Κυριακή, 6 Σεπτεμβρίου 2015

Ο Σπύρος Μελετζής στον Έβρο.

Το κείμενο αυτό έχει αναρτηθεί στο F/B  μου τον Αύγουστο του 2015 σε πέντε (5) συνέχειες, με τις σχετκές φωτογραφίες από το βιβλίο "ΘΡΑΚΗ THRACE από το αρχείο του Σπύρου Μελετζή (from the Spyros Meletzis archive) του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης.

Στα ανατολικά του συμπλέγματος των Θρακικών Σποράδων, εννέα μίλια από τη χερσόνησο της
Καλλίπολης, πλάι στα Δαρδανέλια, βρίσκεται η Ίμβρος. Στον Αϊ-Θόδωρο, βόρεια του νησιού, γεννιέται το 1906 το 1906 ο Σπύρος Μελετζής, ένας από τους σπουδαιότερους φωτογράφους του 20ου αιώνα στη χώρα μας. Δύο μήνες πριν από την υπογραφή της συνθήκης της Λωζάννης, με την οποία η Ίμβρος περιήλθε στην Τουρκία, ο Σπύρος Μελετζής, φοβούμενος τις όποιες συνέπειες, φεύγει από την Ίμβρο για την Αλεξανδρούπολη και αργότερα για την Αθήνα. Για αρκετές δεκαετίες γίνεται θιασώτης γεγονότων πορεία του κόσμου αλλά και τη δική του πορεία. Ξεκίνησε την πορεία του στη φωτογραφία από την Αλεξανδρούπολη, πλάι φωτογράφο στον Αλέξανδρο Παναγιώτου, απόφοιτο της Σχολής Καλών τεχνών και με σπουδές στην Ιταλία και το Παρίσι. Για τον Μελετζή η Αλεξανδρούπολη υπήρξε συγχρόνως αφορμή ελευθερίας και πηγή έμπνευσης. Στην Αλεξανδρούπολη έζησε την πρώτη επαφή του με τον εκτός Ίμβρου κόσμο, τα πρώτα εφηβικά του σκιρτήματα. Στην Αλεξανδρούπολη πλάι στον Αλέξανδρο Παναγιώτου ( έναν από τους τρεις σταθμούς της φωτογραφικής του καριέρας) εμπνεύστηκε για πρώτη φορά φωτογραφικά. Το 1927 κατεβαίνει στην Αθήνα και μαθητεύει στο φωτογραφείο του Γεωργίου Μπούκα (φωτογράφο των ανακτόρων και της βασιλικής οικογενείας).

Το 1937 περιοδεύει στην Ήπειρο και αργότερα ακολουθεί τους αντάρτες στα βουνά της Πελοποννήσου και της Ευρυτανίας, ενώ κατά την διάρκεια του εμφυλίου, το 1948, επέστρεψε στα πάτρια εδάφη και επισκέφθηκε τη Σαμοθράκη και την Αλεξανδρούπολη, όπου παρέμεινε για αρκετό χρονικό διάστημα. Μεταπολεμικά ασχολήθηκε εντατικά με τη φωτογραφία. Περιηγήθηκε σε όλη την Ελλάδα και φωτογράφισε μεταξύ άλλων αρχαιολογικούς χώρους και μουσεία φροντίζοντας ταυτόχρονα να διευρύνει τις γνώσεις του πάνω στη μυθολογία και την αρχαιολογία.


Κατά την διάρκεια της δεκαετίας του 1950 φωτογράφισε πολλές προσωπικότητες του πολιτικού χώρου (Κωνσταντίνο Καραμανλή, Γεώργιο Ράλλη, Γεώργιο Παπανδρέου, Σοφοκλή Βενιζέλο, Σπύρο Μαρκεζίνη), αρχιεπισκόπους Μακάριο και Ιάκωβο τη Βασιλική οικογένεια και εξέχουσες μορφές της τέχνης. Το 1955 πέρασε κάποιες μέρες στον Έβρο για να φωτογραφήσει τα δημόσια έργα που εκτελούντο την εποχή εκείνη εδώ. Από την περιοδεία του αυτή κα από την παλαιότερη επίσκεψή του επίσης το 1948, παρουσιάζονται μερικές ενδεικτικές φωτογραφίες του μεγάλου αυτού καλλιτέχνη – φωτογράφου, του επονομαζόμενου και «Φωτογράφου της Αντίστασης».

Ο Μελετζής στη Μάκρη  


Έρχεται από πολύ μακριά. Γεμάτη ιστορία, ζωή και δράση. Και κυρίως φύση και ομορφιά. Αρχαιολογικά ευρήματα, παραδοσιακός οικισμός, παμπάλαια εκκλησία, γραφικό λιμανάκι, σπηλιά του κύκλωπα, ο γραφικός πλάτανος, οι ελαιώνες της, η συνύπαρξη χριστιανών και μουσουλμάνων, γραφικά ταβερνάκια με ολόφρεσκο ψάρι και ντόπιο λάδι. Παραθεριστικό κέντρο της ευρύτερης περιοχής. Και τι δεν έχει να επιδείξει στους επισκέπτες ο οικισμός της Μάκρης. 10 χιλιόμετρα δυτικά της Αλεξανδρούπολης. Επόμενο ήταν να μην αφήσει ασυγκίνητο τον μεγάλο φωτογράφο Σπύρο Μελετζή κατά την επίσκεψή του στον Έβρο το 1954.



 Ο Μελετζής στη Σαμοθράκη 


 Το να γράψει κανείς ένα κείμενο για τη Σαμοθράκη και να χωρέσει μέσα σε λίγες σειρές είναι αδύνατο. Η Σαμοθράκη είναι το Ιερό των Μεγάλων Θεών για τους Αρχαίους Έλληνες. Είναι ότι είναι το Άγιο Όρος για τους Χριστιανούς και η Μέκκα για τους Μουσουλμάνους. Είναι η ιστορία της που χάνεται στα βάθη των αιώνων! Είναι οι ήχοι της, τα μαγευτικά χρώματά της, οι βουτιές στο πεντακάθαρο νερό της θάλασσας, οι πανέμορφες βάθρες της, τα μυστικά στα νερά και στα δέντρα τη, οι γεύσεις της, τα βουνά της. Είναι το γλυκό κελάρυσμα του νερού που τρέχει ασταμάτητα. Είναι οι αναμνήσεις που μένουν ανεξίτηλες στον κάθε επισκέπτη της.Τέσσερες φωτογραφίες από την επίσκεψη του Σπύρου Μελετζή το 1948 στη νησί, αρκούν για να αντιληφθεί κάποιος το μεγαλείο και τη μαγεία αυτού του νησιού.



Ο Μελετζής στο Διδυμότειχο 


 Το Διδυμότειχο με την μακρά ιστορία του που χάνεται στα βάθη της Νεολιθικής περιόδου, με την ακμή που γνώρισε στη Ρωμαϊκή εποχή επί Τραϊανού και αργότερα του Διοκλητιανού, πρωτεύουσα κάποτε του Βυζαντίου, σταυροδρόμι λαών και πολιτισμών και χώρος με αμέτρητους πολιτιστικούς θησαυρούς, δεν μπορούσε να αφήσει ασυγκίνητο τον φωτογραφικό φακό του μεγάλου φωτογράφου Σπύρου Μελετζή κατά την επίσκεψή του στον Έβρο το 1954.



Ο Μελετζής στο Σουφλί 


 Σε ένα από τα τελευταία υψώματα της Ροδόπης, σε απόσταση 70 χιλιομέτρων Β.Α. της Αλεξανδρούπολης είναι χτισμένο το Σουφλί. Από τα πολύ παλιά χρόνια το Σουφλί αποτελούσε ένα ισχυρό οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό κέντρο και οφείλει την ραγδαία του ανάπτυξη στην σηροτροφεία, (εκτροφή του μεταξοσκώληκα και παραγωγή του μεταξιού). Γνωστή και ως η Μεταξένια Πολιτεία, αλλά και για το υπέροχο κρασί που παράγει, αφού η τέχνη της καλλιέργειας του αμπελιού και της οινοποίησης χάνεται στα βάθη των αιώνων. Επόμενο ήταν να κεντρίσει το ενδιαφέρον του φωτογραφικού φακού του Σπύρου Μελετζή, κατά την διέλευσή του από εκεί το 1954.



 Ο Μελετζής στην Αλεξανδρούπολη 

 

Μετά την παρουσίαση φωτογραφιών του Σπύρου Μελετζή από τη Σαμοθράκη, Μάκρη, Σουφλί κα Διδυμότειχο, κάποιοι φίλοι με ρώτησαν αν υπάρχουν φωτογραφίες του και από την Αλεξανδρούπολη. Και βέβαια υπάρχουν και πολλές μάλιστα. Άλλωστε εδώ στην Αλεξανδρούπολη μυήθηκε στα μυστικά της φωτογραφικής τέχνης από τον συγγενή του Αλέξανδρο Παναγιώτου. Μάλιστα μια φωτογραφία του κέρδισε το πρώτο βραβείο στη Θεσσαλονίκη το 1924.

 

Ο ίδιος περιγράφει με γλαφυρότητα το περιστατικά: «Ένα πρωί καθώς έκανα τη βόλτα μου στη παραλία, γοητεύθηκα από μια εικόνα ιδιαίτερης ομορφιάς: πάνω στα καΐκια στέγνωναν τα βρεγμένα από τη βραδινή βροχή πανιά ενώ μαούνες και βενζίνες μετέφεραν εμπορεύματα από τα αραγμένα στο βάθος του λιμανιού βαπόρια, καθώς ο ήλιος σχημάτιζε ένα φωτεινό μονοπάτι πάνω στη θάλασσα». Το βραβείο θα καταλήξει τελικά στα χέρια του Παναγιώτου, αλλά θα σταθεί η αφορμή για τον Μελετζή να πει στη φωτογραφία την «πρώτη του καλημέρα». Η φωτογραφία αυτή είναι παρακάτω, ανάμεσα σε άλλες 4 δικές του που τραβήχτηκαν μεταγενέστερα μεταξύ 1948 και 1954.



Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου