Τετάρτη, 30 Νοεμβρίου 2016

Ο Στρατηγός Πλαστήρας



O "Μαύρος Καβαλάρης"


Μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες των  νεωτέρων χρόνων, στενά συνδεδεμένη με τον τόπο μας είναι και ο Νικόλαος Πλαστήρας, γνωστός και ως "Μαύρος Καβαλάρης".

Μετά την Μικρασιατική καταστροφή αναδιοργανώνει την Στρατιά του Έβρου, έτσι ώστε να αποτραπεί επέκταση των Κεμαλικών προς την Δυτική Θράκη.

Το αποτέλεσμα είναι να περισώσει ότι ήταν δυνατό από τις θυσίες των ετών 1919-22 και να πετύχει να κρατήσει η Ελλάδα τη Δυτική Θράκη, περιορίζοντας τις υπερφίαλες αξιώσεις της Αγκύρας.

Πέντε  φωτογραφίες που συνδέουν τον «Μαύρο Καβαλάρη», όπως τον αποκαλούσαν,  με την πόλη μας.

1η φωτογραφία.




Ο Στρατηγός Νικόλαος Πλαστήρας (στο κέντρο) στην Αλεξανδρούπολη το φθινόπωρο του 1952 με τον πρώην Υπουργό Εμπορικής Ναυτιλίας στη Κυβέρνηση Σοφούλη, Γρηγόρη Χρυσοστόμου και  τον πολιτικό του φίλο  Σπυρίδωνα Τσινταράκη και (αριστερά) και τους  Αλέκο Καραγιάννη και Κωνσταντίνο Μανατό, επίσης πολιτικούς του φίλους (δεξιά).


2η φωτογραφία.

 Μάρτιος του 1950 και αναμνηστική φωτογραφία του Στρατηγού με τον πολιτευτή του και μετέπειτα Βουλευτή Έβρου Απόστολο Βλασακούδη, την σύζυγό του και τον υιό του Βλάση Βλασακούδη, στην σκάλα του ξενοδοχείου, από όπου εκφώνησε πολιτικό λόγο προς τους κατοίκους της πόλης.


3η φωτογραφία




1922. Ο Κωνσταντίνος Νικ. Ορδουμποζάνης, πρόσφυγας το 1913 από το Ορτάκιοϊ Βορείου Έβρου, εθελοντής στο σύνταγμα Ευζώνων της Στρατιάς του Έβρου και μέλος της προσωπικής φρουράς του Στρατηγού Νικολάου Πλαστήρα, σε αναμνηστική φωτογραφία.


4η Φωτογραφία

Ο Συνταγματάρχης Νικόλαος Πλαστήρας ενώ συνομιλεί  με Τούρκους Μουχτάριδες (Προέδρους Κοινοτήτων).


5η Φωτογραφία

 Ο Νικόλαος Πλαστήρας, νεαρός αξιωματικός του Ελληνικού Στρατού.




Είναι γνωστόν ότι μέχρι το τέλος της ζωής του, αλλά και όταν ήταν πρωθυπουργός, τιμούσε τους φίλους και πολεμικούς συντρόφους του, ακόμη και στρατιώτες του και θυμόταν τα μικρά ονόματα πολλών απ' αυτούς.

Δευτέρα, 21 Νοεμβρίου 2016

Η ΝΑΥΤΟΣΥΝΗ ΤΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗΣ



 Τα σκάφη  της μεταπολεμικής εποχής που έχουν αποσυρθεί.

Το  άρθρο αυτό ξεκίνησε  από ένα στοίχημα.  Αν υπήρξε ή όχι πλοίο φορτηγό (μότορσιπ), την δεκαετία του 1950 με το όνομα «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ».  Και μπορεί να κέρδισα το στοίχημα, αποδεικνύοντας ότι όχι μόνο υπήρχε τέτοιο σκάφος αλλά ήταν και γραμμένο στο Νηολόγιο του Λιμεναρχείου Αλεξανδρούπολης με αριθμό ΕΝΑ (1),  μου δόθηκε όμως η ευκαιρία να έρθω σε επαφή με την  ναυτοσύνη της πόλης μας της μεταπολεμικής κυρίως εποχής.  Ψάχνοντας ανακάλυψα μια μεγάλη ναυτική παράδοση που είχε αυτή η πόλη από παλιά, συνέχεια της ναυτικής παράδοσης της Αίνου,  αλλά κυρίως μετά τον  Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, (άλλωστε σε αυτήν την περίοδο έψαχνα την  λύση του στοιχήματος), που την είχαμε ξεχάσει οι παλαιότεροι  και  μάλλον δεν την γνώρισαν ποτέ οι νεώτεροι. Η έρευνα  έφερε στην επιφάνεια ξεχασμένες εικόνες της παιδικής μας ηλικίας, τότε που  περιφερόμασταν  μέσα και γύρω από το  λιμάνι.  Με τα καΐκια και τα βαπόρια, όπως τα λέγαμε τότε, της εποχής εκείνης και την αγωνία των ανθρώπων που περίμεναν τους δικούς τους καπεταναίους και ναυτικούς να γυρίσουν από το ταξίδι ή να υποδεχθούν δικούς τους ανθρώπους που ερχόντουσαν από άλλα μέρη και να αποχαιρετήσουν αυτούς που θα έφευγαν. 


Το πλοίο «ΘΡΑΚΗ» των αδελφών Μαρτίνη, κατά την διάρκεια της Βουλγαρικής κατοχής  στον Ταρσανά, στο ανατολικό τμήμα της πόλης. 
Παλιά  η συγκοινωνία  που ένωνε την πόλη με την Σαμοθράκη, τα άλλα νησιά του Αιγαίου αλλά και τα λιμάνια της χώρας, γινόταν με πολύ αγωνία, απίστευτο κόπο και αμέτρητο ιδρώτα, από κάποια μικρά και εντελώς άγνωστα ιστιοφόρα. Στη συνέχεια  μετατράπηκαν σε μηχανοκίνητα, («γκαζολίνες»), και συνέχισαν τον αγώνα τους να εξυπηρετούν κυρίως την συγκοινωνία με τους νησιώτες και το  εισαγωγικό και εξαγωγικό εμπόριο της περιοχής. Και μάλιστα πολλές φορές με πολύ δύσκολες καιρικές συνθήκες, αψηφώντας και τους κανόνες της  ασφαλούς ναυσιπλοΐας. 

Γερμανοβουλγαρική κατοχή 1041-44. Μεταφορά Βουλγάρων στρατιωτικών στη Σαμοθράκη.
Οι ναυτικοί αυτών των ιστιοφόρων, που στα μέσα της δεκαετίας του 1950 μετατράπηκαν σχεδόν όλα σε μηχανοκίνητα, ήταν άνθρωποι με λέφτερες ψυχές, δυνατές καρδιές, γλάροι ελπίδας,  ήρωες από κείνους που διαβάζαμε να πρωταγωνιστούν στα μυθιστορήματα. Πρόκειται για άγνωστους ήρωες που κάποια στιγμή όλοι μας  ζηλέψαμε για το θάρρος ή την άγνοια κινδύνου, που έφερναν τα ταξίδια τους στην απέραντη μάνα θάλασσα και στα πετάγματα τους στην προσπάθεια τους να φτάσουν και να αγγίξουν διαφορετικές στεριές για να εξυπηρετήσουν το εμπόριο αλλά και την επικοινωνία. 

Με την βοήθεια κάποιων φίλων, συγγενών των παλιών αυτών καραβοκύρηδων, παλιών ναυτικών, Αξιωματικών του Λιμενικού, του διαδικτύου και  κάποιων περιοδικών (πολύτιμη η βοήθεια και  του περιοδικού «Ο ΦΑΡΟΣ» της Αλεξανδρούπολης), καταγράψαμε όσα από αυτά τα καράβια, ιστιοφόρα, καΐκια, σκαριά,  (όπως θέλετε πέστε τα) θυμηθήκαμε και όσα ανακαλύψαμε, με όποια στοιχεία μπορέσαμε να συλλέξουμε, για να τα φέρουμε στη μνήμη των παλιών συμπατριωτών μας και να θυμηθούνε τους ανθρώπους και τη ψυχή της ναυτοσύνης εκείνης της εποχής αλλά και να γνωρίσουν οι νεώτεροι τι σήμαινε για την πόλη παλιά  αυτή η ιστορία. Ως μια ελάχιστη τιμή σ’  όλους τους ναυτικούς της πόλης μας.
Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1950 όλα σχεδόν τα ξύλινα σκάφη  ταξίδευαν με πανιά. Μετά τοποθέτησαν μηχανές, μέχρι να έρθουν τα σιδερένια και να αποσυρθούν όλα τα παλιά.


Κάποια ονόματα αυτών των σκαφών μας τα θυμίζει η Σοφίας Κλήμη – Παναγιωτοπούλου στο βιβλίο της «Στο δέντρο του Ερημίτη», όπου αναφέρει: «…Ένας πράκτορας μάλωνε με τον οπλονόμο γιατί δεν έδινε, λέει, πράτιγο στην «Παναγία». Κι ο μηχανικός του «Ταξιάρχη» πάλευε με τη μηχανή του που έπαιρνε μπρος «πατ πατ πατ» κι έσβηνε ξαφνικά… Παρέκει στον «Αρχάγγελο» γίνονταν ολόκληρος σαματάς, να φορτώσουν ένα κοπάδι μοσχάρια. Μουγκανητά, βλαστημίες, σπρώξε – τράβα, βρώμα, κοπριές, μύγες…. Ο καπτά – Στάθης, παρέκει, όρθιος πάνω στη «Φανερωμένη», μαλώνει κι΄ αυτός. Μαλώνει με τον πλοιοχτήτη, μαλώνει και με τον έμπορο που ναύλωσε το καΐκι με φορτίο χύμα στάρι για Μυτιλήνη…..». 

«ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ»

Και αρχίζουμε με το σκάφος «ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ», ιδιοκτησίας του Σ. Καλπάκη και με μηχανικό τον Α. Κουτράκη. Πρόκειται για ένα μικρό ιστιοφόρο σκάφος στο οποίο στη συνέχεια τοποθετήθηκε και μηχανή. Το σκάφος αυτό  πραγματοποιούσε κατά την δεκαετία του 1950 την συγκοινωνία μεταξύ Αλεξανδρούπολης και Σαμοθράκης, παράλληλα με το φορτηγό σκάφος «ΘΡΑΚΗ» ιδιοκτησίας Μπουντέρα και ένα άλλο ιδιοκτησίας  του εμπόρου της πόλης Γιώργου Γανώση.

 Το σκάφος «ΤΑΞΙΑΡΧΗΣ» στο λιμανάκι της Αλεξανδρούπολης 

«ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ» - «ΠΑΝΑΓΙΑ»
Την ίδια εποχή έχουμε και το φορτηγό – σκάφος «ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ» του Α. Αναστασιάδη το οποίο αρχικά μεταφέρει  εποχικά εμπορεύματα  (ελιές, κάρβουνα κ.λ.π.) και αργότερα μετασκευάσθηκε εξ ολοκλήρου σε επιβατηγό με καμπίνες στο κατάστρωμα και ονομάστηκε «ΠΑΝΑΓΙΑ» με ιδιοκτήτες του τους Α. Αναστασιάδη και Α. Χατζηανδρέου. Το σκάφος αυτό για πολλά χρόνια εξυπηρετούσε τη συγκοινωνία με το νησί και μετέφερε το ταχυδρομείο. Στη γλώσσα των ναυτικών αναφέρεται ως «μπρίκι»   (Μπρίκι είναι ονομασία παλαιότερου ιστιοφόρου δικάταρτου εμπορικού ή Πολεμικού πλοίου, ίδιο με Πάρωνα,  που έφερε στη πλώρη «πρόβολο» το κοινώς λεγόμενο "μπαστούνι" για 3 κατάπλωρα τριγωνικά πανιά). 

Την δεκαετία του 1950 έχουμε και το σκάφος «ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΙ» που ήταν ένα  παραδοσιακό σκαρί τύπου "Πέραμα"  γραμμένο στο Νηολόγιο Αλεξανδρούπολης με αριθμό 20. (Ο τύπος σκάφους  «Πέραμα» είναι ένα γνήσιο ελληνικό σκαρί, κατάλληλο για τη θάλασσα του Αιγαίου, που ξεκίνησε να κατασκευάζεται στη Σύρο και το χρησιμοποιούσαν ως εμπορικό και για κάθε είδους μεταφορές).  Ιδιοκτήτης του φέρεται κάποιος  ονόματι Παπαράλης Δημήτριος. Είχε μήκος 15,30 μ . και πλάτος 4,70 μ. Είχε κατασκευαστεί το 1930. Η κύρια χρήση  του ήταν εμπορικό, δηλαδή χρησιμοποιούταν  για μεταφορά φορτίων κυρίως από Αλεξανδρούπολη προς τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και αντίθετα .

  Το σκάφος «ΠΑΝΑΓΙΑ», με επιβάτες αναχωρεί για το δρομολόγιο Αλεξανδρούπολη – Σαμοθράκη

Το καλοκαίρι βέβαια εκτελούσε  και επιβατικά δρομολόγια για Σαμοθράκη αλλά και πλόες για τους περιηγητές που επισκεπτόταν την Σαμοθράκη. Το σκάφος αυτό διαλύθηκε στη Σαμοθράκη την 10.4.1968.

«ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΙ»
Με το ίδιο όνομα («ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΙ») έχουμε και ένας άλλο σκάφος νηολογίου Καβάλας με αριθμό 81. Ήταν ένα  Καραβόσκαρο που εξυπηρετούσε τη γραμμή Αλεξανδρούπολης - Σαμοθράκης από 1964 μέχρι περίπου το 1968. Το είχαν φέρει οι Στράτος Καρακαλπάκης και Στέργιος Αγγελώνιας το 1964 από Θάσο. Λέγεται ότι κατασκευάσθηκε  στο Ναυπηγείο του Θεοδοσιάδη.  Έκανε την διαδρομή Αλεξανδρούπολης – Σαμοθράκης σε τρείς (3) ώρες, χρόνος πολύ καλύτερος από τα άλλα σκάφη της εποχής! Την ίδια περίοδο

 Το σκάφος «ΤΡΕΙΣ ΦΙΛΟΙ» Νηολογίου Καβάλας με αριθμό 81, στην προβλήτα του μικρού λιμανιού της Αλεξανδρούπολης 

συνυπήρχε στο ίδιο δρομολόγιο και το παλαιότερο και πιο αργό σκαρί το "Παναγία". Το «Τρεις φίλοι» δεν άντεξε το ανταγωνισμό και αποσύρθηκε το 1968 αφού τη γραμμή πλέον άρχισε να εξυπηρετείται από το τότε νεότευκτο σκάφος "Σαμοθράκη".

Για την ιστορία αναφέρουμε ότι το "Καραβόσκαρο" είναι απόγονος του παλαιού Δρόμωνα και είναι ένα από τα στενότερα και πολυπλοκότερα στην κατασκευή ελληνικά σκαριά. Το μήκος του έφτανε πολλές φορές τα 40 έως 50 μέτρα και η χωρητικότητά του τους 400 έως 500 τόνους. Το ‘’Καραβόσκαρο’’ χαρακτηρίζεται κυρίως από την ελλειψοειδή μορφή της πρύμνης και του πλωριού ποδοστάματος. Για την κατασκευή του ήταν απαραίτητος ο σχεδιασμός σε ναυπηγείο, που διέθετε ένα μεγάλο ξύλινο δάπεδο, όπου ο αρχικαραβομαραγκός σχεδίαζε τις γραμμές του σκάφους. Τον 19ο αιώνα τα περισσότερα από τα μεγάλα πλοία στο Αιγαίο ήταν καραβόσκαρα, τα οποία ναυπηγήθηκαν κυρίως στη Σύρο, το Γαλαξίδι και αργότερα στο Πέραμα. Ξεκίνησαν ως αλιευτικά, αλλά γρήγορα επεκτάθηκε η χρήση τους ως φορτηγά, πολεμικα και αργότερα σαν ακτοπλοϊκά ή πλοία αναψυχής

«ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ»
Ένα άλλο σκάφος που είχε μάλιστα και άδοξο τέλος ήταν το «ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ», ιδιοκτησίας του Καπετάνιου Αποστόλου Χάγια, γραμμένο στο νηολόγιο της Αλεξανδρούπολης. Πρόκειται για ένα ξύλινο σκάφος, που κατασκευάσθηκε στην Καβάλα στις αρχές του 1950 και στη συνέχει μεταφέρθηκε στον Βόλο όπου τοποθετήθηκαν οι μηχανές του. Προηγουμένως ο ιδιοκτήτης του, που ήταν και ο καπετάνιος του σκάφους μαζί με τον Παπαράλη είχαν το σκάφος «Τρεις Φίλοι» που αναφέρθηκε πιο πάνω.

Το σκάφος «ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ», αραγμένο έξω από  ένα νησί.

Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 καθώς ταξίδευε από την Αλεξανδρούπολης  προς την Ικαρία, με φορτίο ζωοτροφές (άχυρα) και έπλεε έξω από τους Φούρνους, πήρε φωτιά  το φορτίου, πιθανόν από τσιγάρο, και τελικά κάηκε και  βυθίστηκε όλο το σκάφος. Ο καπετάνιος του Απόστολος Χάγιας και το πλήρωμα έπεσαν στη θάλασσα και το μόνο που πρόλαβε να σώσει ήταν το όπλο που έφερε μαζί του. Ήταν το τελευταίο προγραμματισμένο ταξίδι του σκάφους με καπετάνιο τον Απόστολο Χάγια, διότι στη συνέχει θα πήγαινε στην Θεσσαλονίκη, όπου είχε συμφωνηθεί η  μεταβίβασή του σε άλλο πλοιοκτήτη με απώτερο σκοπό  να μετατραπεί σε σκάφος αναψυχής (γιοτ). Λέγεται ότι  το τίμημα της συμφωνηθείσης τότε πώλησης αντιστοιχούσε στην αγορά τριών διαμερισμάτων στη Θεσσαλονίκη.Έκτοτε δεν γνωρίζουμε την τύχη του!

«ΘΑΛΙΑ»
‘Ένα από τα ιστορικότερα ιστιοφόρα της πόλης μας είναι και το καΐκι «ΘΑΛΙΑ», συνιδιοκτησίας  Γιώργου Γανώση, Κώστα Μαυρίδη και Αθανασίου Ζαρκάδη, και είχε πάρει το όνομά του από τη σύζυγο του κύριου πλοιοκτήτη Γεωργίου Γανώση. Το σκάφος ναυπηγήθηκε σε ναυπηγείο της Σάμο υπό την επίβλεψη του καπετάνιου του Θανάση Ζαρκάδη και καθελκύσθηκε την άνοιξη του 1935. Έχει μήκος 31 μέτρα και ζυγίζει περίπου 130 τόνους. Πρόκειται για ένα πολύ αξιόπιστο σκάφος που μέχρι και σήμερα βρίσκεται σε χρήση. Μάλιστα οι ναυτικοί στο Βόρειο Αιγαίο το αποκαλούσαν «μαγκιόρικο» σκάφος γιατί ήταν το μόνο που τολμούσε να ταξιδέψει ακόμα και με 8 μποφόρ άνεμο από το Πόρτο Κουφό για Λήμνο, όταν τα άλλα καράβια έμειναν αραγμένα εκεί. Με καπετάνιο τον Θανάση Ζαρκάδη όργωσε το Αιγαίο, τον Βόσπορο  και τη Μαύρη Θάλασσα, μεταφέροντας ζώα από την Αλεξανδρούπολη για τον Πειραιά, τσιμέντα από Χαλκίδα, στάρια για Ναύπλιο και Πάτρα, ξυλεία από τη Ρουμανία. Έτσι δημιούργησε τη φήμη καλού και αξιόπιστου σκάφους. 


Το «Θάλεια» με το πλήρωμά του. Πρώτος από αριστερά ο καπετάνιος του Θανάσης Ζαρκάδης. 

Ο Πόλεμος του 1940 το βρήκε στην Ρουμανία να φορτώνει ξυλεία. Καπετάνιος και πλήρωμα συνελήφθηκαν στη Ρουμανία από τους Γερμανούς και αργότερα όταν επέστρεψε στην Ελλάδα επιτάσσεται από τους Άγγλους για να βοηθήσει στην αποχώρηση των Αγγλικών Στρατευμάτων από την Ελλάδα. Τελικά βρέθηκε  εγκαταλελειμμένο στη Κρήτη, απ΄ όπου ο αντιπλοίαρχος Ματθαίου το μετέφερε στην Αλεξάνδρεια μαζί με τον υπόλοιπο ελληνικό στόλο.

  Το «ΘΑΛΕΙΑ» με πλήρη αρματωσιά, ξεκινά το ταξίδι του.

Στην Αλεξάνδρεια μετατράπηκε σε ναρκαλιευτικό και στις 4 Σεπτεμβρίου του 1942 εντάχθηκε στη δύναμη του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού και χρησιμοποιήθηκε ως ναρκαλιευτικό μέχρι τα μέσα του 1943, οπότε άρχισε η αντικατάστασή τους από σύγχρονα Αγγλικά ναρκαλιευτικά σκάφη. Στη συνέχεια μετατρέπεται σε πλοίο υποστήριξης επιδρομικών καϊκιών που δρούσαν στο Αιγαίο και με Άγγλους στην αρχή αλλά και με Έλληνες του Ιερού Λόχου στη συνέχεια έκανε επιδρομές κατά των Γερμανών στα ελληνικά νησιά.

Τελικά επεστράφη στους ιδιοκτήτες του το 1949, όταν όμως οι ιδιοκτήτες του είχαν ναυπηγήσει άλλο σκάφος, το «Λέσβος» και τελικά πουλήθηκε η «ΘΑΛΙΑ», μετονομάσθηκε σε «Μάρω» και δούλευε ως ψαροκάικο. Αφού μεσολάβησαν και άλλες πωλήσεις, τελικά το 1996 μετατράπηκε από τον τελευταίο ιδιοκτήτη σε παραδοσιακό ξύλινο σκάφος αναψυχής, μετονομάσθηκε τελικά σε «Αραμπέλα» και κάνει μέχρι σήμερα ταξίδια αναψυχής στον Θερμαϊκό.

Το Ελληνικό κράτος αναγνωρίζοντας την προσφορά του σκάφους αυτού με σχετική απόφαση του Υπουργείου Πολιτισμού το έκρινε ως διατηρητέο κινητό μνημείο σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.3028/2002, διότι είναι συνδεδεμένο με τις ναυτικές επιχειρήσεις που διεξήχθησαν στην Ανατολική Μεσόγειο κατά την διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και επομένως πρόκειται για σκάφος με σημαντική και αποδεδειγμένη ιστορική αξία.
«ΜΑΝΩΛΙΚΑΣ»
Ένα άλλο σκάφος, γνωστό στους παλιούς Αλεξανδρουπολίτες, και το οποίο  βρίσκεται στη ζωή μέχρι και σήμερα,  είναι το  «ΜΑΝΩΛΙΚΑΣ»,  ιδιοκτησίας της γνωστής οικογένειας των αδελφών Γιώργου και Δρόσου Μανωλίκα. 

 Το σκάφος «Μανωλίκας» στο λιμάνι  της Αλεξανδρούπολης.

Πρόκειται για ένα  παραδοσιακό ξύλινο σκάφος, καταχωρημένο  στο Νηολογίου Αλεξανδρούπολης με αριθμό 20. Ναυπηγήθηκε εδώ στην Αλεξανδρούπολη το 1948  με καραβομαραγκούς που ήρθαν για τον σκοπό αυτόν από τη Σύρο. Έχει χωρητικότητα 74,50 τον. Είχε μήκος 21,75 μ. και πλάτος 6,72 . Ήταν εμπορικό σκάφος  τύπου «ΠΕΡΑΜΑ»  και ταξίδευε σε όλο το Αιγαίο. Μετέφερε στάρια, τσιμέντα από τον Πειραιά, μούστο σε βαρέλια από την Αττική για τους ποτοποιούς Αδαμίδη και Μαλαματίνα αλλά και άλλα στερεά φορτία καθώς και ζωοτροφές και μεγάλα ζώα για τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Το σκάφος ταξίδευε μέχρι το 1967  οπότε και μετανηολογήθηκε στα νηολόγια Α΄ Κλάσης Άνδρου στις 22.11.1969 και τελικά  μετά από διαδοχικές μεταβιβάσεις βρέθηκε στην Ρόδο όπου ύστερα από  τις μετατροπές που του έκανε ο νέος ιδιοκτήτης, ονομάσθηκε ''ΦΟΙΒΟΣ΄΄ και είναι cruise, δηλαδή έγινε τουριστικό σκάφος που χρησιμοποιείται για μικρές κρουαζιέρες στα Δωδεκάνησα.

                                                                       «ΝΕΑ ΖΩΗ»
Προπολεμικά υπήρχε και ένα άλλο μικρό σκάφος, που προπολεμικά εκτελούσε το δρομολόγιο Αλεξανδρούπολης – Σαμοθράκης. Πρόκειται για το 15 τόνων καϊκι «ΝΕΑ ΖΩΗ», που ναυπηγήθηκε στον Ταρσανά της Αλεξανδρούπολης λίγο μετά την απελευθέρωσή της από τον Αθανάσιο Ζαρκάδη, που είχε επιστρέψει από την Αμερική, όπου είχε καταφύγει το 1907, από την Αίνο, για να αποφύγει την στράτευσή του στον Τουρκικό Στρατό. Το σκάφος αυτό, κατά την Μικρασιατική Καταστροφή, πραγματοποιούσε δρομολόγια με την Ίμβρο και την Τένεδο, για την μεταφορά προσφύγων.

                  Το σκάφος της οικογένειας  Ζαρκάδη «ΝΕΑ ΖΩΗ», με τον καπετάνιο του και τους επιβάτες να χαιρετούν.
Σχετική αναφορά για το σκάφος «ΝΕΑ ΖΩΗ» και τους πληοκτήτες βρίσκουμε στα περιοδικά «Ναυτική Ελλάς» και «Ο Φάρος της Αλεξανδρούπολης». Ο πόλεμος του 1940 το βρίσκει δεμένο στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης, και στη συνέχεια οι Βούλγαροι το πούλησαν στην Καβάλα σε ομοεθνείς τους, χωρίς ποτέ να αποζημιωθεί ο ιδιοκτήτης του, με την δικαιολογία ότι πωλήθηκε επίσημα. Δεν γνωρίζουμε περεταίρω για τη τύχη του.
Μ/Σ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ
Εκτός όμως από τα ξύλινα σκαριά υπάρχουν μεταπολεμικά και κάποια σιδερένια σκάφη τύπου «Μότορσιπ», τα οποία συνδέονται με την δύσκολη μεταπολεμική ακτοπλοϊκή και γενικά θαλάσσια συγκοινωνία της περιοχής μας. Και θα άξιζε να αναφερθούμε και σ΄ αυτά.
Αρχίζουμε με το σκάφος που έγινε η αφορμή να πραγματοποιηθεί αυτή  η έρευνα. Το μότορσιπ με την ονομασία «Μ/Σ  ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ»
Είναι το πρώτο σκάφος που πήρε το όνομα της πόλης μας και το πρώτο που γράφηκε στο Νηολόγιο της Αλεξανδρούπολης. Αναφερόμαστε στο Μ/Σ «Αλεξανδρούπολις», με αριθμό 1 Νηολογίου Αλεξανδρούπολης. Η ναυπήγηση του έγινε το 1896 στα ναυπηγεία Mackie & Thomson στη Σκωτία ως αλιευτικό με το όνομα LUPUS για την Grimsby & North Sea Steam Trawling Co. Οι διαστάσεις του ήταν 30 μέτρα μήκος και πλάτος 6,1 ενώ είχε ολική χωρητικότητα 142 τόνων.
Στην Ελλάδα ήρθε το 1909, αρχικά με το όνομα "ΑΔΝΡΕΑΣ ΠΡΩΤΟΚΛΗΤΟΣ"  συνεχίζοντας να λειτουργεί ως αλιευτικό. Το 1911 μετονομάστηκε "ΑΛΒΕΡΤΟΣ ΑΜΒΟΥΡΓΕΡ", όνομα του επικεφαλούς του ομώνυμου εμπορικού και βιομηχανικού οίκου της Πάτρας και έκανε και δρομολόγια στην ακτοπλοΐα. Μετά την κατάρρευση του Οίκου Αμβούργερ το 1912, το πλοίο το βρίσκουμε υπό την ιδιοκτησία της εταιρίας «Ορυχεία». Το 1914 το πλοίο μετονομάστηκε "ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΑΝΕΛΛΟΠΟΥΛΟΣ" έχοντας περιέλθει στην εταιρία των Π. Νομικού & Γ. Τσίρου, οι οποίοι είχαν εκείνη την εποχή και άλλα πλοία, όπως το ακτοπλοϊκό "ΘΕΣΣΑΛΙΑ" και το φορτηγό ¨"ΙΣΜΗΝΗ". Την επόμενη χρονιά αλλάζει ιδιοκτήτες και το 1916 μετονομάστηκε "ΜΙΧΑΗΛ" για λογαριασμό του Γ. Σταματιάδη αλλά στη συνέχεια αλλάζει ξανά ιδιοκτήτες και κάνει πάλι  ακτοπλοϊκά δρομολόγια. Το 1923 μεταφέρει την έδρα του στο Βόλο και μετονομάζεται "ΑΡΓΩ" για τον Η. Λιάκο & Σια και μετά από διάφορες αγοροπωλησίες το 1934 μετονομάζεται "ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ Φ."  με το "Φ" να σηματοδοτεί τους ιδιοκτήτες Αφούς Φούσκα.


 Το Μ/Σ «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ» , πρώην «ΑΡΚΑΔΙ», κατέχει την πρώτη εγγραφή σιδερένιου πλοίου στα Νηολόγια του Λιμεναρχείου της πόλης μας. (φώτο 10)

Το πλοίο θα ξεφύγει από τους γερμανικούς βομβαρδισμούς του 1941 και αλλάζοντας ξανά και ξανά ιδιοκτήτες το βρίσκουμε το 1948 να μετονομάζεται "ΤΑΣΣΟΣ", το 1950 σε "ΑΡΚΑΔΙ" και το 1955 σε «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΙΣ»  οπότε και μετέφερε τη βάση του στην Αλεξανδρούπολη λαμβάνοντας τον αριθμό 1 του εδώ νηολογίου. Νέοι ιδιοκτήτες του κατά 50% έκαστος είναι οι συμπολίτες μας Βαφειάδης Μαρίνος του Νικολάου και Μπουντουρέλης Γεώργιος του Νικολάου. Το σκάφος μεταφέρει κυρίως σιτηρά από την Αλεξανδρούπολη στους μεγάλους μύλους της χώρας,  βοοειδή και ζωοτροφές (άχυρα) στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και άλλα εμπορεύματα.  Πωλήθηκε τελικά το 1970 στην Θήρα και εν συνεχεία μετά από πολλές μεταβιβάσεις κατέληξε στην εταιρία MATVOU MAR COMPANIA NAVIRRA S.A. με σημαία Παναμά.


                                                               Φ/Π ΓΕΩΡΓΙΟΣ Φ

Συνεχίζω το θαλασσινό ταξίδι μας στην μεταπολεμική περίοδο με το Φορτηγό – ποστάλι «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Φ.»,  που για πολλά χρόνια εκτελούσε το δρομολόγιο Αλεξανδρούπολη – Νησιά Ανατολικού Αιγαίου – Πειραιάς, και ερχότανε μία φορά την εβδομάδα στην Αλεξανδρούπολη. Είχε ναυπηγηθεί το 1943 στα


Το φορτηγό - ποστ «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Φ» εν πλω.
Pullman Standard Car Manufacturing Co στο Σικάγο ως κορβέτα του αμερικανικού ΠΝ με το διακριτικό PCE-835. Με την ολοκλήρωση του πολέμου  δώθηκε στην Αγγλία και ονομάστηκε KILKHAMPTON (διακριτικό BEC 9). Το 1948 δώθηκε στο ελληνικό δημόσιο και αγοράστηκε από την εταιρία Φουστάνου, (εξ ου και το γράμμα «Φ» δίπλα στο όνομά του), οπότε μετασκευάστηκε σε μικτό (επιβατηγό-φορτηγό) πλοίο. Είχε καμπίνες μέσα στο σκάφος, για την μεταφορά επιβατών και αμπάρια για την μεταφορά εμπορευμάτων.


Στην μετατροπή του σε  φορτηγό – επιβατηγό η μπροστινή μηχανή του μεταφέρθηκε πίσω δίπλα στην δεύτερη, με αποτέλεσμα να δημιουργηθεί περισσότερος χώρος και να μπορεί να μεταφέρει μεγαλύτερο όγκο εμπορευμάτων. Είχε όμως και τη δυνατότητα να μεταφέρει και λίγους επιβάτες. Οι διαστάσεις του ήταν 52,3 Χ 10 μέτρα και 867 κοχ.  Είχε ταχύτητα 14 μίλια περίπου και ήταν βαμμένο μαύρο. Ξεκίνησε δρομολόγια το 1950, συνδέοντας την Σύρο με όλα τα λιμάνια της Ικαρίας και της Σάμου, καθώς και με την Χίο – Μυτιλήνη – Ψαρά – Αλεξανδρούπολη και Καβάλα.  Το 1962 το πλοίο




Το «ΓΡΩΡΓΙΟΣ Φ» σε λιμάνι κατά την εκφόρτωση εμπορευμάτων. 

αναγνωρίστηκε και ως επιβατηγό και πολλοί συμπολίτες μας ταξίδευαν προς τα νησιά και τον Πειραιά με το σκάφος αυτό. Το τέλος του πλοίου ήρθε το 1970 όταν διαλύθηκε στα ναυπηγεία της Nemo στο Πέραμα.


Ε/Γ «ΙΟΝΙΟ»
Υπάρχει όμως ακόμη ένα σκάφος που θα θυμούνται πολύ καλά οι παλιοί συμπολίτες μας που ταξίδευαν για τα νησιά ή και για τον Πειραιά. Πρόκειται για  το «ΙΟΝΙΟ», το πλοίο που αντικατέστησε το «ΓΕΩΡΓΙΟΣ Φ» στην άγονη γραμμή Πειραιάς – Νησιά Βορείου Αιγαίου – Αλεξανδρούπολη. Θυμάμαι ότι με αυτό το πλοίο τον Αύγουστο του 1963 ταξιδέψαμε ως ομάδα Προσκόπων από την Αλεξανδρούπολη στον Πειραιά για να συμμετάσχουμε στο 11ο Παγκόσμιο Προσκοπικό Τζάμπορη του Μαραθώνα. Ένα ταξίδι περίπου 23 ωρών στο …κατάστρωμα, κάτω από τον έναστρο ουρανό το βράδυ και τον καυτό ήλιο την ημέρα.. Ευτυχώς που ήταν καλοκαίρι…




 Το σκάφος «ΙΟΝΙΟ» καθώς αποπλέει από το λιμάνι  στο ταξίδι του που συνέδεε τα νησιά μας με την Θράκη και τον Πειραιά.(Φωτο 12)


                                                              Ε/Γ – Ο/Γ ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ

Τέλος θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθούμε και στα πρώρα σιδερένια σκάφη  της εταιρείας ΣΑΟΣ Α.Ν.Ε.Σ. που όταν αποσύρθηκαν τα ξύλινα σκάφη, ανέλαβε το βάρος της εξυπηρέτησης των συγκοινωνιακών αναγκών της Σαμοθράκης με την Αλεξανδρούπολη και την Καβάλα με σιδερένια πλέον, περισσότερο  ασφαλή και πιο άνετα σκάφη.  Η εταιρεία ΣΑΟΣ Α.Ν.Ε.Σ. ιδρύθηκε το 1975 ως Ε.Π.Ε. από Σαμοθρακίτες μετανάστες της Γερμανίας και δραστηριοποιήθηκε στις γραμμές Σαμοθράκης - Αλεξανδρούπολης και Σαμοθράκης – Καβάλας, στην αρχή με ένα μικρό σκάφος το Ε/Γ – Ο/Γ «ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ», κλειστού τύπου με δυνατότητα μεταφοράς και 2 αυτοκινήτων.


                       Το Ε/Γ – Ο/Γ «ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ» στην προβλήτα του μικρού λιμανιού της πόλης.(Φώτο 13)
Το 1980 από τον συνεταιρισμό πλέον των Σαμοθρακιτών  μεταναστών στη Γερμανία αγοράζεται το σκάφος κλειστού τύπου Ε/Γ-Ο/Γ ΣΑΟΣ, που γράφεται στα Νηολόγια της Αλεξανδρούπολης με αριθμό 3 και έχει μεγαλύτερη μεταφορική δυνατότητα αυτοκινήτων. Το 1999 η ΣΑΟΣ Α.Ν.Ε.Σ. μετατράπηκε σε Ανώνυμη Εταιρεία και ξεκίνησε τη ναυπήγηση  και του  Ε/Γ-Ο/Γ ΣΑΟΣ ΙΙ. Το 2001 και όταν η εταιρεία παρουσίασε σοβαρά οικονομικά προβλήματα λόγω του σοβαρού επενδυτικού ανοίγματος της νέας κατασκευής, η οικογένεια Φωτίου Μανούση εισήλθε στην εταιρεία ως στρατηγικός επενδυτής αποκτώντας μεγάλο μερίδιο μετοχών και συνεχίζοντας να επενδύει σε πιο σύγχρονα και μεγαλύτερα σκάφη, για τα οποία θα αναφερθούμε σε άλλο κείμενό μας. 


Και κλείνουμε  το αφιέρωμά μας  στα καΐκια και στα βαπόρια – θρύλους της τοπικής μας  ακτοπλοΐας που ασταμάτητα και για χρόνια μας συνέδεαν τόσο  με τα νησιά μας στο Αιγαίο, όσο και με τον Πειραιά και τα άλλα λιμάνια της πατρίδας μας με αυτούς τους στίχους του Πυθαγόρα που ερμήνευσε ξεχωριστά ο ανεπανάληπτος  Πάνος Γαβαλάς, «Κάθε λιμάνι και καημός, κάθε καημός και δάκρυ κι είναι η ζωή του καθενός θάλασσα δίχως άκρη»…

Ήταν ένα αφιέρωμα σ’ εκείνα τα πλοία που με Παλικάρια Καπετάνιους, προσέγγιζαν με κάθε καιρό και συνθήκες, την Σαμοθράκη, την Λήμνο, την Λέσβο, την Σάμο, την Ικαρία, την Σύρα και σε όσα νησιά του Αιγαίου χρειαζόταν να μεταφέρουν εμπορεύματα και επιβάτες.