Σάββατο, 21 Μαΐου 2016

Κόσμημα της πόλης το αναστηλωμένο κτίριο του Καπνομάγαζου




Θα στεγάσει τη νέα βιβλιοθήκη της πόλης


Σε μια ιδιαίτερη εορταστική τελετή και παρουσία δεκάδων κατοίκων της πόλης, το βράδυ της Τρίτης 17ης Μαΐου 2016, πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της νέας Δημοτικής Βιβλιοθήκης στο αναστηλωμένο κτίριο του Καπνομάγαζου στην οδό Αίνου 46.  Η όλη εκδήλωση  ξεκίνησε με τη συμβολική διαδρομή από το Δημαρχείο ως τον νέο χώρο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης όλων των Εθελοντών που βοήθησαν στην ολοκλήρωση του δύσκολου έργου της μεταστέγασης της βιβλιοθήκης, μετέχοντας έτσι, ενεργά στην παράδοση στον λαό της Αλεξανδρούπολης ενός κτιρίου - κόσμημα για την πόλη. 

Το καπνομαγαζο σήμερα

Η εκδήλωση συνεχίσθηκε με τον αγιασμό που τέλεσε ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Αλεξανδρούπολης κ.κ. Άνθιμος, ο οποίος δώρισε στον Δήμαρχο της πόλης αντίγραφο ενός σπάνιου τόμου που φυλάσσεται σε βιβλιοθήκη του Αγίου Όρους.

 Η στιγμή που ο Μητροπολίτης  κ.κ. Άνθιμος και ο Δήμαρχος κ. Ε. Λαμπάκης, κόβουν την κορδέλα.
O Δήμαρχος  κ. Ε. Λαμπάκης στην ομιλία του, για το ιστορικό του κτηρίου, δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στους 3 εργάτες που έχασαν την ζωή τους στην πρώτη φάση εργασιών του κτηρίου τον Φεβρουάριο 2005.  Και η βραδιά ολοκληρώθηκε με την ξενάγηση του κόσμο στο εσωτερικό του κτιρίου και με ένα αφιέρωμα στο λόγιο ελληνικό τραγούδι από την Νάντια Μαλακόζη και την Μερόπη Κολλάρου στο πιάνο..Η επίσημη τελετή εγκαινίων του εμβληματικού αυτού κτιρίου, σηματοδοτεί ταυτόχρονα και την έναρξη μιας ανοιχτής και άκρως ενδιαφέρουσας πορείας της σύγχρονης αυτής Βιβλιοθήκης ως πυρήνα πολιτισμού της ευρύτερης περιοχής.

 Άποψη του Καπνομάγαζου τη βρδυά των εγκαινείων.

Η ιστορία του
Αν και έχουμε αναφερθήκαμε στην ιστορία του «Καπνομάγαζου» στο Τεύχος 23 (Ιούλιος – Αύγουστος – Σεπτέμβριος 2007 -  σελίδα 16 - 17), θα την επαναλάβουμε σε συντομία αφού το κτίριο αυτό αποτελεί ένα ισχυρό σημείο της συλλογικής μνήμης των κατοίκων της πόλης με μεγάλη και πολυκύμαντη ιστορία. Δεν πρέπει επίσης να ξεχνάμε ότι  είναι ένα από τα πολύ λίγα ιστορικά στολίδια που έχει διασωθεί για να μας θυμίζει την αίγλη της παλιάς πόλη.  Για αυτό κανείς δεν μπορεί να απαγορέψει να την καταγράψουμε βαθειά μέσα στις πάμπολλες (χαμένες) ιστορικές μας μνήμες σε όσους από εμάς επιμένουμε ρομαντικά να θυμόμαστε  ποιοι είμαστε και από πού ερχόμαστε! Για το που βαδίζουμε θα το δείξει ο …χρόνος!

 Το Καπνομάγαζο το 1924, την ημέρα των εγκαινείων του.
Λοιπόν κτίσθηκε κάπου στα 1890 από την πολυπληθή τότε καθολική κοινότητα του Δεδέαγατς, για να χρησιμεύσει ως Σχολείο των παιδιών της κοινότητας. [Aπό το 1898 λειτούργησαν δύο καθολικές σχολές, μία αρένων (η οποία κάηκε το 1904) και μία θηλέων, που προσέφεραν σημαντικό εκπαιδευτικό, πολιτιστικό και κοινωνικό έργο].

 Δεκαετία 1930.  Το εσωτερικό του κτιρίου με τις εργάτριες να εργάζονται κάτω από την επίβλεψη του αφεντικού.
Το 1904, κατά τη διάρκεια μαθητικής έκθεσης, πήρε φωτιά η αίθουσα πειραμάτων και καταστράφηκε μεγάλο μέρος του κτιρίου με τον εξοπλισμό και τις εγκαταστάσεις του και για το λόγο αυτό εγκαταλείφτηκε. 
 Δεκαετία 1930. Η δεματοποίηση του καπνού, με έναν από τους ιδιοκτήτες της εταιρίας να παρακολουθεί την εργασία.
Το 1922 – 1923 πρόσφυγες από την Αν. Θράκη και τον Πόντο, που συνέρρεαν στη πόλη, στεγάζονται προσωρινά στα υπόγεια και στη σοφίτα του ημικατεστραμμένου κουφαριού του κτιρίου, μέχρι την τακτοποίησή τους.

 Δεκαετια 1930. Έλεγχος της ποιότητας του καπνού από υποψηφιο αγοραστή.
Το 1923 αγοράζεται από την εταιρία επεξεργασίας καπνών «ΚΟΜΠΑΝΙ ΖΕΝΕΠΑΛ ΝΤΕ ΤΑΜΠΑ», ιδιοκτησίας  Αγκόπ Ασταρτζιάν (παππού από την μητέρα του συμπολίτη μας Χάρη Ντισλιάν) και Κωνσταντίνου Μ. Μιχαλόπουλου, μεγαλοκαπνεμπόρου. Ανασκευάζεται και εγκαινιάζεται το 1924 προκειμένου να  χρησιμοποιηθεί για την επεξεργασίας, εμπορία και εξαγωγή των καπνών της περιοχής. Για τον λόγο αυτόν στο αέτωμά του αναφέρεται η χρονολογία 1924 ως έτος οικοδόμησής του. Έκτοτε και μέχρι σήμερα είναι γνωστό με το όνομα «Καπνομάγαζο». 


 Ο εκ των ιδιοκτητών του καπνομάγαζου Αγκόπ Ασταρτιζιάν, με τον οδηγό του Άγγ. Σιμσιρίκη, αριστερά, και τον επιστάτη της επιχείρησής του δεξιά, μπροστά στο αυτοκίνητό του, στον αυλόγυρο του καπνομάγαζου

Λειτούργησε για τα σκοπό που ανακατασκευάσθηκε μέχρι την κήρυξη του Ελληνο- Ιταλικού πολέμου το 1940. Κατά τη περίοδο της κατοχής χρησιμοποιήθηκε από τους Βουλγάρους σαν φυλακή και στην συνέχεια, μετά την απελευθέρωση, πριν την έναρξη του εμφυλίου πολέμου προσωρινά ως ξενώνας των προσφύγων από την ύπαιθρο και αργότερα, κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, ως φυλακή – κρατητήρια αγωνιστών της αριστεράς, αλλά και για φιλοξενία των λεγόμενων «ανταρτόπληκτων»  των χωριών της ευρύτερης περιοχής.

 1923. Πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη, στεγάζονται προσωρινά στο εγκατελειμένο από το 1904 κτίριο.
Την εποχή που ανακατασκευάσθηκε ως «Καπνομάγαζο» ήταν ένα επιβλητικό κτίριο και από τα λίγα κτίρια που ξεχώριζαν στο κέντρο της πόλης για το ύψος του και τις διαστάσεις του.
Στα μέσα της δεκαετία του 1950 χρησιμοποιείται από την εμπορική οικογένεια Ουζουνόπουλου ως αποθήκη και χώρος επεξεργασίας ηλιοσπόρου και σκόρδων. Πολλοί μαθητές του Γυμνασίου της δεκαετίας του 1950 θα θυμούνται τον ελεύθερο χώρο απέναντι από το κτίριο, όπου πραγματοποιείτο το μάθημα της Γυμναστικής από τον Καθηγητή Γυμναστικής Αλιφέρη και την προστασίας που προσέφερε το κτίριο αυτό στους μαθητές όταν έβρεχε. 



 Η βιομηχανική επεξεργασία - συσκευασία του καπνού στο εσωτερικό του κτιρίου

Στη συνέχεια αγοράσθηκε από τους μετόχους του ΚΤΕΛ Ν. Έβρου. Το 1995 επί Δημαρχίας Ηλία Ευαγγελίδη, χαρακτηρίσθηκε από το Δημοτικό Συμβούλιο ως διατηρητέο και πέρασε με αγορά στη κυριότητα του Δήμου προκειμένου να αναστηλωθεί και να μετατραπεί σε μία σύγχρονη Δημοτική Βιβλιοθήκη. Και για τον λόγο αυτό μία από τις αίθουσες του κτιρίου  πήρε το όνομά του και ονομάσθηκε  «Αίθουσα Ηλία Ευαγγελίοδη».

Η αναστήλωση του


 18.2.2007 και το μισοκατεστραμένο κτίριο περιμένει την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τη μελλοντική του τύχη.
Η μελέτη αναστύλωσης του καπνομάγαζου προέβλεπε να διατηρηθεί το κέλυφος του κτιρίου με την εξωτερική τοιχοποιία και τη στέγη και να οικοδομηθεί εσωτερικά ένα νέο, με σκελετό από οπλισμένο σκυρόδεμα πάνω στο οποίο θα στηριζόταν και το υπάρχον κέλυφος του έργου. Και ενώ είχαν αρχίσει οι εργασίες αναστύλωσης, την 25η Φεβρουαρίου 2005, κατέρρευσε τμήμα του τοίχου και της οροφής στην βορειανατολική πλευρά του κτιρίου παρασύροντας στον θάνατο τρεις εργαζόμενους. Και από το γεγονός αυτό ξεκινά η Οδύσσειά του! 

Αύγουστος 2007:  Οι Οικολόγοι της πόλης έχουν αναρτήσει ένα τεράστιο πανό με το σύνθημα "ΣΩΣΤΕ ΤΟ"!
Το Δημοτικό Συμβούλιο, επικαλούμενο κάποιες αποφάσεις των αρμόδιων  υπηρεσιών Πολεοδομίας, έκρινε  ότι το κτίριο αυτό είναι ετοιμόρροπο και επικίνδυνο και αποφάσισε ομόφωνα την κατεδάφισή του. Η απόφαση όμως αυτή του Δημοτικού Συμβουλίου σκόρπισε θλίψη σε πολλούς κατοίκους της Αλεξανδρούπολης που έβλεπαν να χάνονται και τα τελευταία εναπομείναντα μνημεία της πόλης. Τότε, ομάδες πολιτών με πρώτο το Σύλλογο Αρχιτεκτόνων και την Οικολογική Εταιρία Έβρου και αργότερα του Παραρτήματος Θράκης του  Τ.Ε.Ε. κινητοποιούνται σε μια τελευταία προσπάθεια να σώσουν το κτίριο, να συνεχιστεί η αναστήλωση και να λειτουργήσει τελικά ως Δημοτική Βιβλιοθήκη, όπως είχα οραματιστεί ο Δήμαρχος Ηλίας Ευαγγελίδης.   

Αύγουστος 2007. Η Πρόσοψη του κτιρίου με σχετικό βπανό διαμαρτυρίας για την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου να το κατεδαφίσει. 

Και ο αγώνας τους αυτός δικαιώθηκε με την απόφαση της αρμόδιας  Εφορείας Νεωτέρων Μνημείων να απαγορεύσει την κατεδάφισή του και την υποχρέωση του Δήμου να συντάξει νέα μελέτη για να συνεχίσει τις εργασίες αναστήλωσή του, όπως και τελικά έγινε.

Η μορφή του
Η κάτοψη του κτηρίου του Καπνομάγαζου σχηματίζει το σχήμα «Γ». Το κεντρικό τμήμα είναι επίμηκες, ενώ το βόρειο άκρο του εξέχει του μετώπου της κύριας όψης. Το μήκος του κτηρίου είναι περίπου 27 μ., ενώ το πλάτος του εκτείνεται κατά προσέγγιση στα 12 μ. στο βόρειο και 10 μ. στο νότιο τμήμα αντίστοιχα.

Άποψη από το εσωτερικό του ανακαινισμένου κτιρίου.

Το οικοδόμημα αποτελείται από τρεις ορόφους με ημιυπόγειο. Ο τελευταίος όροφος διαμορφώνεται από τη σοφίτα, που καταλήγει σε αετωματική στέγη.

Οι όψεις χαρακτηρίζονται από συμμετρία, καθώς τα ορθογώνια φωτιστικά ανοίγματα των ορόφων επαναλαμβάνονται ρυθμικά. Τα παράθυρα του ημιυπόγειου έχουν τοξωτή απόληξη.

Το κτήριο αυτό έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο επειδή «αποτελεί αξιόλογο δείγμα ειδικής χρήσεως κτηρίου με σημαντικά μορφολογικά και αρχιτεκτονικά στοιχεία, αναπόσπαστο τμήμα και μαρτυρία της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της Αλεξανδρούπολης των αρχών του αιώνα» με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2788/43567/23-7-1997 - ΦΕΚ 858/Β/25-9-1997.

 Το κυλικείο του ανακαινισμένου κτιρίου στο υπόγειο.

 Άποψη του εσωτερικού του ανακαινισμένου κτιρίου.

 Μπροστά από την αίθουσα "Ηλία Ευαγγελίδη".

Άλλη μία άποψη του εσωτερικού του ανακαινισμένου κτιρίου.

Η μαρμάρινη επιγραφή με τα ονόματα των τριών νεκρών εργατών της 25ης Φεβρουαρίου 2005, στο προαύλιο του κτιρίου.


Η σοφίτα στο ανακαινισμένο κτίριο του Καπνομάγαζου - Βιβλιοθήκης

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου