποχή που ανακατασκευάσθηκε ως «Καπνομάγαζο» ήταν ένα επιβλητικό κτίριο και από τα λίγα κτίρια που ξεχώριζαν στο κέντρο της πόλης για το ύψος του και τις διαστάσεις του. Χαρακτηριστικές είναι οι φωτογραφίες του κέντρου της πόλης της εποχής εκείνης, όπου φαίνεται να ξεχωρίζει στην γύρω περιοχή.



Το φύλλο της εβδομαδιαίας εφημερίδας "Η ΠΡΩΤΗ" που αναγγέλει την τραγωδία στο καπνομάγαζο (αριστερά) και η  μορφή που έχει σήμερα το κτίριο  κατά την νέα διαδικασία αναστήλωσής του.
    
Στα μέσα της δεκαετία του 1950 ως αποθήκη σιτηρών και χώρος επεξεργασίας σκόρδων. Στη συνέχεια αγοράσθηκε από τους μετόχους του ΚΤΕΛ Ν. Έβρου για την δημιουργία σταθμού ΚΤΕΛ. Και τέλος το 1995 επί Δημαρχίας Ευαγγελία, χαρακτηρίσθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο ως διατηρητέο και πέρασε στη κυριότητα του Δήμου προκειμένου να αναστηλωθεί και να μετατραπεί σε μία σύγχρονη Δημοτική Βιβλιοθήκη.
Η μελέτη αναστύλωσης του καπνομάγαζου προέβλεπε να διατηρηθεί το κέλυφος του κτιρίου με την εξωτερική τοιχοποιία και τη στέγη και να οικοδομηθεί εσωτερικά του κτιρίου ένα νέο, με σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα πάνω στο οποίο θα στηριζόταν και το υπάρχον κέλυφος του παλιού κτιρίου. Και ενώ είχαν αρχίσει οι εργασίες αναστύλωσης, την 25η Φεβρουαρίου 2005, κατέρρευσε τμήμα του τοίχου και της οροφής στην βορειανατολική πλευρά του κτιρίου παρασύροντας στον θάνατο τρεις εργαζόμενους. Και από το γεγονός αυτό ξεκινά η Οδύσσειά του! Το Δημοτικό Συμβούλιο, επικαλούμενο κάποιες αποφάσεις της αρμόδιας υπηρεσίας ότι το κτίριο είναι ετοιμόρροπο, αποφάσισε την κατεδάφισή του. Η απόφαση αυτή  ενεργοποίησε ομάδες πολιτών (Σύλλογος Αρχιτεκτόνων, Οικολογική Εταιρία Έβρου κλπ.), που με τις κινητοποιήσεις τους  πέτυχαν την διάσωση του κτιρίου και την επαναπροκήρυξη  του έργο της αναστήλωσης και αναπαλαίωσής του. Και ελπίζουμε ότι κάποια στιγμή θα μετατραπεί σε ένα επιβλητικό κτίριο που θα στεγάζει τη Δημοτική Βιβλιοθήκη, όπως το είχε οραματισθεί ο αείμνηστος Δήμαρχος  Ηλίας Ευαγγελίδης.   

Το  Επισκοπείο της Καθολικής Εκκλησίας

Έκπληξη  για πολλούς αποτελεί  και η αναπαλαίωση του Επισκοπίου της Καθολικής Εκκλησίας επί της οδού Κομνηνών!  To κτίριο αυτό βρίσκεται πίσω από τον Καθολικό Ναό του Αγίου Ιωσήφ, ο οποίος σώζεται μέχρι σήμερα στη γωνία των οδών Ελ. Βενιζέλου και Κομνηνών.  


Το επισκοπείο (στο βάθος) με την Καθολική Εκκλησία του Αφίου Ιωσήφ παλιά (αριστερά) και το επισκοπείο ανακαινισμένο σήμερα (δεξιά).


Μαζί με την ανέγερση του ως άνω Καθολικού Ναού το 1896, παραπλεύρως αυτού και στην βόρεια πλευρά του, αναγέρθηκε και μία οικία, (Ι.Μονή των ππ. Φραγκισκανών), αποτελούμενη από υπόγειο, υπερυψωμένο ισόγειο, πρώτο όροφο και σοφίτα (δώμα), επί της οδού Κομνηνών επί οικοπέδου εκτάσεως 344 τ.μ., η οποία αποτελούσε την κατοικία του Βικάριου ιερέα και επισκοπείο της κοινότητας. Μετά την αποχώρηση από την πόλη των Καθολικών, παρέμεινε στην κυριότητα της Καθολικής εκκλησίας. Το 1955 στεγάσθηκε στο κτίριο αυτό η Εμπορική Σχολή (Γυμνάσιο), και αργότερα το Οικονομικό Γυμνάσιο μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1970. Έκτοτε και μέχρι το καλοκαίρι του 2007 στο κτίριο αυτό είχε την έδρα της η Τοπική Εφορεία προσκόπων Αλεξανδρούπολης και το 2ο Σύστημα Προσκόπων Αλεξανδρούπολης. 

Οι αποθήκες του τελωνείου

Τέλος πολλά λέγονται και δημοσιεύονται και για τη τύχη των εναπομεινασών παλαιών αποθηκών του τελωνείου στο λιμάνι, δίπλα στο σιδηροδρομικό σταθμό που ανήκουν στον ΟΣΕ και γίνεται προσπάθεια από το Δήμο να περιέλθουν σ΄ αυτόν  ώστε να αναστηλωθούν όσες σώθηκαν και να δοθούν για πολιτιστική χρήση στους  κατοίκους της πόλης.

Τετάρτη, 3 Οκτωβρίου 2012

Ο Προσκοπισμός της Αλεξανδρούπολης ( Δ΄ Μέρος)




Η  περίοδος της απελευθέρωσης  (1945 - 1946).

Οι ρίζες του Προσκοπισμού είχαν εισχωρήσει πολύ βαθειά στις καρδιές των ελληνοπαίδων. Δεν είναι τυχαίο ότι αμέσως μετά  την απελευθέρωση της χώρας από τους  κατακτητές, σε όλες ανεξαιρέτως τις πόλεις επαναλειτούργησαν πολυάριθμες Προσκοπικές ομάδες. Έτσι και στην πόλη μας, οι  Πρόσκοποι έκαναν τη πρώτη τους δημόσια εμφάνιση μετά την απελευθέρωση της χώρας στης 28 Οκτωβρίου 1945 με  2 ομάδες Προσκόπων και 2 Ναυτοπροσκόπων, ενώ πολύ σύντομα ιδρύθηκε και 3η ομάδα Προσκόπων. Ο Προσκοπισμός είναι την εποχή αυτή η μοναδική εξωσχολική οργάνωση που συγκεντρώνει στις τάξεις του την πλειοψηφία των μικρών και μεγάλων παιδιών της πόλης αλλά και τους εφήβους και τους μεγαλύτερους ακόμη.
Μέσα από τις φωτογραφίες θα παρακολουθήσουμε τη δράση του Προσκοπισμού της  πόλης, καταγράφοντας, εκτός από τη δραστηριότητα στην οποία αναφέρεται η φωτογραφία και τα πρόσωπα που απεικονίζονται σ΄ αυτές, όσα βέβαια έχουν αναγνωριστεί. Επίσης και ο χώρος στον οποίο συνέβησαν τα γεγονοτα για να  αποτελέσει  μια καταγραφή της μορφής της πόλης την εποχή εκείνη. Εάν από κάποιους αναγμνωρισθουν και άλλα πρόσωπα, καλόν θα είναι να μας ενημερώσουν για να τα συμπεριλάβουμε και αυτά.

  
28 Οκτωβρίου 1945. Η πρώτη δημόσια παρουσία των Προσκόπων στην παρέλαση της Εθνικής επαιτείου για το ΟΧΙ. Αριστερά: Ο Επικεφαλής Τοπικός Έφορος Αλεξανδρούπολης Τριαντάφυλλος Τσερκέζης με τους επιτελείς του, χαιρετούν τους επισήμους στο σημείο που σήμερα βρίσκεται το Εμπορικό Επιμελητήριο. Δεξιά: Λίγο πριν από την παρέλαση οι Πρόσκοποι της πόλης σε αναμνηστική φωτογραφία, στην διασταύρωση των οδών Βενιζέλου και 14ης Μαϊου. Αναγνωρίσθηκαν, από αριστερά όρθιοι: Γεώργιος Γεωργιάδης, Μίμης Δαλίπης, Μίμης Γραμματίκης, Τριαντάφυλλος Τσερκέζης, Χρήστος Γεροντόπουλος, Χρήστος Γκούτνερ, Σταύρος Μπομποτάς, Σπύρος Λιβιεράτος, Στράτος Γερακόπουλος. Καθηστοί: Γρηγόρης Χατζηκωνσταντίνου, Ματθαίοος Λαλέτας, Μάκης Κιακίδης και  Νάκος Σπυριδωνίδης.


28 Οκτωβρίου 1945.Η μπάντα των Προσκόπων παραλαύνει επικεφαλής της σημαίας και των Προσκοπικών Τμημάτων της Τοπικής Εφορείας Αλεξκανδρούπολης. Τυμπανιστές είναι ο Δημήτριος Μπουλμπουτζής, Σταύρος Γραμματγικόπουλος, Τάκης Παναγόπουλος και  Ι. Τσελιγκόπουλος και σαλπιγκτές Γεώργιος Κουρατζής και Λέοντας -Ιωάννης Λιβιεράτος. Πίσω διακρίνονται οι επικεφαλείς των τμημάτων Άρης Κεχαγιόγλου και Στέιος Δίλλιας.


25 Μαρτίου 1946. Από τη σημετοχή των Προσκόπων στον εορτασμό της Εθνικής επαιτείου. Αριστερά. Αναμνηστική φωτογραφία  λίγο πριν τη παρέλαση στη διασταύρωση των οδών 14ης Μαϊου και Βενιζέλου με τους (όρθιοι) Χαρ. Ντουτσαρίδη, Θοδ. Σταυράκη, Θεόφ. Γεροντόπουλο, Κων. Ζαρκάδη, Γρηγ. Γρηγοριάδη, (και καθιστοί) Ματθαίο Λαλέτα, Πίπη Ιωαννίδη και Μάκη Κιακίδη. Δεξιά, μικτά τμήματα Προσκόπων και Οδηγών στη Κεντρική Λεωφόρο με σημαιοφόρο τον Θεόφιλο Γεροντόπουλο και παραστάτες τους Γεώργιο Πουμάκη, Πίπη Ιωαννίδη., Λίτσα Ανδρεάδου, Παπαγεωργίου, Βασίλειο Αλεβίζο και  Κώστα Κατσίκη.Επικεφαλής των Τμημάτων ο αρχηγός Θεόφιλος Γεροντόπουλος.


25 Μαρτίου 1946. Η 1η Αγέλη Λυκοπούλων έξω από το φωτογραφείο Παναγιώτου (στο βάθος ο κινηματογράφος ΤΙΤΑΝΙΑ). Αναγνωρίσθηκαν. Πάνω σειρά: Πέπη Πινάτζη, Κώστας Τσιρώνης (Μπακίρας), Δαλίπης (Ακέλας), Κώστας Κατσίκης (Μπαλού). Β΄ σειρά: Τα λυκόπουλα Τάσος Ζώλος,  Σάββας Χατζηκωνσταντίνου, Κων. Πολίτης, Γιώργος Ντάρμας, Γκουλέμας, Παν. Ζαχαρίου, Σπύρος Τζανής, Τόμης Πρωτόπαπας, Χριστ. Χαμπούρης, Θεοδ. Σερμπετζούδης, Κατσαούνης, Τάκης Λουκματζής. Γ΄σειρά κάτω: Βαλιάντζας, Τόλης Τσεκούρας, Χατζησταύρου, Χαράλ. Καρυωτάκης, Αντ. Γιουβαλάκης, Σπυριδωνίδης, Βασ. Σαραφιανός, Νίκος Μασούρας, Γαρουφαλίδης και Κων. Μπαλτάς. Δεξιά από παρέλαση της 3ης Ομάδας Προσκόπων με τους Πέτρο Παπαγεωργίου (Αρχηγός), Αθανάσιο Στογιαννίδη (αριστερά) και Ευτύχιο Αρχοντάκη (δεξιά).


1946 στην Αλεξανδρούπολη. Αριστερά: Η 1η Ομάδα Ναυτοπροσκόπων έχει εκδράμει στο Αγροκήπιο της Παιδαγωγικής Ακαδημίας (εκεί που σήμερα είναι το κλειστό Γυμναστήριο και το Κολυμβητήριο). Σαλπιγκτής ο Λέων Λιβιεράτης και ακολουθούν οι Πέτρος Παπαγεωργίου, Σωτήρης Κακαρής, Χρήστος Μπουνταλούδης, Νίκος Κουνενάκης, Χατζησταύρου, Κατσούλης κ.α. Δεξιά: Πίσω από τον Φάρο, στην έναρξη της οδού Κανάρη Ναυτοπρόσκοποι σε αναμνηστική φωτογραφία. Από αριστερά όρθιοι: Σπύρος Πλακιάς, Γιώργος Καραβέλας, Γεώργιος Χαλεπής (Περιφερειακός Έφορος Έβρου), Τριαντάφυλλος Τσερκέζης (Τοπικός Έφορος Αλεξανδρούπολης), Μιχάλης Μαυρομάτης και Δημήτριος Γκερέκλιν. Καθηστοί: Γιώργος Πουμάκης, Γιάννης Χαττζησταύρου, Τόλης Μουτίδης και Θανάσης Ρούμπος.


Αριστερά: 14 Μαϊου 1946. Η ενωμοτία των "Λεόντων" του 1ου Συστήματυος Προσκόπων, μπροστά στον κινηματογράφο "ΤΙΤΑΝΙΑ" .Όρθιοι από αριστερά Πάνος Αθανασόπουλος (Ενωμοτάρχης), Σπύρος Πλακιάς και Τάκης Μπουλμπουτζής. Κάτω: Αντώνης Μετασσαράκης (Υπενωμοτάρχης), Μάνος Αλτιναλμάζης και Μάκης Ορφανίδης.
Δεξιά: 1946. Η 1η Ομάδα Προσκόπων με τον αρχηγό τους Θεόφιλο Γεροντόπουλο (στο κέντρο) σε αναμνηστική φωτογραφία έξω από τη λέσχη τους (στην Αρμένικη Εκκλησία). Από τους Προσκόπους αναγνωρίσθηκαν οι Ιωάννης Πιστοφίδης, Δημήτρης Γρηγοριάδης, Αίολος Βαρελάς και Δημητρακόπουλος.


14 Μαϊου 1946. Παρέλαση για τον εορτασμό της απελευθέρωσης της πόλης. Αριστερά η 1η Αγέλη Λυκοπούλων με επικεφαλής τον "Μπαλού" Κώστα Τσιορώνη και τα λυκόπουλα Αντώνη Γιουβαλάκη, Νίκο Μασούρα, Βασίλη Σαραφιανό, Χαράλαμπο Καρυωτάη, Λάκη Χατζηευαγγελίδη. Δεξιά: Ο Αρχηγός της 1ης Ομάδας Πρφοσκόπων Χρήστος Γεροντόπουλος με τους βοηθούς του Πίπη Ιωαννίδη και Κώστα Κατσίκη στη παρέλαση. Και στις δύο φωτογραφίες διακρίνονται τα κτίρια που υπήρχαν απέναντι από τη σημερινή Στρατιωτική Λέσχη.


Μάκρη, Καλοκαίρι 1946.  Η κατασκήνωση είναι το αποκορύφωμα όλης της ετήσιας δράσης των προσκοπικών ομάδων. Έτσι και το καλοκαίρι του 1946, παρά τις  επικαρτούσες συνθήκες, πραγματοποιείται η πρώτη μεταπ[ολεμική κατασκήνωση στη περιοχή Αγίας Παρασκευής  Μάκρης. Αριστερά στο λιμανάκι της Μάκρης. Από δεξιά αναγνωρίσθηκαν οι Ιωάννης Τρομπούκης (3ος), Δημήτρης  Αγγελίδης (4ος), Νίκος Καρύδης (5ος), Κατσούλης (8ος), Παναγιώτης Κλώθος (11ος), Γεώργιος Παναγιώτου (12ος), Μιχάλης Μαυρομάτης (13ος), Πίπης Ιωαννίδης (16ος), Χρήστος Γκούτνερ, Μίμης Σπαταλάς και Μπάμπης Καμπάνταης. Δεξιά: Η Ομάδα  Ναυτοπροσκόπων σκαρφαλωμένη στον βράχο μπροστά από τη Σπηλιά του Κύκλωπα, στη Μάκρη.


28 Οκτωβρίου 1946. Η 1η Αγέλη Λυκοπούλων στη Κεντρική Λεωφόρο με τους αρχηγούς της Μίμη Δαλίπη (Ακέλα), Κώστα Τσιρώνη (Μπακίρα) και Τυμπανίδη. Από αριστερά όρθιοι: Δημ. Βαλιάντζας, Χριστ. Χαμπούρης, Αναστ. Ζώλος, Αριστ. Κατσούλης, Σπ. Τζανής, Κων. Πολίτης, Τάκης Μιχαηλίδης, Θεοδ. Σερμπετζούδης, Γεώργιος Ντάρμας, Νικ. Σιδηρόπουλος και  Σπ. Σπυριδωνίδης. Κάτω: Κων. Μπαλτάς, Μίμης Τσεκούρας, Στ. Χατζησταύρου, Αντ. Γιουβαλάκης, Χάρης Καρυωτάκης, Νίκος Μασούρας, Βασ. Σαραφιανός, Δημ. Γρηγοριάδης, Κωστας Κατσαούνης. Δεξιά. Λίγο πριν από την παρέλαση μπροστά στη παλιά Δημαρχία οι Χρήστος  Γκούτνερ, Τάκης Παναγόπουλος, Σταύρος Γραμματικόπουλος, Σπύρος Πλακιάς, Νίκος Μαγγανάρης, Γιάννης Τσελιγκόπουλος, Τάκης Μπουλμπουτζής, Λέων Λιβιεράτος και Γιώργος Κουρατζής.


28 Οκτωβρίου 1946 στο Εθνικό Στάδιο της πόλης, απόγευμα,  Πρόσκοποι και Στρατός πραγματοποίησαν στα πλαίσια των εορταστικών εκδηλώσεων του "ΟΧΙ", σχετικές επιδείξεις. Αριστερά μικτή "μπάντα" στρατού και προσκόπων εισέρχεται στο Στάδιο και ακολουθούν η Σημαία και τα Προσκοπικά Τμήματα. Διακρίνονται οι Δημήτριος Μπουλμπουτζής (τυμπανιστής), Χρήστος Γκούτνερ (σαλπιγκτής), Γιώργος Παναγιώτου (σημαιοφόρος), Τάκης Βαγενάς (παραστάτης). Δεξιά. Αναμνηστική φωτογραφία των Προσκόπων Κουρατζή, Σταύρ. Γραματικόπουλου, Τάκη Παναγόπουλου, Ιωάννη Τσελιγκόπουλου και Δημήτρη Μπουλμπουτζή με τους στρατιώτες που συμμετείχαν στις εκδηλώσεις.


28 Οκτωβρίου 1946. Αναμνηστική φωτογραφία της ενωμοτίας έξω από τη λέσχη τους (στην Αρμένηκη Εκκλησία, επί της οδού Ανατολ. Θράκης, δίπλα στο ΙΚΑ). Από αριστερά όρθιοι οι Στέλιος Δίλιας, Σταύρος Γραμματικόπουλος, Γρηγόρης Χατζηκωνσταντίνου και κάτω οι Μάκης Ορφανίδης, Μάνος Αλτιναλμάζης και Τάκης Κόπανος.


Αριστερά. Από την παρέλαση της 1ης Αγέλης για την απελευθέρωση της πόλης (14.5.1946) με τον "Μπαλού" Κώστα Τσιρώνη επικεφαλή και τα λυκόπουλα Αντώνη Γιουβαλάκη, Νίκο Μασούρα, Βασίλη Σαραφιανό, Χάρη Καρυωτάλη, Λάκη Ευαγγελίδη κ.λ.π. Δεξιά: Αναμνηστική φωτογραφία των Προσκόπων Αθανασίου Κουρουτζίδη και Στέλιου Καρακατσάνη με την οδηγό Κατίνα Κουρουτζίδου στο μέσον.

Μετά από την Αλεξανδρούπολη και στις άλλες πόλεις του Νομού επαναλειτούργησαν Προσκοπικές Ομάδες. Αριστερά ο Ελευθέριος Μίτσαλας στα αρχαία της Παλιάπολης Σαμοθράκης το 1945 και δεξιά  Πρόσκοποι της Ορεστιάδας σε εκδήλωσή τους το 1946.

Συνεχίζεται: Στο επόμενο τα χρόνια του εμφυλίου πολέμου.