Τετάρτη, 5 Μαρτίου 2014

Από τα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια στα Πανεπιστημιακά τμήματα Δημοτικής Εκπαίδευσης της Αλεξανδρούπολης..




Το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, μιας από τις 4 Πανεπιστημιακές Σχολές  που λειτουργούν στη πόλης μας στα πλαίσια του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης,  έχει βαθιές τις ρίζες του στα  μέσα  του 18ου αιώνα και αφετηρία μια πόλη της Ανατολικής Θράκης, τους Επιβάτες (σημερινή ονομασία στα Τουρκικά Σελίμπασα, Selimpaşa), που βρίσκεται στις όχθες της Προποντίδας και σε απόσταση 15 περίπου χιλιομέτρων ανατολικά της Σηλυβρίας, αλλά και σε ένα μεγάλο Έλληνα Θρακιώτη τον Σαράντη Αρχιγένη. To Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης του ΔΠΘ είναι συνέχεια της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας η οποία αποτελεί την εξέλιξη του Αρχιγένειου Διδασκαλείου Επιβατών Ανατολικής Θράκης και του Διδασκαλείου Αλεξανδρούπολης. Είναι μια ιστορία 160 περίπου χρόνων, την οποία θα προσπαθήσουμε, σε συντομία, να σκιαγραφήσουμε.

  Άποψη των Επιβατών από Θαλάσσης.

Η ιστορία ξεκινά το 1857 όταν ο Σαράντης Αρχιγένης και η σύζυγός του Ελένη, αποσπώντας άδεια από τον Σουλτάνο, κατάφεραν να ανοίξουν ένα ελληνικό διδασκαλείο Θηλέων στους Επιβάτες, κατά το πρότυπο του Αρσακείου των Αθηνών, το πρώτο στην Ιστορία της γυναικείας εκπαίδευσης του Ελληνισμού της Διασποράς, και το πρώτο Διδασκαλείο μετά την Μεγάλη του Γένους Σχολή. Επρόκειτο για μια σχολή με εσωτερική φοίτηση, η οποία  δεχόταν κάθε χρόνο 40 άπορα κορίτσια, που σπούδαζαν εντελώς δωρεάν και αποφοιτούσαν ως δασκάλες, με την υποχρέωση να στελεχώσουν αργότερα τα ελληνικά δημοτικά σχολεία της Κωνσταντινουπόλεως, της Ανατολικής Θράκης και της Μικράς Ασίας. Με την αποφοίτησή τους από τη Σχολή, προικίζονταν από τον Αρχιγένη με το ποσό των 5.000 γροσίων, ποσό διόλου ευκαταφρόνητο για την εποχή εκείνη.

Τα Εκπαιδευτήρια στεγάζονταν σε 5 μεγαλόπρεπα κτήρια (Αίθουσα Δεξιώσεων και κοιτώνες καθηγητών, Παρθεναγωγείο, Οικοτροφείο, Νηπιαγωγείο και Αστική Σχολή) μέσα σε περιφραγμένο οικόπεδο 5 στρεμμάτων, στο ανατολικό άκρο της κωμόπολης. Όλα τα κτίρια κτίσθηκαν  με έξοδα του Αρχιγένη,  ο οποίος διέθεσε και την γη, την οποία και δώρισε με συμβολαιογραφική πράξη. Τα εγκαίνια  έγιναν στις 14 Οκτωβρίου του 1857 από τον  Πατριάρχη Ιεροσολύμων Κύριλλο Β΄.  Το 1869 στα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια συμπεριελήφθηκε  και το Ελένειον Ελληνικόν Εκπαιδευτήριον, τα οποία και τέθηκαν υπό την Υψηλή Προστασία του Οικουμενικού Θρόνου.

Μαθήτριες του Αρχιγενείου Παρθεναγωγείου Επιβατών στο έμβασμα της Σχολής, κατά τα τέλη του 19ου αιώνα. Στα δεξιά διακρίνεται η Διευθύντρια της Σχολής Μαριωρίτσα Παπαδοπούλου. (φωτογραφία από Αρχείο Ε.Λ.Ι.Α.).

Με Διαθήκη του, ο Αρχιγένης κληροδότησε στα Εκπαιδευτήρια ολόκληρη την κινητή και ακίνητη περιουσία του, ώστε να μην χρειαστεί ποτέ να ζητηθούν δίδακτρα από τις σπουδάστριες. Κατά τη διάρκεια δε της μακράς λειτουργίας τους, από τις τάξεις του βγήκαν χιλιάδες δασκάλες οι οποίες διακρίνονταν για την κατάρτισή τους κυρίως στα θεολογικά μαθήματα, στα αρχαία ελληνικά και στην ψαλτική τέχνη.

Ο τραγικός Επίλογος του 1922 και η μεταφορά τους στην Αλεξανδρούπολη.

Το 1921 διευθυντής των Αρχιγενείων αναλαμβάνει ο Θεόδωρος Κάστανος, ένας από τους σημαντικότερους εκπαιδευτικούς της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας. Δυστυχώς όμως, οι ιστορικές συγκυρίες δεν τον άφησαν να ολοκληρώσει το έργο της αναδιοργάνωσης των Εκπαιδευτηρίων, αφού η διαταγή του Ελληνικού Στρατηγείου για την άμεση εκκένωση της Ανατολικής Θράκης από τον Ελληνικό Πληθυσμό τον υποχρέωσαν  να μετέφερε το Ίδρυμα, αρχικά στην Παλιά Ορεστιάδα (Κάραγατς), και έπειτα στην Αλεξανδρούπολη, στην οποία, μαζί με το Ζάππειον Ανώτερον Παρθεναγωγείον Αδριανουπόλεως σχημάτισαν το "Διδασκαλείο Αλεξανδρουπόλεως".



Κανονισμοί των Αρχιγενείων Εκπαιδευτηρίων (1901) και του Οικοτροφείου των Εκπαιδευτηρίων (1913).

Αμέσως μετά την Μικρασιατική καταστροφή (Αύγουστος – Σεπτέμβριος 1922) η Ανατολική Θράκη εκχωρήθηκε από τρις Μεγάλες Δυνάμεις στους Τούρκους. Με τη λήξη των ενδεκάμηνων περίπου διαπραγματεύσεων της Λωζάννης και την υπογραφή της σχετικής συνθήκης, η Ανατολική Θράκη και τα νησιά Ίμβρος και Τένεδος, αποδίδονταν οριστικά στους Τούρκους και τα όρια της Ελλάδος περιορίζονταν ως τον ποταμό Έβρο, με εξαίρεση μιας περιοχής απέναντι από την Αδριανούπολη, όπου τα ελληνικά σύνορα δεν έφθαναν μέχρι την κοίτη του Έβρου, για την ασφάλεια της Αδριανούπολης. Τα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια των Επιβατών αμέσως μετά τη Μικρασιατική καταστροφή (Σεπτέμβριος 1922) έκλεισαν, ενώ στο ενδεκάμηνο διάστημα των διαπραγματεύσεων της Λωζάννης ο Διευθυντής του Αρχιγένειου Διδασκαλείου Θεόδωρος Κάστανος, φεύγοντας από τους Επιβάτες, που είχαν περιέλθει στους Τούρκους, πήγε στη Παλαιά Ορεστιάδα (Κάραγατς), ακολουθούμενος και από μερικές μαθήτριες, μεταφέροντας εκεί τα Παρθεναγωγεία της Ανδριανουπόλεως και εκπαίδευσε μια ακόμη σειρά διδασκαλισσών και νηπιαγωγών, μέχρι την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάννης, ότε αναγκάσθηκε να αφήσει και τη δεύτερη αυτή προσπάθεια. Κατά το 1923, μετά; την παράδοση της Παλαιάς Ορεστιάδας στους Τούρκους, αμφότερα τα σχολεία, με απόφαση της Γενικής Διοίκησης Θράκης μεταφέρθηκαν στην Αλεξανδρούπολη για να συνεχίσουν την λειτουργία τους, ως Διδασκαλείο Θράκης.

 Το παλαιό τούρκικο δημόσιο κατάστημα σε στυλ μπαρόκ, επί της Λεωφόρου Δημοκρατίας, στο οποίο εγκαταστάθηκε το Διδασκαλείο Αλεξανδρούπολης το 1924.

Ουσιαστικός ιδρυτής και θεμελιωτής του Διδασκαλείου Αλεξανδρούπολης ήταν ο Θεόδωρος Κάστανος. Αυτός φρόντισε να περισυλλέξει όλο το διδακτικό προσωπικό του Αρχιγένειου Διδασκαλείου Επιβατών Θράκης, να το συγκεντρώσει στην Αλεξανδρούπολη, ώστε το νέο Διδασκαλείο Αλεξανδρούπολης να εμφανίζεται ως ανωτέρω συνέχεια των Αρχιγενείων Διδασκαλείων και να μεταφέρει στη νέα έδρα  όλο το αρχείο του παλαιού ιδρύματος του Εθνικού ευεργέτη Αρχιγένη. Χάρις στην επιμονή και τις ενέργειες του Θεοδώρου Κάστανου, έδρα του νέου Διδασκαλείου ορίσθηκε η Αλεξανδρούπολη και όχι η Κομοτηνή, όπως ήθελαν τότε οι διοικητικές Ελληνικές Αρχές της Κομοτηνής.
Στην αρχή το Διδασκαλείο στεγάστηκε για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, σ΄ ένα οίκημα της οδού Παλαιολόγου, κοντά στη Μητρόπολη και τη Λεονταρίδειο Σχολή. Στη συνέχεια λειτούργησε σε ένα παλαιό ξύλινο οικοδόμημα που υπήρχε επί της Λεωφόρου  Δημοκρατίας «παλαιό τούρκικο δημόσιο κατάστημα σε στυλ μπαρόκ», που ανήκε προηγουμένως στον Εβραίο Μπαλούκ. Ο πρώτος Διευθυντής του νέου αυτού Διδασκαλείου ήταν ο Θόδωρος Κάστανος, ο οποίος αγωνίσθηκε πολύ για να πετύχει την εκκένωση του κτιρίου από τον στρατό. Το κτίριο αυτό κατεδαφίστηκε την δεκαετία του 1970 για να αναγερθεί στη θέση του η Λέσχη Αξιωματικών Φρουράς Αλεξανδρούπολης. Στο υπερώο (σοφίτα) του  ξύλινου αυτού οικοδομήματος ήταν οι κοιτώνες των σπουδαστριών και η σαλοτραπεζαρία, στον πρώτο όροφο οι αίθουσες διδασκαλίας του Διδασκαλείου και στο ισόγειο οι τάξεις των Προτύπων Σχολείων του Διδασκαλείου. Στον μικρό αύλειο χώρο, εκτάσεως περίπου 150 τ.μ. συνωστίζονταν οι μαθητές και μαθήτριες του Διδασκαλείου καθώς και οι μικροί μαθητές των τάξεων του Προτύπου Σχολείου.

 Μαθήτριες του ΔιδασκαλείοΑλεξανδρούπολης σε αναμνησική φωτογραφία. Στο πίσω μέρος της  η φωτογραφία υπάρχει χειρόγραφη σημείωση: «Με τις αγαπημένες μου συμμαθήτριες για να τις θυμάμαι. Τελευταίος χρόνος του σχολείου μου πειά.... Δασκάλες είμαστε όλες παρά 6 μήνες.... όχι παραπάνω. Κυριακή στις 9 του Φλεβάρη του 1930».

Από το 1928, με φροντίδες της Εφορίας Σχολικών Κτιρίων της πόλης, που αποτελείτο από τον Μητροπολίτη Γερβάσιο, τον Γυμνασιάρχη Ιωάννη Τέντε και δύο λαϊκά μέλη, που καθοδηγούσε ο Θεόδωρος Κάστανος,  και με τη συμπαράσταση του τότε βουλευτή Έβρου Φίλιππα Μανουηλίδη, με πιστώσεις εξ ολοκλήρου από το κληροδότημα του Θρακός εθνικού ευεργέτου Γεωργίου Ζαρίφη, από την Φιλιππούπολη, άρχισε η αποπεράτωση ενός ημιτελούς κτιρίου που είχε αναγερθεί  επί τουρκοκρατίας και  προοριζόταν για Σχολή Ναυτικών  Δοκίμων του Τουρκικού Ναυτικού και κατ΄ άλλους για Γεωπονική Σχολή. Σκοπός της αποπεράτωσης ήταν να στεγάσει το λειτουργούν ήδη στη πόλη εξατάξιο Διδασκαλείο. Το 1930 τελειώνουν οι εργασίες επισκευής του κτιρίου και κατά το πρώτο και δεύτερο έτος συστεγάζονται στο κτίριο η νέα Παιδαγωγική Ακαδημία και οι προς αποφοίτηση μαθητές του Διδασκαλείου. Εν τω μεταξύ το 1934 καταργήθηκαν (βαθμιαία) τα πεντατάξια Διδασκαλεία Δημοτικής Εκπαιδεύσεως και ιδρύθηκαν οι «Παιδαγωγικές Ακαδημίες» με διετή κύκλο μεταγυμνασιακών σπουδών. Το έτος εκείνο σε όλη τη χώρα ιδρύθηκαν μόνο 6 τέτοιες σχολές. Μία από αυτές ήταν και η Παιδαγωγική Ακαδημία Αλεξανδρούπολης, η οποία ονομάσθηκε «Ζαρίφειος», προς τιμήν του Εθνικού Ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη, από το κληροδότημα του οποίου χρηματοδοτήθηκε  η αποπεράτωση του κτιρίου. Πρώτος Διευθυντής της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας (1934-1936) υπήρξε ο μεγάλος μεταρρυθμιστής της Ελληνικής Παιδείας Ευάγγελος Παπανούτσος.


Το ημιτελές κτίριο που είχε αναγερθεί  επί τουρκοκρατίας και  προοριζόταν για Σχολή Ναυτικών  Δοκίμων του Τουρκικού Ναυτικού, πριν την αποπεράτωσή του για τη στέγαση του Διδασκαλείου και στη συνέχεια της Ζαριφείου Ακαδημίας.

Η Ζαρίφειος Παιδαγωγική Ακαδημία Αλεξανδρούπολης, λειτουργεί  συνεχώς μέχρι το έτος 1985, με μόνη διακοπή το διάστημα της Γερμανοβουλγαρικής κατοχής (1941-1944) . Εν τω μεταξύ κατά το σχολικό έτος 1966 λειτουργεί και τμήμα νηπιαγωγών, μονοετούς φοίτησης το οποίο επίσης στεγάζεται στο ίδιο κτίριο. Το 1986 αναβαθμίζεται σε Πανεπιστημιακή Σχολή και ιδρύεται και λειτουργεί το Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης και το Τμήμα Προσχολικής Αγωγής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με έδρα την Αλεξανδρούπολη και το ακαδημαϊκό έτος 1966-1967 έχουμε την εισαγωγή των πρώτων φοιτητών. Συγχρόνως οι πανεπιστημιακές αυτές σχολές αποκτούν και  νέες κτιριακές εγκαταστάσεις στη Ν. Χιλή.


Άποψη της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας Αλεξανδρούπολης τέλη της δεκαετίας του 1950.

Ο Σαράντης Αρχιγένης 

Ο Σαράντης Αρχιγένης, Έλληνας Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής Κωνσταντινουπόλεως και  Εθνικός Ευεργέτης, υπήρξε μια από τις εξέχουσες προσωπικότητες του Ελληνισμού της Κωνσταντινουπόλεως.  Γεννήθηκε στους Επιβάτες της Προποντίδας το΄1809. Μικρός έμεινε ορφανό από πατέρα, τον οποίο δολοφόνησαν  Τούρκοι στρατιωτικοί. Έτσι αναγκάσθηκε να εγκαταλείψει τα όνειρα για σπουδές και να κάνει διάφορες δουλειές, προκειμένου να βοηθήσει τα πενιχρά οικονομικά της οικογενείας του. Η φιλομάθεια του όμως μικρού Σαράντη Αρχιγένη προσέλκυσε την προσοχή του καθηγητή της Μεγάλης του Γένους Σχολής Νικολάου Λογάδη.  Μετά την αποφοίτησή του Δίδαξε για δύο χρόνια στην  Αδριανούπολη και στη συνέχει διετέλεσε σχολάρχης της Ελληνικής Σχολής Φιλιππουπόλεως.  Μετά την λήξη της θητείας του, αποφάσισε να εγκαταλείψει την διδασκαλία και να σπουδάσει ιατρική στο Παρίσι, αποσπώντας αυτοκρατορική υποτροφία. Το 1843 αναγορεύτηκε διδάκτορας της Ιατρικής Σχολής των Παρισίων, έχοντας αποσπάσει τους επαίνους των καθηγητών του. Κατά την παραμονή του στο Παρίσι  έγραψε πρακτικά ιατρικά εγχειρίδια, τα οποία αποδείχθηκαν εξαιρετικά χρήσιμα την εποχή εκείνη, ενώ εφηύρε και το ψαλίδι της αμυγδαλεκτομής. Την ίδια χρονιά επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη μαζί με τον φίλο και προστάτη του, Πρέσβη της Υψηλής Πύλης στο Παρίσι Μουσταφά Ρεσίτ Πασά, τον οποίο είχε σώσει από βέβαιο θάνατο. Ο Ρεσίτ πασάς παρουσίασε τον Αρχιγένη στον σουλτάνο με τα καλύτερα λόγια, αν και η φήμη του είχε προηγηθεί πριν από αυτόν. Τιμήθηκε με τον τίτλο του  Πασά και διορίστηκε καθηγητής της Έδρας της Παθολογίας  και της Χειρουργικής της αυτοκρατορικής Ιατρικής Σχολής της Κωνσταντινουπόλεως, και Ιατρός των Ανακτόρων.
Τιμήθηκε με πλήθος παρασήμων, μεταξύ των οποίων και ο Ανώτερος Ταξιάρχης του τάγματος του Σωτήρος το 1864 από τον Βασιλιά της Ελλάδος Γεώργιο Α΄, για το γενναίο ποσό με το οποίο ενίσχυσε την κατασκευή της  Ακαδημίας Αθηνών, την δωρεά βιβλίων στην βιβλιοθήκη της πόλης και εν γένει για την προσφορά του στην εκπαίδευση του Ελληνισμού της Διασποράς.

 Φωτογραφία του γιατρού Σαράντη Αρχιγένη και της συζύγου του Ελένης  πριν το 1873

Το 1857 ίδρυσε στην ιδιαίτερη πατρίδα του Επιβάτες πρότυπο Διδασκαλείο θηλέων το  Αρχιγένειον Παρθεναγωγείο, το οποίο περιελάμβανε Νηπιαγωγείο, Αστική Σχολή και Διδασκαλείο. Το Παρθεναγωγείο αυτό δεχόταν μόνο ορφανές και άπορες κορασίδες, οι οποίες μορφώνονταν αμισθί, και κατά την αποφοίτησή τους προικοδοτούνταν με το ποσό των 5.000 γροσίων. Με την φροντίδα και την ηθική υποστήριξη και της συζύγου του Ελένης Φενερλή το Παρθεναγωγείο σε λίγα χρόνια έγινε ένα τεράστιο εκπαιδευτικό συγκρότημα έκτασης πέντε στρεμμάτων, κατά τα πρότυπα των Ανωτάτων Εκπαιδευτηρίων της Ευρώπης. Ο Αρχιγένης πέθανε πρόωρα στις 10 Σεπτεμβρίου του 1873 στην Κωνσταντινούπολη, και ετάφη κατά επιθυμία του στο προαύλειο των Αρχιγενείων. Με διαθήκη, κληροδότησε στα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια όλη την περιουσία του, η οποία τότε ανερχόταν στο ποσό των 33.000 χρυσών λιρών Τουρκίας, ώστε να μην χρειαστεί ποτέ να ζητηθούν δίδακτρα από τις μαθήτριες.
 Άποψη των Επιβατών (υποδοχή εκδρομέων).
Εκτός από τα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια, τα οποία υπήρξαν το έργο που απορρόφησαν το μεγαλύτερο τμήμα της περιουσίας του, ο Αρχιγένης έκανε γενναίες δωρεές στην Ακαδημία Αθηνών, στη Σχολή Ιωαννίνων και σε άπειρα σχολεία τα οποία ίδρυσε σε διάφορα χωριά τα οποία στερούνταν εκπαίδευσης, στην Ανατολική Θράκη και την υπόλοιπη Ελλάδα. Διετέλεσε πρώτος Πρόεδρος του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Κωνσατντινουπόλεως και πρωτοστάτησε από την θέση που κατείχε, στην συλλογή πόρων για την ίδρυση σχολείων όπου κρινόταν αναγκαίο.
Ο Σαράντης Αρχιγένης αναγνωρίστηκε από τους συγχρόνους του ως ένας από τους σπουδαιότερους Εθνικούς Ευεργέτες του Γένους. Η προσφορά του δεν εστιάστηκε μόνο στην αστείρευτη φιλανθρωπία και το πλούσιο συγγραφικό του έργο, αλλά και στο ακατάπαυστο ενδιαφέρον του για το κτίσιμο νέων σχολείων όπου υπήρχε Ελληνική Κοινότητα.
Το σπουδαιότερο δημιούργημά του υπήρξαν τα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια, απ' όπου έβγαιναν δασκάλες με την υποχρέωση να μεταβούν στην πατρίδα τους και να ιδρύσουν σχολείο, τα έξοδα της ανέγερσης πολλές φορές αναλάμβανε ο ίδιος, όταν η τοπική Κοινότητα δεν ήταν σε θέση να ανταπεξέλθει σε τέτοιο εγχείρημα. 

Ο Θεόδωρος Κάστανος
 Ο Θεόδωρος Κάστανος γεννήθηκε στο Βροντάδο της Χίου το 1888. Η γιαγιά του Καλλιόπη Καστάνου, που ήταν χήρα, ανέθρεψε το Θεόδωρο σαν παιδί της μέσα στην οικογένεια της αδελφής της Ξενούς Σταματίου Γλύκα μαζί με τα παιδιά της Χριστοφή και Ιωάννη. Σε ηλικία είκοσι ετών διορίστηκε δάσκαλος στο Βίκι της Χίου όπου εργάστηκε μέχρι το 1912. Τότε έφυγε από τη Χίο και πολέμησε ως εθελοντής στο Βαλκανικό Πόλεμο. Το 1913 με την υποτροφία του Πρωίου Κληροδοτήματος πηγαίνει στην Ιένα και στο Βερολίνο για σπουδές φιλοσοφίας και παιδαγωγικής. Σε επτά χρόνια αναγορεύτηκε διδάκτωρ της φιλοσοφίας κι επέστρεψε στην Ελλάδα για να διοριστεί καθηγητής των παιδαγωγικών στο Διδασκαλείο Θηλέων Θεσσαλονίκης.
Την επόμενη χρονιά γίνεται διευθυντής των Αρχιγενείων Εκπαιδευτηρίων Επιβατών στην Ανατολική Θράκη. Σ΄ ένα χρόνο (Σεπτέμβριος 1922) με τη Μικρασιατική καταστροφή έκλεισαν τα Αρχιγένεια Εκπαιδευτήρια κι ο Κάστανος πηγαίνει στην Παλαιά Ορεστιάδα όπου συγχώνευσε και διηύθυνε, για έντεκα μήνες, τα δύο Παρθεναγωγεία το Αρχιγένειο και το Ζάππειο Ανώτερο Παρθεναγωγείο Αδριανουπόλεως.


 Θεόδωρος Κάστανος, ο  ουσιαστικός ιδρυτής και θεμελιωτής του Διδασκαλείου Αλεξανδρούπολης και διευθυντής  αυτού 1923-1928, από τους βασικούς συντελεστές της πνευματικής ανάπτυξης της πόλης.

Στη συνέχεια αφού παραδόθηκε και η Παλαιά Ορεστιάδα στους Τούρκους μετέφερε και τα δύο αυτά σχολεία στην Αλεξανδρούπολη και το 1923, με τις δικές του  ενέργειες, ιδρύθηκε το Διδασκαλείο Θράκης. Η εθνική του αυτή προσφορά «ανταμείφθηκε» το 1926 όταν μετατέθηκε στο Διδασκαλείο Καστοριάς. Είχε τολμήσει να συγκρουστεί με τις διοικητικές και τις στρατιωτικές αρχές. Ο έντιμος κι ασυμβίβαστος Κάστανος το 1927 μετατίθεται στο Καρπενήσι και σε δύο χρόνια στη Φλώρινα για να μετατεθεί και πάλι, ακόμα και νεκρός, από τη Φλώρινα στη Μυτιλήνη.

Το κτίριο της Ζαριφείου Παιδαγωγικής Ακαδημίας, σήμερα.
Στις 12 Φεβρουαρίου 1932 η Φλώρινα συγκλονίζεται από το θάνατο του Θεόδωρου Κάστανου. Αποχαιρετά για πάντα τον άνθρωπο και δάσκαλο που τον αγάπησε και την αγάπησε όσο κανείς άλλος εκπαιδευτικός. Ο άνθρωπος της δράσης και της δημιουργίας, ο ρομαντικός παιδαγωγός, ο εραστής της εκπαίδευσης, ο ανυποχώρητος αγωνιστής  ιδεολόγος έφυγε, σε ηλικία μόλις 44 ετών, αφήνοντας παρακαταθήκη τη φωτεινή πορεία του, το Σχολείο Εργασίας στη θεωρία και στην πράξη.

Ο Γεώργιος Ζαρίφης
Η Ζαρίφειος Παιδαγωγική Ακαδημία με το νεοκλασικό της κτίριο, στη δυτική πλευρά του πάρκου Εθνικής Ανεξαρτησίας, για περισσότερο από μισό αιώνα ήταν το μοναδικό ανώτερο πνευματικό ίδρυμα σε όλη τη Δυτική Θράκη. Με το προσωπικό και τους σπουδαστές της ασκούσε την πολιτιστική της επίδραση στην πόλη της Αλεξανδρούπολης και έβγαλε χιλιάδες δασκάλους που σκόρπισαν τα φώτα της μάθησης σε όλη τη Βόρεια Ελλάδα. Ευεργετήθηκε και αποπερατώθηκε από δωρεές την οικογένεια του εθνικού ευεργέτη Γεωργίου Ζαρίφη και πήρε το όνομά τους. Έτσι με χρήματα από το ίδρυμα Γεωργίου Ζαρίφη αποπερατώθηκε το ημιτελές τουρκικό κτίριο που προοριζόταν για Ναυτική Ακαδημία και κατ΄ άλλους για Γεωργική Σχολή, όπου μετακόμισε το Διδασκαλείο της πόλης με διευθυντή τον Θεόδωρο Κάστανο και το 1934 ονομάστηκε «Ζαρίφειος Παιδαγωγική Ακαδημία» με πρώτο διευθυντή τον Ευάγγελο Παπανούτσο
Η μορφή του Γεωργίου Ζαρίφη σε μαρμάρινη προτομή, (έργο του γλύπτη Περαντινού), βρίσκεται στον κήπο του κτιρίου που τώρα στεγάζει τα πρότυπα σχολεία της Παιδαγωγικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Με την έκρηξη της Επανάστασης του 1821 η οικογένεια του Ζαρίφη μετακόμισε στην Οδησσό της Ρωσίας όπου σπούδασε ο Γεώργιος ως υπότροφος του τσάρου Αλεξάνδρου Α. Το 1830 ήρθε στην Ελλάδα και διορίστηκε από τον Καποδίστρια γραμματέας της διοίκησης Καρύταινας. Γρήγορα εγκατέλειψε αυτή τη θέση και επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη όπου ασχολήθηκε με το εμπόριο, ίδρυσε τραπεζικούς οργανισμούς σε όλη την Τουρκία, απέκτησε τεράστια περιουσία και έγινε σημαντικός οικονομικός παράγων σε ολόκληρο το οθωμανικό κράτος. Είχε την πεποίθηση ότι με την παιδεία και την πνευματική καλλιέργεια των Ελλήνων θα γινόταν η απελευθέρωση του αλύτρωτου ελληνισμού. Για το λόγο αυτό διέθεσε μέρος της περιουσίας του για την ίδρυση και την λειτουργία ελληνικών εκπαιδευτηρίων και άλλων ιδρυμάτων χορηγώντας υποτροφίες για σπουδές σε άπορους σπουδαστές. Το 1876 ίδρυσε και εξασφάλισε οικονομικά τα Ζαρίφεια Διδασκαλεία στην Φιλιππούπολη, τα σχολεία της Προύσης και των Θεραπειών ενώ παράλληλα χορήγησε ποσά για την ανέγερση και την συντήρηση της Μεγάλης του Γένους Σχολής και του Νοσοκομείου Μπαλουκλή στην Κωνσταντινούπολη. Παρείχε μόνιμη χορηγία στο Πατριαρχείο, σε γηροκομεία, βρεφοκομεία, σχολικά ταμεία, εκκλησίες κ.α. Με την κατάληψη της Φιλιππούπολης στην Βουλγαρία, σταμάτησε η λειτουργία των Ζαριφείων Διδασκαλείων και μετά το θάνατο του οι τοπικές αρχές ζήτησαν με τα χρήματα του Ιδρύματος να ιδρυθεί Παιδαγωγική Ακαδημία στην Αλεξανδρούπολη.

2 σχόλια:

  1. Πολύ καλό και κατατοπιστικό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή

  2. ΖΗΤΩ ΤΩΝ ΕΠΙΒΑΤΩΝ Η ΔΟΞΑ
    ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ Ο ΕΡΑΣΤΗΣ
    Ο ΣΑΡΑΝΤΗΣ ΑΡΧΙΓΕΝΗΣ
    ΜΕΤΑ ΤΗΣ ΣΥΖΥΓΟΥ ΤΟΥ ΕΛΕΝΗΣ
    ΑΡΙΦΡΟΝΟΣ ΚΑΙ ΣΕΒΑΣΤΗΣ .
    ΝΕΟΙ ΕΠΙΒΑΤΑΙ 29-04-2014 ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΟΡΙΤΣΙΔΗΣ

    ΑπάντησηΔιαγραφή