Τρίτη, 26 Ιανουαρίου 2016

Σωματείο Λεμβούχων Αλεξανδρούπολης



Η κατασκευή του σιδηροδρόμου απετέλεσε τον κυριότερο παράγοντα εξέλιξης του Δεδέαγατς σε επίνειο της Θρακικής ενδοχώρας. Επιπλέον, λόγω της γεωγραφικής διαμόρφωσης της ευρύτερης περιοχής και της αδυναμίας να καταστεί πλεύσιμος ο ποταμός Έβρος, καθιστούσε απαγορευτική την μεταφορά της πλούσιας παραγωγής της ενδοχώρας  προς την θάλασσα. Έτσι το λιμανάκι της  νέας πόλης που κατασκευάστηκε στην απόληξη της σιδηροδρομικής γραμμής  αποτέλεσε και τη μοναδική διέξοδο της Ανατολικής Ρωμυλίας και Βουλγαρίας με το Αιγαίο. 


Καθημερινώς προσορμίζονταν πολλά πλοία στο Δεδέαγατς για να εκφορτώσουν και να φορτώσουν εμπορεύματα. Λόγω όμως του μεγάλου όγκου των  πλοίων αγκυροβολούσαν έξω από το λιμανάκι και για την φόρτωση, εκφόρτωση και μεταφορά των εμπορευμάτων από τα πλοία προς το λιμάνι και αντίστροφα , αλλά και των επιβατών, χρησιμοποιούσαν ειδικές για τον σκοπό αυτό λέμβους και μαούνες  (φορτηγίδες βάρκες) που τις έδεναν οι λεμβούχοι στα ιστιοφόρα ή χειροκίνητα (με κουπιά) σκάφη τους και τα πλεύριζαν στα μεγάλα καράβια. Ενδεικτικές είναι οι σχετικές φτογραφίες.


 Έτσι οι ιδιοκτήτες των σκαφών αυτών, οι αποκαλούμενοι και λεμβούχοι, αποτελούσαν μια ισχυρή επαγγελματική τάξη, αφού χωρίς τη δική τους συνδρομή ήταν αδύνατη η φορτοεκφόρτωση των πλοίων  και η διεξαγωγή του εμπορίου. Λίγο καιρό  μετά την απελευθέρωση της πόλης και την ενσωμάτωση της στον εθνικό κορμό, οι λεμβούχοι  δημιούργησαν σχετικό επαγγελματικό σωματείο, το «Σωματείο Λεμβούχων», τα μέλη του οποίου αποτελούσαν την πιο γραφική επαγγελματική κατηγορία της Αλεξανδρούπολης.


 Τα σκάφη τους ουσιαστικά αποτελούσαν τον «στόλο» της πόλης, αλλά και το …στολίδι της! Οι ιδιοκτήτες τους, όλοι θαλασσοβρεγμένοι ναυτικοί,  τα είχαν δώσει όλα ονόματα ιστορικά, όπως  «Ναυκρατούσα», «Μπουμπουλίνα»,  «Έλλη», «Αβέρωφ», «Ιόνιο», «Ένωσις» κ.λ.π. 


 Βάση των λεμβούχων της πόλης ήταν το καφενείο του Λουκά Μαρμαρινού, στη παραλία, πάνω από το λιμανάκι. Ξέρανε σχεδόν ακριβώς τη μέρα και την ώρα που θα φθάσει το κάθε καράβι, και μόλις έβλεπαν στον ορίζοντα καπνό, ορμούσαν στις βάρκες τους, για να το προϋπαντήσουν και, μετά την αγκυροβόλησή του αρόδο, να μεταφέρουν έξω στην ξηρά τους επιβάτες, τις αποσκευές τους και τυχόν εμπορεύματα, τα οποία φόρτωναν στις μαούνες τους. Στη συνέχεια άρχιζε η επιβίβαση των επιβατών και η φόρτωση των εμπορευμάτων. 

Ξακουστοί λεμβούχοι ήταν ο Παναγής Αϊβαλιώτης ο Ψαρομύτης από την Αίνο, ο Μαρμαρινός ο βαρκάρης του Βόλγα, το Αραπάκι, ο Πασχάλης Μαστράφης, ο Γκουντέλος, ο Θανάσης Πλακατήρας, ο Ταραμουσάλας κ.α.


Στη φωτογραφία τα τρεχαντήρια και οι μαούνες ξεκουράζονται στα γαλήνια νερά του μικρού λιμανιού της πόλης.

Μετά τον  Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο ξεκίνησε η επέκταση του λιμανιού και σιγά – σιγά άρχισαν να εισέρχονται μέσα στο λιμάνι όλο και μεγαλύτερα σκάφη, ξύλινα στην αρχή, σιδερένια Μότορσιπ και επιβατηγά στη συνέχεια, τα οποία πλεύριζαν στους λιμενοβραχίονες για να φορτώσουν και να ξεφορτώσουν, καθιστώντας πλέον αχρείαστες τις λέμβους και τους λεμβούχους. Και μαζί και τις μαούνες τους οι οποίες άρχισαν να αποσύρονται και να σαπίζουν μέσα στο μικρό λιμανάκι, μέχρι να βουλιάξουν εγκαταλειμμένες. 


 Αλλά και οι λεμβούχοι, απόμαχοι και χωρίς δουλειά  βγήκαν στη στεριάς, εκτός από δυο τρεις που έδεναν και έλυναν τους κάβους των βαποριών στα ντοκ του λιμανιού. Μερικοί άλλοι, πολύ λίγοι, με τα τρεχαντήρια τους εξακολούθησαν να δουλεύουν στη θάλασσα το καλοκαίρι κάνοντας  δρομολόγια μέχρι τη Μάκρη και την Αγία Παρασκευή για τους τουρίστες και  τους κατοίκους της πόλης που ήθελαν μια θαλασσινή βόλτα. 


 Ποιος δεν θυμάται τον Μπάρμπα Πασχάλη τον Μαστράφη και τον Ζαρκάδη κάθε καλοκαίρι στον Φλοίσβο, κάτω από τον Φάρο να διαλαλούν τα δρομολόγιά τους. Και όσοι από τους παλιούς λεμβούχους είχαν απομείνει, μέχρι που εξαφανίσθηκε το γραφικό αυτό επάγγελμα στα τέλη της δεκαετίας του 1950, όταν και ολοκληρώθηκε η κατασκευή των δύο βασικών λιμενοβραχιόνων του λιμανιού, απόμαχοι και παροπλισμένοι στα καφενεία στη παραλία πάνω από το λιμάνι, να αγναντεύουν το Θρακικό Πέλαγος και να αναπολούν τα περασμένα.

 







Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου