Σάββατο, 28 Σεπτεμβρίου 2013

ΔΙΑΤΗΡΗΤΕΑ ΚΤΙΡΙΑ Ο ΦΑΡΟΣ ΚΑΙ ΤΟ ΤΑΧΥΔΡΟΜΕΙΟ



Δύο ιστορικά κτίσματα της πόλης αναγνωρίζονται ως ιστορικά  και πολιτιστικά κτίρια της πόλης. Αναγνωρίζονται και επίσημα πλέον ότι αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας πορείας αλλά και της ιστορικής κληρονομιάς της πόλης. Με σχετική αποφάση του Υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Πάνου Παναγιωτόπουλου κηρύχθηκε μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς ο Φάρος, και με άλλη απόφαση του Υπουργού Μακεδονίας Θράκης κ. Θεόδωρου Καράογλου κηρύχθηκε το κτίριο του Ταχυδρομείο (ΕΛ.ΤΑ) στη παραλία της πόλης ως διατηρητέο.

ΜΝΗΜΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗΣ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑΣ  Ο ΦΑΡΟΣ


Για  την Αλεξανδρούπολη, ο Φάρος της, δεν είναι απλά το «σήμα κατατεθέν» της, δεν είναι απλά το ναυτικό της σύμβολο και το καμάρι της. Είναι η ίδια η ιστορία της, η πολιτιστική κληρονομιάς της. Αυτό ακριβώς έρχεται να επιβεβαιώσει επίσημα με την με αριθμό 135097/12585/1616/26-8-2013 Απόφασή του ο Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού. Η Απόφαση αυτή δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ 322/12-9-2013 και πλέον ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης χαρακτηρίζεται και επίσημα ως μνημείο πολιτιστικής κληρονομιάς.


Με αφορμή αυτή την Απόφαση, ας θυμηθούμε το ιστορικό κτιρίου αυτού.
Όταν στη δεκαετία του 1870 άρχισε να δημιουργείται ένας λιμενίσκος στον ίδιο χώρο που είναι το σημερινό λιμάνι της Αλεξανδρούπολης,  φάνηκε η ανάγκη εγκατάστασης κι ενός φάρου που θα διευκόλυνε τους ντόπιους ναυτικούς αλλά και τους ναυτιλλόμενους από και προς τον Ελλήσποντο. Έτσι, δυτικά του λιμανιού, κτίστηκε ένας κυλινδρικός πύργος με φαρδιά βάση, από αρμολογημένη πέτρα, στην κορυφή του οποίου τοποθετήθηκε φάρος, δηλαδή πυρσός που χρησιμεύει στην ακτοπλοΐα και πελαγοδρομία. 


Το κτίσιμο του φάρου ανέλαβε Γαλλική Εταιρεία Φάρων και Φανών της Μεσογείου (Administration generale des phares de IEmpire Pttoman), μετά από σύμβαση με την τότε Οθωμανική (Τουρκική) Κυβέρνηση. Πόσος χρόνος χρειάστηκε για το χτίσιμο δεν είναι γνωστό. Εγκαινιάσθηκε και τέθηκε σε λειτουργία για πρώτη φορά την 1η Ιουνίου του 1880. 
 
Τότε λειτουργούσε με ασετιλίνη. Αργότερα λειτουργούσε με πετρέλαιο με τη μέθοδο της πυράκτωσης. Από το 1974 λειτουργεί με ηλεκτρικό ρεύμα αλλά διαθέτει και εφεδρικές φιάλες με ασετιλίνη για την περίπτωση διακοπής του ηλεκτρικού ρεύματος. Επισκευές και μετασκευές στο κτίριο του φάρου έγιναν το 1946 και το 1955. Το 2002 αντικαταστάθηκε ο ηλεκτρολογικός εξοπλισμός του με νέας τεχνολογίας.  

Στην κορυφή του κτίσματος βρίσκεται ο θάλαμος του φανού. Γύρω από το φανό περιστρέφεται ένας κοίλος καθρέφτης που στέλνει το φως στα τοποθετημένα γύρω του πρίσματα. Η κίνηση του καθρέφτη πριν χρησιμοποιηθεί το ηλεκτρικό ρεύμα απαιτούσε μια διαδικασία με αντίβαρα και τροχαλίες που φρόντιζε ο Φαροφύλακας. Για να φτάσει κανείς στην κορυφή του πρέπει να περάσει τα 98 σκαλοπάτια του με τα έξι μεγάλα πλατύσκαλα. Δίπλα από κάθε πλατύσκαλο υπάρχει στενόμακρο παραθυράκι, προς τη νότια μεριά του, για να φωτίζεται το εσωτερικό του. 


 Το κτίριο του φάρου έχει ύψος 18 μέτρα από το έδαφος και 27 μέτρα (εστιακό ύψος) από τη μέση στάθμη θαλάσσης. Το στίγμα του είναι 40ο 50΄ 07΄΄ Βόρειο,  25ο  52΄  05΄΄  Ανατολικό. Χαρακτηριστικό του φάρου είναι τρεις (03) λευκές αναλαμπές κάθε 15 δευτερόλεπτα  (0,38 + 2,12 + 0,38 + 2,12 +0,38 + 9,62 =15δ). Έχει φωτιστική φωτοβολία 24 ναυτικών μιλίων και με ιδανικές καιρικές συνθήκες είναι ορατότητα από απόσταση 24 ναυτικών μιλίων (44χλμ περίπου). Λειτουργεί υπό την άμεση επιτήρηση προσωπικού της Υπηρεσίας Φάρων και είναι ένας από τους λίγους επιτηρούμενους φάρους που υπάρχουν σήμερα. 


Είναι το Ναυτικό σύμβολο της Αλεξανδρούπολης. Στα πλαίσια του εορτασμού της Ναυτικής Εβδομάδας 1994 από το Σύλλογο Αρχαιοφίλων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Ν. Έβρου τοποθετήθηκε στην είσοδό του μαρμάρινη πλάκα με το ιστορικό του.
 

Το  1991 η Οικολογική Εταιρεία Έβρου ξεκίνησε μία καμπάνια για να επιστρέψει στη πόλη ο πρώτος μηχανισμός του φάρου, ο οποίος μετά την αντικατάστασή του από σύγχρονο νέο, τοποθετήθηκε στο ναυτικό Μουσείο του λιμανιού της Ζέας στον Πειραιά. Ενδιαφέρον εκδηλώθηκε σχεδόν αμέσως από τον Βουλευτή Έβρου και μέλος της Οικολογικής Εταιρείας κ. Απόστολο Φωτιάδη, ο οποίος κατέθεσε σχετική ερώτηση προς τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας. Ο τελευταίος ενέκρινε την παραχώρηση του μηχανισμού αυτού στην Υπηρεσία Φάρων προκειμένου να τον προωθήσει στην Αλεξανδρούπολη. Δυστυχώς η Δημοτική αρχή αδιαφόρησε αι έτσι δεν επέστρεψε στη πόλη αυτό το ιστορικό μνημείο. 



Σημειώνεται  επίσης ότι ο φάρος , μαζί με τον Άγιο Νικόλαο και το 3ο Δημοτικό Σχολείο συμπεριλήφθηκε το 1978  από τον χαράκτη Γιώργο Μόσχο στο θυρεό της πόλης, καθώς και σε σειρά γραμματοσήμων των ΕΛ.ΤΑ  με θέμα τους Φάρους και αφιέρωση στην Αλεξανδρούπολη το 1988..





Διατηρητέο και το κτίριο των ΕΛΤΑ στην παραλία Αλεξανδρούπολης

Παρά την αντίδραση των ΕΛ.ΤΑ,  στην κυριότητα του οποίου ανήκει το κτίριο, ο Υπουργός Μακεδονίας Θράκης με την με αριθμόν  3569/2 Σεπτεμβρίου 2013  απόφασή του, μετά από σχετική  γνωμοδότηση του Κεντρικού Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής,  χαρακτήρισε διατηρητέο το κέλυφος του κτηρίου των «Ελληνικών Ταχυδρομείων» που βρίσκεται επί των οδών Μεγ. Αλεξάνδρου 42 και Ν. Φωκά 1 στην Αλεξανδρούπολη και καθόρισε ειδικούς  όρους και περιορισμούς δόμησης αυτού.

 
Το σκεπτικό που οδήγησε στον χαρακτηρισμό του κτιρίου ως διατηρητέου είναι:
«....α) Το κτήριο είναι αξιόλογο με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό και μορφολογικό χαρακτήρα. β) Πρόκειται για ένα ιστορικό κτήριο, των αρχών του 20ού αιώνα με νεοκλασικά στοιχεία στην οργάνωση των όψεων του και αρχές συμμετρίας. γ) Καθιερώθηκε εδώ και πολλά χρόνια ως κτήριο δημόσιου χαρακτήρα στην πόλη της Αλεξανδρούπολης. δ) Βρίσκεται σε ιδιαίτερα κεντρικό σημείο της πόλης και συμβάλλει στην ανάδειξη της εικόνας του αστικού τοπίου της...» 


Στο χαρακτηριζόμενο διατηρητέο κέλυφος απαγορεύεται κάθε αφαίρεση, αλλοίωση ή καταστροφή των επί μέρους αρχιτεκτονικών ή διακοσμητικών στοιχείων του και γενικά κάθε επέμβαση που θίγει τον αρχιτεκτονικό χαρακτήρα και αλλοιώνει τη μορφή του, εκτός από μικρής κλίμακας επεμβάσεις στις όψεις του για λόγους λειτουργικούς και μορφολογικούς εφόσον δεν αλλοιώνουν την αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του. Επίσης  απαγορεύεται η τοποθέτηση φωτεινών ή μη επιγραφών και διαφημίσεων στη στέγη και στις πλευρές του διατηρητέου κελύφους, πλην των αναγκαίων, περιορισμένων διαστάσεων επιγραφών στην ελληνική γλώσσα που υποδηλώνουν τη χρήση του. Και τέλος,  για επεμβάσεις στο εξωτερικό του διατηρητέου κελύφους  απαιτείται ο έλεγχος της μελέτης από το αρμόδιο Συμβούλιο Αρχιτεκτονικής και η έγκριση αυτής από την αρμόδια Διεύθυνση Περιβάλλοντος και Υποδομών του Υπουργείου Μακεδονίας και Θράκης.

Το κτίριο αυτό ανεγέρθηκε από το Οθωμανικό κράτος στις αρχές του 20ου αιώνα μαζί με μία σειρά άλλων κτιρίων στην ίδια περιοχή για να  εξυπηρετήσουν τις στεγαστικές  ανάγκες των διαφόρων κρατικών υπηρεσιών, όπως το κτίρια του Α΄ Παιδικού Σταθμού, το Δικαστικό Μεγάρου (ως ισόγειο), η Ακαδημία, (ως σχολή Ναυτικών Δοκίμων ή κατ΄ άλλους Γεωπονική Σχολή), και μία σειρά κτιρίων στο χώρο του Πάρκου Ανεξαρτησίας, που δεν υπάρχουν σήμερα καθώς και μετά  από το κτίριο της Μεραρχίας για κατοικίες αξιωματικών του Οθωμανικού Στρατού, από τα οποία σώζονται σήμερα μόνο τα κτίρια της παλιάς Στρατολογίας και της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας.

Όταν το 1918 η πόλη περιήλθε στη δικαιοδοσία των συμμαχικών δυνάμεων και μέχρι την απελευθέρωσή της, το κτίριο αυτό χρησιμοποιήθηκε ως Διοικητήριο των Διασυμμαχικών Δυνάμεων. Μάλιστα μπροστά στο κτίριο αυτό, με την ευκαιρία της αποχώρησης των Γαλλικών στρατευμάτων και της άφιξης την επομένη ημέρα στη πόλη των Ελληνικών, έγινε στις 13 Μαΐου του 1920 η υποστολή της Γαλλικής σημαίας και η έπαρση της Ελληνικής, στην οποία απέδωσαν τιμές οι πρόσκοποι της πόλης, ως το μόνο υπάρχον συντεταγμένο Ελληνικό τμήμα. Στις 15 Μαΐου του 1920, μετά από τη γενομένη στον Άγιο Νικόλαο δοξολογία για την απελευθέρωση της πόλης, μπροστά στο ίδιο κτίριο έγινε η επίσημη παράδοση της πόλης από τον Γάλλο Διοικητή των διασυμμαχικών δυνάμεων στη πόλη Σαίντ Φωρ στον Έλληνα Στρατηγό Κωνσταντίνο Μαζαράκη Αινιάν.

Σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος σήμερα υπάρχει μπροστά στο κτίριο προτομή του Στρατηγού Κωνσταντίνου Μαζαράκη Αινιάν και σχετική μαρμάρινη στήλη που αναφέρεται στο γεγονός της  παρουσία των Προσκόπων της πόλης στην πρώτη έπαρση  της Ελληνικής σημαίας στο κτίριο αυτό.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου