Τετάρτη, 2 Ιανουαρίου 2013

Ιαματικά Λουτρά Τραϊανούπολης - Η μεγάλη χαμένη ευκαιρία της Αλεξανδρούπολης



Υπήρχε το μεγάλο όνειρο. Υπήρχαν και οι οραματιστές και αγωνιστές  που ήθελαν και μπορούσαν  να το πραγματοποιήσουν! Και θα μπορούσε σήμερα  η Αλεξανδρούπολη να είναι μια από τις μεγαλύτερες λουτροπόλεις της Ευρώπης! Ήταν το όνειρο ενός Άξιου τέκνου  της πόλης και ενός Ευπατρίδη Πολιτικού της περιοχής. Του Κωνσταντίνου Αλτιναλμάζη, πρώτου  και για πάνω από 20 χρόνια Δημάρχου της Αλεξανδρούπολης και του  Αθανασίου Παπαθανάση, από τους πρώτους Βουλευτές του   Έβρου και  μεταπολεμικά Υπουργού - Γενικού Διοικητού Θράκης.  Ο πρώτος το οραματίσθηκε και ο δεύτερος  συμπαραστάθηκε για την πραγματοποίηση του ονείρου! Δυστυχώς όμως, ο  κακός δαίμονας του έθνους, ο Εθνικός Διχασμός και αργότερα η κατοχή και ο εμφύλιος, άφησαν ο όνειρο απραγματοποίητο!





Ο Δήμαρχος Κωνσταντίνος Αλτιναλμάζης αριστερά και ο Βουλευτής των Φιλελευθέρων Αλέξανδρος Παπαθανάσης δεξιά.

Ο Κ. Αλτιναλμάζης από τα πρώτα χρόνια της εγκατάστασής του ως Δημάρχου παράλληλα με την κατασκευή κοινωφελών έργων επεδίωξε και την αξιοποίηση δημοτικών ακινήτων,  με σκοπό να δημιουργήσει προσόδους για το Δήμο. Τέτοιο σπουδαίο προσοδοφόρο έργο είχε κρίνει κατά τη 10ετία του 1930 τη μεταφορά ιαματικού νερού των Λουτρών Τραϊανουπόλεως, μετά την παραχώρηση από τον (τότε) Ε.Ο.Τ. της εκμετάλλευσης των ιαματικών πηγών στο Δήμο Αλεξανδρούπολης και την Κοινότητα Λουτρού. Προς επίτευξη του ανωτέρω σκοπού, ο Δήμαρχος ζήτησε τη συνδρομή και τη συνεργασία του ιατρού και βουλευτή Έβρου Αλέκου Παπαθανάση, ο οποίος ανταποκρίθηκε αμέσως στη πρόσκληση του Δημάρχου.
Οι δύο τους, Δήμαρχος και Βουλευτής, σχεδίασαν να μετατρέψουν τη πόλη σε μια σύγχρονη Ευρωπαϊκή λουτρόπολη, με τη μεταφορά των ιαματικών νερών της Τραϊανούπολης στη πόλη και την ανέγερση υπερσύγχρονων λουτρικών εγκαταστάσεων. Όταν ο Δήμαρχος ζήτησε από τον Παπαθανάση, Βουλευτή τότε των Φιλελευθέρων,  τη συνδρομή του ώστε να βρεθούν οι πόροι χρηματοδότησης του έργου, βρήκε στο πρόσωπό του ένα φανατικό συμπαραστάτη. Και οι δυο τους ξεκίνησαν να πραγματοποιήσουν το μεγαλεπίβολο έργο. 






 Ο Δήμαρχος Αλεξανδρούπολης Κωνσταντίνος Αλτιναλμάζης στο κέντρο με το Δημοτικό του Συμβούλιο

Από πρωτοσέλιδο  της ημερήσιας εημερίδας «Μακεδονία» της 26ης Ιουνίου 1931 στη στήλη «Η  “Μακεδονία”  εις τας επαρχίας» και με τίτλο « ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ – Η ΑΥΡΙΑΝΗ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΛΟΥΤΡΟΠΟΛΙΣ» του απεσταλμένου της Κ. Σκαλτσά, πληροφορούμαστε για τις Ιαματικές Πηγές της Τραϊανούπολης: «....Αι  ιαματικαί πηγαί των Φερρών ευρίσκονται εις απόστασιν 13 χιλιομέτρων από της Αλεξανδρουπόλεως και είναι πεφημισμέναι δια την πανάκειάν των. Συνιστώνται από την επιστήμην κατά των νεφρολιθιάσεων, των υπατικών και των στομαχικών παθήσεων, των χολολίθων και των ισχυαλγιών, των ρευματισμών και των εκζεμάτων και το σπουδαιότερον κατά των ταινιών τας οποίας εκτινάσουσι εντός 24 ωρών αποτελεσματικώς, πράγμα πρωτοφανές, κατά την γνώμην των ειδικών. Καμία άλλη πηγή στην Ευρώπη δεν έχει αυτήν την εξαιρετικήν ιαματική ιδιότητα...».


Δημοσιεύματα της ημερήσιας εφημερίδας της Θεσσαλονίκης "Μακεδονίας τη" 26ης Ιουνίου 1931 (αριστερά) και 10ης Ιουλίου 1932 (δεξιά) που αναφέρονται στην Αλεξανδρούπολη.

Το υλικό υπήρχε και έδινε το δικαίωμα για να πραγματοποιηθεί το όνειρο. Και οι δυο τους το ξεκίνησαν. Τι προέβλεπε αυτό το σχέδιο:  Μεταφορά των ιαματικών νερών από την Τραϊανούπολη στην  Αλεξανδρούπολη, την ανέγερση σύγχρονων εγκαταστάσεων και ξενοδοχείων στη παραλία της πόλης και μάλιστα στο χώρο του Δημοτικού Κήπου, απέναντι από το πασαλίκι και δημιουργία όλων των προϋποθέσεων ώστε να καταστεί η Αλεξανδρούπολη μια υπερσύγχρονη λουτρόπολη της Ευρώπης. 
Ο Αλέκος Παπαθανάσης, ως Βουλευτής των Φιλελευθέρων τότε, πέτυχε να ψηφισθεί από την Βουλή ένας ειδικός Νόμος με τον οποίο επιβάλετο δημοτικός φόρος ενός λεπτού επί όλων των δια του λιμένος της Αλεξανδρούπολης εισαγομένων και εξαγομένων εμπορευμάτων. ‘Έτσι θα συγκεντρώνετο από τον φόρο αυτό το απαιτούμενο ποσό που θα εξασφάλιζε τα αναγκαία κεφάλαια για την πραγματοποίηση του μεγαλεπήβολου έργου.Από το ίδιο πιο πάνω  δημοσίευμα της «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ» πληροφορούμαστε ότι: « Η Κυβέρνηση τον εβοήθησε, ενδιεφέρθει ειλικρινώς και ήδη συνάπτεται δάνειον εκ μέρους του Δήμου εκ 12 περίπου εκατομμυρίων  δραχμών δια την εκτέλεσιν του όλου έργου, σύμφωνα με την μελέτην που εξεπόνησε ο υδραυλικός κ. Μίχας και ο Μηχανικός κ. Νικολόπουλος...... 

     
 


 Η μακέτα των υπερσύγχρονων εγκαταστάσεων των ιαματικών λουτρών που φιλοδοξούσε να κατασκευάσει ο Δήμαρχος Κ. Αλτιναλμάζης. Δυστυχώς η εποχή του διχασμού και το καθεστώς 
του Μεταξά στην αρχή  και  η κατοχή μετά ματαίωσαν τα πολύ φιλόδοξα σχέδιά του. 

....Το Δημοτικόν δάνειο συνάπτεται υπό την εγγύησιν του Κράτους και θα διατεθεί όχι μόνον δια την διοχέτευσιν των ιαματικών υδάτων των Φερρών εις τον Δημοτικόν Κήπον της πόλεως, όπου θα αναγερθούν σπουδαιότατοι και συγχρονισμένοι λουτρώνες, αλλά και δια την συμπλήρωσιν των εξωραϊστικών έργων. Θα ανεγερθούν ξενοδοχεία πολυτελή, καζίνα και θέατρα, θα γίνουν ωραία πάρκα και γενικώς η πόλις θα προικισθή  με κέντρα εφάμιλλα των μεγάλων Ευρωπαϊκών λουτροπόλεων, ώστε οι παραθεριστές που θα προτιμούν την Αλεξανδρούπολιν, εκτός της υγιεινής, εκτός της υγιεινής και θεραπευτικής, θα βρίσκουν και όλες τις άλλες ανέσεις....».
Ο ίδιος ο Αλέκος Παπαθανάσης, ως γιατρός και με δικά του έξοδα, μετέβη στη πόλη Κάρλσμπάντ της Τσεχοσλοβακίας, η οποία διέθετε 14 πηγές με ιαματικά νερά σχεδόν ίδια με τις πηγές της Τραϊανούπολης και είχε καταστεί μια από τις πιο πολυσύχναστες Λουτροπόλεις της Ευρώπης, για να μορφώσει γνώμη ως προς τον τρόπο μεταφοράς του νερού και να διακριβώσει τις τυχόν επιπτώσεις της μεταφοράς επί του νερού. Αν υπήρχε δηλαδή πιθανότητα κατά την μεταφορά του να υπάρξουν αλλοιώσεις στη σύνθεσή του και την θερμότητά του ή απώλειες των θεραπευτικών ιδιοτήτων του. 



Άποψη του Δημοτικού Κήπου της πόλης, με το ηρώον και το πιο γνωστό στη περιοχή την εποχή εκείνη κέντρο ψυχαγωγίας «Δημοτικός Κήπος» στην παραλία, πάνω από την θάλασσα, απέναντι στο Πασαλίκι. Στον χώρο αυτόν θα χτιζόταν οι σύγχρονες εγκαταστάσεις των λουτρών και οι άλλες εγκαταστάσεις της λουτρόπολης.

Το τι προσδοκούσαν Δήμαρχος και Βουλευτής  με το έργο αυτό για την Αλεξανδρούπολη μας το περιγράφει λεπτομερώς ο δημοσιογράφος Κ. Σκαλτσάς στο πιο πάνω δημοσίευμα της «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ»: «... Η Αλεξανδρούπολη έχει άφθονο και καλό νερό, φρεσκότατα και θαυμάσια ψάρια,  φρούτα ντόπια πολλά και ωραία, συγκοινωνίαν δις , βενζινόπλοια, αμάξια και αυτοκίνητα για περιπάτους και τέλος μια δροσιά διαρκή το καλοκαίρι, ένα θαυμάσιο και καλό αεράκι που σε κάνει να νομίζης ότι η άνοιξη δεν τελειώνει ποτέ εδώ κάτω, όπου η ζέστη και τα κυνικά καύματα είναι άγνωστα....  Με την εκτέλεσιν των έργων αυτών και με την κάθοδον πολλών παραθεριστών η Αλεξανδρούπολις θα αποκτήση κάποια μεγαλύτερη και ζωηρότερη κίνηση και οι κάτοικοί της θα υποφέρουν ολιγότερον ασφαλώς τότε από την οικονομική στεναχώρια. Γιατί πρέπει να σημειωθεί ότι και η Αλεξανδρούπολις, όπως και αι άλλαι πόλεις, πλήττεται όχι λίγο από τη φτώχεια και την ανεργία. Αν εξαιρέσει κανείς τη μικράν εμπορικήν κίνησίν της, θα ιδή ότι δεν υπάρχουν και εδώ βιομηχανίαι ή άλλαι εργασία, δια την απορρόφησιν των πολλών  εργατικών χειρών...». 

 Άποψη των εγκαταστάσεων των Ιαματικών Πηγών Τραϊανουπόλεως με τον Δήμαρχο Κωνσταντίνο Αλτιναλμάζη και άλλους ειδικούς μελετητές για την πραγματοποίηση του έργου. (Η φωτογραφία από το Αρχείο 1938 Gazi Evrenos Ham Traianoupolis Evros Greece)

Η προσπάθεια υλοποίησης του μεγάλου αυτού έργου του Δημάρχου Αλτιναλμάζη κινητοποιεί και μια σειρά από άλλες  δυνάμεις της πόλης, οι οποίες πίστεψαν στο  μεγάλο αυτό όραμα, με πρώτη τη Λιμενική Επιτροπή Αλεξανδρούπολης, η οποία και  άρχισε να σκέπτεται την αξιοποίηση του λιμανιού για να μπορεί να ανταποκριθεί στις προγραμματιζόμενες  μελλοντικές  νέες ανάγκες της πόλης. Από το ίδιο δημοσίευμα πληροφορούμαστε ότι:  «...Παραλλήλως η Λιμενική Επιτροπή, με επί κεφαλής  τον κ. Φιμερέλην καταβάλλει πάσαν δυνατήν προσπάθειαν δια την συμπλήρωσιν των Λιμενικών έργων. Κυρίως αποβλέπει εις την κατασκευήν ενός εξωτερικού κυματοθραύστου, ο οποίος θα στοιχίση  περί τα 40 εκατομμύρια, ποσόν μη δυνάμενον, όμως λόγω των περιορισμένων πόρων του Λιμενικού Ταμείου. Εν τούτοις η Λιμενική Επιτροπή θα προβή εις την κατασκευήν του όλου έργου τμηματικώς, ώστε εν τω μεταξύ να προασπίζωνται τα προσεγγίζοντα εις τον λιμένα πλοία εκ του Νοτίου ανέμου, ο οποίος προσβάλλει πολύ κατά τους χειμερινούς μήνας τον λιμένα της Αλεξανδρουπόλεως. Προς τούτο θα διαθέση το αποθεματικόν του Ταμείου, ανερχόμενον εις τρία εκατομμύρια και τους ετησίους πόρους της, οι οποίοι δεν υπερβαίνουν το ενάμισυ εκατομμύριον...».




 Ο Δήμαρχος Κωνσταντίνος Αλτιναλμάζης προσερχόμενος σε εκδήλωση Εορτής

Ένα χρόνο μετά, στις 10 Ιουλίου 1932, στην ίδια εφημερίδα «ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ» και σε ανταπόκριση από την Αλεξανδρούπολη που έστειλε ο δημοσιογράφος Αλ,. Στολίγκας διαβάζουμε κάτω από τον τίτλο « ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ – Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΖΩΗ ΤΗΣ», ότι μεταξύ των έργων που αναμένεται να βοηθήσει την Αλεξανδρούπολη να ξεπεράσει την οικονομική  κρίση που μαστίζει όλες τις πόλεις είναι και το έργο των ιαματικών πηγών μαζί με το λιμάνι . Συγκεκριμένα αναφέρει: «.... Το καπνικόν κατήντησεν ο εφιάλτης εκεί και η ανεργία ομοιάζει με τις Ερυνίες που κατεδίοκον τον Ορφέα. Όλοι για το καπνικόν ομιλούν εδώ ήρεμα και ψύχραιμα. Η μεταφορά των ιαματικών λουτρών και η κατασκευή του λιμανιού, η ανάπτυξη της γεωργίας, τα  σηροτροφίας, κτηνοτροφίας και αμπελουργίας είναι τα συνθήματα. Αυτή είναι η τρομακτική αντίθεση που χωρίζει τον Νομό Έβρου από τους άλλους Νομούς...».




Στις ιαματικές πηγές ο Δήμαρχος Αλτιναλμάζης μαζί με έναν μηχανικό επεξεργάζεται το πηγάδι.

Με την εφαρμογή του Νόμου περί επιβολής δασμού  επί των εισαγομένων και εξαγομένων εμπορευμάτων δια του λιμένος της Αλεξανδρουπόλεως για μια περίπου 10ετία, είχαν συγκεντρωθεί πάνω από 1.500.000 δραχμές, ποσό υπεραρκετό για να αντιμετωπιστεί  το απαιτούμενο αρχικό ποσό των έργων  της μεταφοράς του νερού και την ανέγερση των απαραίτητων σύγχρονων κτιριακών εγκαταστάσεων στο μεγάλο οικόπεδο όπου ήταν το ο Δημοτικός Κήπος  και απέναντι ο χώρος στον οποίο βρίσκετο το «Πασαλίκι», σε συνδυασμό με την δημιουργία θερμών θαλασσίων λουτρών, κάτω από τον «Φλοίσβο», για τα οποία έργα είχαν εκπονηθεί και τα αρχιτεκτονικά σχέδια και οι σχετικές μακέτες του έργου. 


Άποψη των Ιαματικών πηγών Τραϊανούπολης κατά τη διάρκεια της κατοχής.
Κατά την περίοδο όμως  του «διχασμού» και την ανάληψη της εξουσίας από το καθεστώς του Μεταξά το 1936, ο Κωνσταντίνος Αλτιναλμάζης, ως δεδηλωμένος Βενιζελικός, εκδιώκεται και εκπίπτει του Δημαρχιακού αξιώματος. Αλλά και ο Αλέξανδρος Παπαθανάσης, ως φλογερός αγωνιστής και δημοκράτης (υπήρξε εκ των ηγετών του κινήματος του 1935), μετά τη καταστολή του κινήματος φυλακίστηκε και εκδιώχθηκε. Και με την επιβολή του καθεστώτος της 4ης Αυγούστου του 1936 συλλαμβάνεται και πάλι και εξορίζεται από τη Θράκη. Έτσι με την απομάκρυνση των δύο αυτών οραματιστών και πρωταγωνιστών της κατασκευής του μεγάλου αυτού έργου και με δεδομένο ότι μεγάλα ποσά από αυτά που προορίζοντο για την κατασκευή του έργου των Ιαματικών πηγών και των εγκαταστάσεων λουτροθεραπείας στη πόλη μας  που είχαν ήδη εισπραχθεί από τον σχετικό δασμό εστράφησαν για την κατασκευή αμυντικών έργων, το έργο  της μεταφοράς του ιαματικού νερού Τραϊανούπολης και τη μετατροπή της πόλης σε διεθνή λουτρόπολη εγκαταλείφτηκε και με την έλευση του Ελληνοιταλικού Πολέμου και της μετέπειτα κατοχής το έργο ματαιώθηκε οριστικά.

Βιβλιογραφία
1.- Θανάσης Κριτού:  «Αλεξανδρούπολη – Η εκατοντάχρονη ιστορία της  1878-1978», έκδοση 1995.
2.- Θόδωρος Ορδουμποζάνης: «Αλέξανδρος Παπαθανασίου – Ο αγωνιστής και οραματιστής Γιατρός από την Αίνο», στο περιοδικό «Ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης» τ.26 – Απρίλιος – Μάιος – Ιούνιος 2008 του Πολιτιστικού και Ψυχαγωγικού Συλλόγου Αλεξανδρουπολιτών Αττικής.
3.- Θόδωρος Ορδουμποζάνης: Η μεταπολεμική Κοινοβουλευτική πορεία του Έβρου 1946-1981. Επαρχιακός Τύπος 1981 σε 22 συνέχειες.
4.- Θόδωρος Ορδουμποζάνης:"Προκτήτωρ Πόλις - Ταξίδι μνήμης στην πρώιμη Αλεξανδρούπολη", 2006.
5.- Ημερήσια εφημερίδα «Μακεδονία» φύλλα της 26ης Ιουνίου 1931 και της   10ης Ιουλίου 1932
6.- Ιστοσελίδα "Γραφική παλιά Αλεξανδρούπολη".
7.- ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ (Αρχείο 1938 Gazi Evrenow Han Traianoupolis Evros Greece).

(Ευχαριστώ τον Κυριάκο Ιωσηφίδη, από τον Βόλο, για το πολύτιμο υλικό που μου έστειλε).

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου