Τετάρτη, 22 Μαΐου 2019


«Χώροι Λατρείας των Ελληνοορθοδόξων της Αν. Θράκης»
Ένα καινούργιο βιβλίο του Μιχάλη Πατέλη.

«Χώροι λατρείας των Ελληνορθόδοξων της Ανατολικής Θράκης, πριν την μεγάλη έξοδο» είναι ο τίτλος του νέου βιβλίου του συμπολίτη μας Μιχάλη Πατέλη που παρουσιάστηκε το βράδυ της 20ης Απριλίου 2018 στο Πνευματικό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως. Το βιβλίο παρουσίασαν οι κ. Γιώργος Τσιγάρας, Αναπληρωτής Καθηγητής του Δ.Π.Θ. Κομοτηνής, του τμήματος Ιστορίας και Εθνολογίας και η κ.  Σοφία Μενεσελίδου, Φιλόλογος, Δημοτική Σύμβουλος  Κομοτηνής, ενώ την όλη εκδήλωση συντόνιζε ο κ. Δημοσθένης Δούκας και απήγγειλε ο Σκηνοθέτης Νίκος Ζερβόπουλος. Η εκδήλωση, στην οποία παρέστησαν ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης της πόλης, βουλευτές και λοιπές πολιτικές και στρατιωτικές αρχές της πόλης,  έκλεισε με μια μικρή συναυλία από το Σύνολο Παραδοσιακής Μουσικής της Ιεράς Μητροπόλεως Αλεξανδρουπόλεως.

Το εξώφυλλο του βιβλίου

Στον πρόλογο του βιβλίου ο Μητροπολίτης Αλεξανδρουπόλεως κ. Άνθιμος μεταξύ άλλων αναφέρει: «…Ο  κ. Μιχάλης Πατέλης μας έχει συνηθίσει να συναρμολογεί τα ψήγματα, να ενώνει τις ψηφίδες και να χρωματίζει τα θλιμμένα. Δεν ξεχνά, δεν παραθεωρεί, δεν υποτιμά.  Ανασύρει στην πολιτισμική επιφάνεια, εκτιμά ακόμη και τα ασήμαντα, δίνει αξία σε όλα. Η εγνωσμένη επιμέλειά του παρουσιάζει με ακρίβεια, σεμνότητα και υπευθυνότητα όσα υπάρχουν καταχωνιασμένα κάτω από τα πόδια μας, όμως ζωντανά μέσα στα γονίδιά μας και οπωσδήποτε στην ιδιοσυγκρασία μας. Η στοχευμένη ματιά του κ. Πατέλη, δεν βλέπει τα σημερινά σύνορα αλλά ενώνει σε μια αδιάσπαστη πνευματική και πολιτιστική ενότητα, εκείνα που χώρισαν οι έμποροι των εθνών…».
Οι 160 σελίδες του βιβλίου είναι γεμάτες με αναφορές, φωτογραφίες και πολύτιμα  στοιχεία για τις μονές, τα παρεκκλήσια και τα αγιάσματα των Ανατολικοθρακιωτών, οι οποίοι ήταν βαθειά θρησκευόμενοι, και σήμερα οι απόγονοι εκείνων τα επισκέπτονται  στις χαμένες πατρίδες.

Κοιμητηριακός Ναός του Αγίου Εύπλου. Ο Βυζαντινός αυτός Ναός διασώθηκε από την καταστροφή, επειδή μετατράπηκε σε μουσουλμανικό μαυσωλείο (τουρμπέ) το 1546.
 
Το βιβλίο είναι χωρισμένο σε  τέσσερα (4)  Κεφάλαια.
Στο πρώτο κεφάλαιο αναφέρεται στις Μητροπόλεις της Αν. Θράκης πριν το 1921-22, ενώ  στο Β΄ κεφάλαιο κάνει λεπτομερή  αναφορά στους Ναούς, Μονές και Αγιάσματα της ίδιας περιοχής με πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Στο Γ΄ Κεφάλαιο αναφέρεται στα Ιερά κειμήλια τα οποία προέρχονται από ναούς της Αν. Θράκης και διασώθηκαν χάρη στην πίστη και την αφοσίωση των Ανατολικοθρακιωτών. Σε αυτά περιλαμβάνεται και η εικόνα της Παναγίας της Τριφώτισσας, η οποία είναι έργο του 13ου αιώνα, θεωρείται θαυματουργή και είναι εξαιρετικής τεχνοτροπίας και σπάνιας ομορφιάς. Η εικόνα αυτή προέρχεται από την Αίνο και προσκυνείται στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου της πόλης μας.



Ο Ναός της Παναγίας  Ρευματοκράτειρας στη Ραιδεστό. Κτίστηκε το 1896 πάνω σε προγενέστερο ναό και κατεδαφίστηκε το 1914. Σήμερα στη θέση του ναού  είναι κτισμένη η Στρατιωτική Λέσχη.







Και κλείνει με λεπτομερείς και κατατοπιστικούς  πίνακες των πόλεων, κωμών και χωρίων ανατολικά του ποταμού Έβρου, όπου στη βιβλιογραφία εντοπίζονται ναοί, παρεκκλήσια, μονές και αγιάσματα.
Και από τον επίλογο του έργου, ένα απόσπασμα από δημοσίευμα του Γεωργίου Ν. Τολίδη, επίτιμου επιθεωρητή Δημόσιας εκπαίδευσης, στα Θρακικά: «Δυστυχισμένοι Θράκες! Ποτέ δεν χαρήκαμε. Αιώνες εζήσαμε στη σκλαβιά. Ελαχταρίσαμε πάντοτε την ελευθερία! Σαν όνειρο την νοιώσαμε για λίγο φευ! Και τώρα καταδιωγμένοι, αφήσαμε τα πάντα, και εδώ στην αλησμόνητη αυτή κοιλάδα των κλαυθμών μας, στο γεφύρι που θάναι  η φαρμακωμένη ανάμνησίς μας, αγωνιούμε να προσφύγωμεν στη φιλόστοργη ελεύθερη Ελλάδα, ταπεινωμένη κι΄ αυτή… Αλλά «Θαρσείν χρή» γιατί μέλλον είναι αβέβαιον. Ποιος ξέρει. Ίσως πάλιν με χρόνια και καιρούς…».

Κυριακή, 12 Μαΐου 2019

Όνειρο ..απατηλό!*



Όνειρο ..απατηλό!*

 Του Θεοδώρου Ορδουμποζάνη
(Τον Ιούλιο του 2016 η εφημερίδα ΓΝΩΜΗ προκήρυξε διαγωνισμό διηγήματος με θέμα «Στις εκβολές του Έβρου». Στον  διαγωνισμό  αυτό έστειλα  το παραπάνω διήγημά μου με τίτλο «Όνειρο …απατηλό», προσαρμοσμένο όμως στις 1500 λέξεις, (αφαίρεσε περίπου 570 λέξεις) που επέβαλε η προκήρυξη. Το διήγημα αυτό κατέλαβε τελικά την 23η θέση και δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «ΓΝΩΜΗ», μαζί  με τα 30 πρώτα, από τα 80 και πλέον συνολικά.)

Η είδηση έφθασε με Φαξ αργά το βράδυ στα γραφεία της εφημερίδας. Ο Υπουργός Περιβάλλοντος, ανέφερε, υπέγραψε επιτέλους την Υπουργική απόφαση που καθορίζει, μεταξύ των άλλων,  και το ΔΕΛΤΑ του ποταμού Έβρου ως «Εθνικό Πάρκο» και ορίζει τις ζώνες προστασίας του.  Ενημερώθηκε αμέσως ο τηλεφωνικά Διευθυντής της Εφημερίδας και η εντολή του ήταν σαφής και κατηγορηματική: «Να στείλετε τον νεαρό οικολόγο  αύριο  πρωί – πρωί επί τόπου και με την ευκαιρία  της χαρμόσυνης  είδηση για το ΔΕΛΤΑ, που τόσο δεινοπάθησε για  πολλά χρόνια,  να ετοιμάσει το ανάλογο ρεπορτάζ για το επόμενο φύλλο».


Με κάλεσαν  τηλεφωνικά στο σπίτι λίγο πριν από τα μεσάνυχτα να πάω αμέσως στην εφημερίδα.
Είχα την …λόξα να θέλω να γίνω δημοσιογράφος. Ο άλλος σου λέει θέλει να γίνει μεγάλος τραγουδιστής και έχει φωνή χειρότερη και από γάιδαρο… Εγώ γιατί να μη γίνω δημοσιογράφος… που μ΄ αρέσει… Τι παραπάνω από εμένα έχει ο Γιώργος ο Αυτιάς; Ονειροπαρμένος, με το νέο ρεύμα της εποχής, την οικολογία, όταν ζητούσα να πιάσω δουλειά ρεπόρτερ στην εφημερίδα, ανέφερα, ότι είμαι μέλος του οικολογικού κινήματος και ότι γνωρίζω πολύ καλά τα θέματα του περιβάλλοντος. Και για να αποδείξω τις ικανότητές μου κατασκεύασα μία εικονική συνέντευξη (σε παγκόσμια αποκλειστικότητα όπως έγγραφα τότε) με μια καταταλαιπωρημένη κότα, την Φατμέ, όπως την ονόμασα,  λαθρομετανάστρια από την Τουρκία μέσω του ΔΕΛΤΑ του Έβρου, που συνέλαβα ένα βράδυ «κρυπτόμενη» στην αυλή του σπιτιού μου. Ήταν η εποχή που  ο τρόμος του ιού των πουλερικών είχε δημιουργήσει υστερία σε αρχές και πληθυσμό και επιβλήθηκαν πολύ αυστηρά μέτρα προστασίας στο ΔΕΛΤΑ, απαγορεύοντας την διακίνηση οποιουδήποτε πουλερικού στα σύνορα.  Με δέλεαρ την παροχή «πολιτικού ασύλου» και μια χούφτα καλαμπόκι, έγγραφα τότε στο άρθρο` αυτό, κατόρθωσα να πείσω την πεινασμένη και ταλαιπωρημένη λαθρομετανάστρια κότα  να μου παραχωρήσει την συνέντευξη. Και όλως παραδόξως το παραμύθι αυτό  της συνέντευξης άρεσε και στον Διευθυντή που το δημοσίευσε την άλλη μέρα ως χρονογράφημα αλλά άρεσε και στους αναγνώστες της εφημερίδας που το διάβασαν και έγραψαν επαινετικά σχόλια. Με τον τρόπο αυτό κέρδισα  μία θέση  ρεπόρτερ στην εφημερίδα με ειδικότητα τα οικολογικά. Θα μου πείτε τι σημαίνει «ρεπόρτερ οικολογικών»; Σε μια επαρχιακή εφημερίδα όπως και να σε ονομάσουν  κάνεις όλες τις δουλειές, από σκούπισμα, μεταφορές, κομπιούτερ, τηλέφωνα και όποια άλλη δουλειά χρειαστεί, εκτός βέβαια από αυτή του Διευθυντή, που για να φτάσεις εκεί πρέπει να φας τόνους από καρβέλια…



Το παραμύθι αυτό της συνέντευξης που κατασκεύασα για να πάρω τη θέση του δημοσιογράφου, σκέφθηκα,  ότι τώρα το πληρώνω ακριβά, αφού μέσα στα άγρια μεσάνυχτα αναγκάζομαι, ως ειδικός δήθεν,  να τρέχω να προλάβω για να ετοιμαστώ  να φύγω άγρια  χαράματα για το ΔΕΛΤΑ και να φέρω σε πέρας την πρώτη μεγάλη δημοσιογραφική αποστολή που μου ανέθεσε ο Διευθυντής μου. 
Ο κατάλογος των υλικών που έπρεπε να ετοιμάσω: Μπότες, αδιάβροχα, γάντια, φωτογραφικές μηχανές, μαγνητόφωνο, βίντεο, χάρτες, λευκή σημαία, κονιάκ, δημοσιογραφική ταυτότητα και μάτσο τα χαρτιά από τις οικολογικές οργανώσεις που συμμετείχα ως διαπιστευτήρια για την είσοδό μου στο υγρό βασίλειο του «ΔΕΛΤΑ» του ποταμού Έβρου.
Γνωστός ο χώρος και τα κατατόπια αυτού του «οικολογικού παραδείσου», όπως τον αποκαλούσα από παλιά. Από τα Λουτρά θα έκοβα δρόμο και θα έμπαινα μέσα στο ΔΕΛΤΑ, θα προσπερνούσα την λίμνη της «Ντράνα» και θα έφθανα στο περίπτερο, όπου θα άφηνα το αυτοκίνητο και  με μία βάρκα θα κατευθυνόμουνα στη Λίμνη των Νυμφών, ένα επίγειο παράδεισο του ΔΕΛΤΑ, όπου είχα αποφασίσει να κάνω  το ρεπορτάζ….
 Άγρια χαράματα και ήδη εισέρχομαι στις πλημμυρισμένες εκβολές του ποταμού, με την ελπίδα ότι θα κάνω το πιο πετυχημένο «αποκλειστικό» ρεπορτάζ της ζωής μου για να καταξιωθώ στο χώρο των «περιβαλλοντικών» ανταποκριτών, κάτι αντίστοιχο με αυτό που λένε «πολεμικός ανταποκριτής». Βλέπετε και η δημοσιογραφία έγινε σαν την ιατρική… έχει τις ειδικότητές της.


 Πνιγμένος σε λάσπες και νερά, φθάνω  στο δυτικό τμήμα του πλημμυρισμένου ΔΕΛΤΑ, στο κυνηγετικό περίπτερο, λίγο πιο κάτω από την «Δράνα». Παντού νερά, πολλά νερά, πυκνοί θαμνώνες με αρμυρίκια, και κατά μήκος του ποταμού  από πάνω ψιλά μέχρι την θάλασσα κάτω πυκνό δάσος με λεύκες, ιτιές, σκλήθρα, φτελιές, και άλλα δενδροειδή. Από τη Δράνα, περνώντας μέσα από στενά κανάλια με τη βάρκα φθάνω στη λίμνη των «Νυμφών», τελικό προορισμό της αποστολής μου. Μια πανέμορφη λίμνη, καταφύγιο του μεγαλύτερου μέρους του βασιλείου των πτηνών, περικυκλωμένη από ελόβια και υδρόβια βλάστηση, ξεδιπλώνεται μπροστά μου. Νεκρική σιγή παντού. Το κρύο και η υγρασία πιρουνιάζουν το κορμί. Είχε ήδη αρχίσει το χάραμα και το αχνό φως του φεγγαριού καθρεφτιζόταν στα νερά της λίμνης. Στέκομαι στη μέση της λίμνης, σηκώνω μια  λευκή σημαία δεμένη σε ένα κοντάρι, και σφυρίζω με τη σφυρίχτρα δυνατά. Από τους γύρω θάμνους ξεπροβάλουν αγουροξυπνημένα κεφαλάκια πουλιών, να με κοιτούν έντρομα και με απορία. Σαν να αναρωτιούνται «τι θέλει αυτός ο τύπος άγρια χαράματα και δεν μας αφήνει να κοιμηθούμε;». Από ένα δέντρο ακούστηκε ένας τσικνιάς να φωνάζει :
  -«Σύρμααααα μάγκες…. Κυνηγοί….. στη λίμνηηηηη μας».
  -Όχι ρε παιδιά, φίλος είμαι, φώναξα όσο πιο δυνατά  μπορούσα και σήκωσα πιο  ψιλά την λευκή σημαία που κρατούσα. Έχω και χαρτιά να σας δείξω, ξαναφώναξα. Και έβγαλα από τη τσέπη μου τη δημοσιογραφική ταυτότητα και τα άλλα χαρτιά που κουβαλούσα ως διαπιστευτήρια φιλίας και άρχισα να τα κουνώ ψιλά στον αέρα.`
Πλησιάζει ένας πρασινολέμης από πίσω,   ορμά επάνω μου και  αρπάζει με το ράμφος του τα χαρτιά. Πάει παραπέρα και κάθετε σε ένα κλαδί. Κοιτάζει τα χαρτιά  με προσοχή, τα ξανακοιτάζει καλά με τη βοήθεια του φεγγαριού, σιγουρεύεται για το περιεχόμενό τους και φωνάζει:
 -«Εντάξει παιδιά! Είναι Οικολόγος δημοσιογράφος… Δικός μας πρέπει να είναι!». Και απευθυνόμενος προς εμένα φωνάζει με άγριο ύφος:
 -Φίλε, πρόσεξε καλά, από μακριά και αγαπημένοι….. Μην κάνει καμιά τρέλα γιατί θα έχουμε κακά ξεμπερδέματα…  Δεν θα βγεις ζωντανός απ΄ εδώ… Συνεννοηθήκαμε;
Και πριν προλάβω να πω ότι συμφωνώ γέμισε τριγύρω μου ο τόπος από χιλιάδες πουλιά. Ερωδιοί, πάπιες, χήνες, κύκνοι, χαλκόκοτες, φλαμίγκος, πελαργοί, καρακάξες, καλαμοκανάδες, αλκυονίδες, μαυροκέφαλοι, γλάροι, φοινικόπτερα, αβοκέτες, τρύγγες, σκαλίθρες, τσικνιάδες, αργυροπελεκάνοι, κορμοράνοι, κιρκίκια, σφιτάρια, κοκκινόχηνες  και ένα σωρό άλλα πανέμορφα πετούμενα. Αλλά και μέσα στο νερό  κολυμπούσαν εκατοντάδες πουλιά και στα γύρω κλαδιά άλλα με παρατηρούσαν αγουροξυπνημένα. Και δεν ήταν μόνο τα πουλιά. Σε κάποια ξέφωτα διέκρινα μια αλεπού να έχει καρφώσει το βλέμμα της επάνω μου, ασβούς, κουνάβια, νυφίτσες, χελώνες, σαύρες, μια αγριόγατα και λίγο πιο κάτω ακούστηκε ο ήχος από το πέρασμα μέσα από τους θάμνους ενός κοπαδιού από αγριόχοιρους. Πω, πω, πω, Θεέ μου…. Ολόκληρο βασίλειο από ζωντανά….
 

  -Τι χαμπάρια μάστορα; Ρωτάει  ένας κατάλευκος κύκνος με φουσκωμένα φτερά, που κολυμπούσε σε απόσταση ασφαλείας από τη βάρκα. Πως έτσι, άγρια χαράματα στο τόπο μας;
 -Σας έφερα μεγάλη είδηση, του απαντώ. Δώρο  χαρμόσυνο για σας και όλη τη περιοχή σας, συμπλήρωσα,
 -Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντες, φώναξε από την ακτή η αλεπού και κούνησε πονηρά την ουρά της.  Μην τον εμπιστεύεστε, συμπλήρωσε…
 -Και ποια είναι αυτή η μεγάλη είδηση  που σε έφερε χαράματα μέσα στο καταχείμωνο εδώ στο ΔΕΛΤΑ; ρωτά μια νανόχηνα.
 -Ο Υπουργός υπέγραψε επιτέλους την απόφαση που χρόνια περιμέναμε και κηρύσσει το τόπο σας Εθνικό Πάρκο, ορίζει ζώνες προστασίας, όπου κανείς δεν θα μπορεί να σας πειράξει στο μέλλον και προβλέπει αυστηρές ποινές για τους παραβάτες,  της απαντώ. Από τώρα και στο εξής θα είστε ασφαλείς στον τόπο σας και θα κοιμάστε όλοι σας ήσυχα τα βράδυα… συμπλήρωσα.
Και πριν προλάβω να τελειώσω τη φράση μου αρχίζουν όλα τα ζωντανά να ξεκαρδίζονται στα γέλια και κάποιοι πρασινοκέφαλοι λίγο πιο πέρα να με μουντζώνουν και να λένε  «…Να σου ρε κορόιδο… που πιστεύεις ότι σε λένε…».


Σάστισα… και  απόρησα μαζί.. Εγώ τους έφερα  χαρμόσυνα μαντάτα και αυτά γελούν, με κοροϊδεύουν και με μουντζώνουν; αναρωτήθηκα. Και πριν προλάβω να συνέλθω πετιέται πάνω από ένα δέντρο ένας γέρικος Πελεκάνος, από αυτούς που δεν μπόρεσε να ακολουθήσει τους δικούς του στο μεγάλο ταξίδι, γυρίζει από την φωλιά του,  ψιλά σε ένα δέντρο, και μου λέει:
 -Άκουσέ με παλληκάρι μου με προσοχή. Νιός ήμουνα και γέρασα εδώ  στο ΔΕΛΤΑ. Δεν ξέρω αν θα αντέξω να βγάλω όλο τον χειμώνα και να ξανανταμώσω τους δικούς μου την άνοιξη…. Χρόνια τώρα όλο για υπογραφές και αποφάσεις ακούω και όλο στο κυνηγητό μας έχουν. Δεν μας αφήνουν σε χλωρό κλαδί. Μέχρι και εμάς τους πελαργούς που δήθεν απαγορεύεται να μας κυνηγούν, μας έχουν φλομώσει στα σκάγια…  Έστω λοιπόν  ότι ο Υπουργός έβαλε μια τζίφρα. Και τι έγινε; Ξέρεις πόσοι άλλοι Υπουργοί πρέπει να υπογράψουν ακόμη; Έστω ότι κάποτε θα υπογράψουν και αυτοί… Ξέρεις πόσοι άλλοι πρέπει να συμφωνήσουν; Για μέτρα τους…. Έχουμε και λέμε: Κυνηγοί, ψαράδες, κτηνοτρόφοι, γεωργοί, ορνιθολόγοι, οικολόγοι, στρατιωτικοί, Φεριώτες, Λουτριανοί, Ανθειώτες, βουλευτές, τρεχάμενοι και παρατρεχάμενοι, έμποροι κυνηγετικών ειδών, λαθρέμποροι  και μια σειρά από άλλους με μικρά, μεγάλα και τρανά συμφέροντα που λυμαίνονται εδώ και χρόνια αυτόν τον πανέμορφο τόπο μας…. 
Κοντοστάθηκε για λίγο, πέταξε στην βάση του δέντρου, έσκυψε, ήπιε μια γουλιά νερό, και συνέχισε.
  -Άντε στο καλό άνθρωπέ μου και άσε μας ήσυχους στον πόνο μας. Εδώ μας κυνηγούν και μας σκοτώνουν χωρίς να  ενοχλείται  κανείς αρμόδιος και εσύ μας λες τώρα για  φούμαρα και πράσινα άλογα….
Και ξαφνικά ένας μεγάλος κατάλευκος κύκνος άνοιξε τα φτερά του και πέταξε ψηλά….  Έμοιαζε για αρχηγός  και σαν να έδωσε  το σύνθημα…  Αμέσως, πίσω  απ΄ αυτόν όλα τα πουλιά πέταξαν και αυτά ψιλά και εξαφανίσθηκαν. Και τα άλλα ζωντανά από τη  στεριά χώθηκαν στις φωλιές τους και στα κλαδιά και χάθηκαν. Κι  ο τόπος ξαφνικά ερήμωσε….. Μόνο κάποια ψάρια (σαζάνια, γουλιανοί, κεφάλια) πετιόντουσαν εδώ και εκεί μέσα απ΄ το νερό ψιλά και ξαναβουτούσαν λίγο παρακάτω, κουνώντας την ουρά τους , σαν να με κορόιδευαν κι  αυτά! Και δυο – τρία χέλια στην άκρη της λίμνης γλιστρούσαν και απομακρύνονταν αθόρυβα.
Προς στιγμήν τα έχασα. Έβλεπα το έρημο τριγύρω μου τοπίο αποσβολωμένος.  Κρύος ιδρώτας με περιέλουσε. Δεν μπορώ να υπολογίσω πόση ώρα ήμουν σ΄ αυτήν την κατάσταση. Ήδη είχε ξημερώσει και το φεγγάρι είχε χαθεί. Μόλις συνήλθα, τα μάζεψα όλα σκεπτικός και  απογοητευμένος, έβαλα μπρος τη μηχανή της βάρκας  και πήρα τον δρόμο της επιστροφής. Σκεφτόμουν ότι έχασα μια μεγάλη ευκαιρία για ένα πολύ σημαντικό ρεπορτάζ  που θα με καταξίωνε όχι μόνο ως  οικολογικό ρεπόρτερ αλλά και ως σημαντικό δημοσιογράφο. Βγήκα στη στεριά, εκεί δίπλα στο καταφύγιο, έδεσα την βάρκα, πήρα το αυτοκίνητο και ξεκίνησα για τον δρόμο της επιστροφής.  Και…  καθώς πήγαινα στεναχωρημένος πάνω στο  ανάχωμα,  ξαφνικά μια στραβοτιμονιά, για να αποφύγω  μια λακκούβα με νερά, ρίχνει το αυτοκίνητο μέσα στο παρακείμενο  κανάλι…. 


Και ξύπνησα καταϊδρωμένος….
Θεέ μου… είπα, και σκούπισα με το χέρι τον ιδρώτα στο μέτωπό μου. Όνειρο ήταν, άδικα λαχτάρησα…
Είχε ήδη ξημερώσει και η ώρα ήταν περασμένες  επτά. Σηκώθηκα, πήγα στη κουζίνα και έκανα ένα καφέ για να συνέλθω. Άνοιξα το ραδιόφωνο. Είχε μια συζήτηση για το μέλλον των υγροβιότοπων. Τσιμπήθηκα… κι αναρωτήθηκα μήπως  δεν άκουγα καλά; Μήπως ήταν παρενέργειες από το όνειρο;  Όχι, ήταν πραγματική συζήτηση για τους υγροβιότοπους. Σχολίαζαν την απόφαση του Υπουργού ΥΠΕΧΩΔΕ,  που την προηγούμενη ημέρα διάβασα στην εφημερίδα «ΓΝΩΜΗ», και αφορούσε τον καθορισμό του ΔΕΛΤΑ του ποταμού Έβρου ως «Εθνικό Πάρκο»….
«Είναι ενδεικτικό», έλεγε κάποιος στη συζήτηση του ραδιοφώνου, προφανώς ειδικός για αυτά τα θέματα, «ότι ανάλογη απόφαση για το ΔΕΛΤΑ των ποταμών  Αξιού, Γαλλικού, Λουδία και Αλιάκμονα είχε υπογράψει και ο προηγούμενος Υπουργός ΥΠΕΧΩΔΕ, αλλά έκτοτε …αγνοείται η τύχη της απόφασης αυτής. Κατά σύμπτωση, αυτές τις ημέρες κινητοποιούνται και οι αγρότες της γύρω περιοχής ζητώντας όχι μόνο να μη θεσμοθετηθούν αυτά τα μέτρα… αλλά να παραχωρηθούν και άλλες παραποτάμιες εκτάσεις για καλλιέργεια…». Και μετά από λίγο ένας άλλος συνομιλητής συμπλήρωνε:  «…Αλλά για να τεθεί σε εφαρμογή η απόφαση αυτή θα χρειαστούν να περάσουν πολλά ..τέρμινα, αφού οι συναρμόδιοι υπουργοί δεν φέρονται πρόθυμοι να προσθέσουν και τη δική τους υπογραφή…. Φοβούνται το πολιτικό κόστος και θα την ρίξουν στις ..καλλένδρες!».

Όνειρο ήταν είπα … και πάει. Πόσο βλάκες είμαστε, σκέφθηκα! Έχουμε τον «Κάλλιστο Ποταμό», τον «Αργυρορρύτη» και «Χιλιοτραγουδισμένο», στενά συνδεδεμένο με τους υπέροχους μύθους  του Ορφέα και της Ευρυδίκης, με τον Κάσσανδρο και τον γιο του Έβρο. Είμαστε κτήτορες του «Θεού της ευφορίας και της καταστροφής» όπως αποκαλούσαν  τον Έβρο ποταμό οι πρόγονοί μας, γιατί, με τα νερά του έφερνε τον πλούτο στη παραγωγή και με τις πλημμύρες του την καταστροφή. Και υπάρχει στις εκβολές του ένα και μοναδικό ΔΕΛΤΑ, χρυσάφι, πλούτος και ομορφιά μαζί… Σπάνια ομορφιά! Και εμείς τον αγνοούμαι…..
 -Λες τα πουλιά και τα άλλα ζωντανά εκεί στη λίμνη των Νυμφών να είναι πιο έξυπνα από εμάς; Να ξέρουν πιο πολλά από εμάς;…. αναρωτήθηκα, ενθυμούμενος τον διάλογο που είχα με αυτό στο όνειρό μου..
Κατάλαβα!!! Σκέφθηκα….  Όνειρο ήταν και πάει….
Καληνύχτα «ΔΕΛΤΑ» …. όνειρα γλυκά…. Και καλή τύχη… είπα μέσα μου και αναχώρησα για τη δουλειά μου, που φυσικά δεν έχει καμιά σχέση με τη δημοσιογραφία…. 
 Όνειρο ήταν, είπαμε.. και πάει… όπως όλα τα όνειρα!
Ιούλιος 2016



ΚΩΝΤΑΝΤΙΝΟΣ ΛΑΓΟΥΜΙΤΖΑΚΗΣ Ο θεμελιωτής της εκπαίδευσης στη Θράκη


Από τον Ιστορικό ερευνητή Θόδωρο Ορδουμποζάνη 

Συμπληρώνονται φέτος 100 χρόνια από την υπογραφή της συνθήκης του Νεϊγύ (27 Νοεμβρίου 1919) μεταξύ της Βουλγαρίας και των νικητριών δυνάμεων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου (Αγγλίας, Γαλλίας, ΗΠΑ και Ιταλίας) με την οποία η Βουλγαρία παραιτήθηκε υπέρ των Συμμάχων επί όλων των κυριαρχικών της δικαιωμάτων επί της Δυτικής Θράκης και με την υποχρέωση ν΄ αναγνωρίσει εκ των προτέρων τις μεταγενέστερες αποφάσεις των περί αυτής. Η ανωτέρω παραίτηση είχε σαν αποτέλεσμα, ένα χρόνο σχεδόν αργότερα, (πριν από 99 χρόνια) την παραχώρηση της Θράκης από τους Συμμάχους στην Ελλάδα με τη συνθήκη των Σερβών και τον αποκλεισμό των Βουλγάρων από το Αιγαίο Πέλαγος. 

        Κομοτηνή 1923. Έναρξη Πανθρακικών Αγώνων Στίβου
Ανασυγκρότηση της Θράκης. 

Καταλυτική σημασία στην ανασυγκρότηση της Θράκης «εκ της τέφρας» ύστερα από έξι χρόνια στυγνής και φρικώδους Βουλγαρικής κατοχής (1913-1919), και πάνω από 400 χρόνια Οθωμανικής επικυριαρχίας, υπήρξε η απόφαση του Πρωθυπουργού Ελευθερίου Βενιζέλος, μετά την εγκατάσταση της Διασυμμαχικής Διοικήσεως στη Θράκη υπό το Γάλλο Στρατηγό Σαρπύ (Charpy), να δώσει εντολή στον πεπειραμένο πολιτικό Χαρίσιο Βαμβακά, να μεταβεί στην Κομοτηνή, όπου και η έδρα της Διασυμμαχικής Διοικήσεως, και να αναλάβει καθήκοντα κυβερνητικού εκπρόσωπου της Ελλάδας παρά τη διασυμμαχική διοίκηση .


Είναι γνωστό ότι ο Χαρίσιος Βαμβακάς ως κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ελλάδος έφθασε στην Κομοτηνή στις 29 Σεπτεμβρίου του 1919 και ανέλαβε το τιτάνιο και επίπονο έργο της ανασυγκροτήσεως της Δυτικής Θράκης στους τομείς της διοικήσεως, της ασφάλειας και δημοσίας τάξεως καθώς επίσης και της δικαιοσύνης, της εκπαιδεύσεως, της παλιννοστήσεως, εγκαταστάσεως και περιθάλψεως των προσφύγων, και της εν γένει ομαλής κοινωνικής συνυπάρξεως των δύο σύνοικων στοιχείων της Θράκης, ήτοι των χριστιανών και μουσουλμάνων. Σπουδαίο ρόλο στην παλιννόστηση και εγκατάσταση των προσφύγων στη Θράκη έπαιξε ένας νεαρός τότε Κρητικός εκπαιδευτικός, ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης, τον οποίο ο Βαμβακάς διόρισε επιθεωρητή εκπαίδευσης της Θράκης. 

Ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης 
Το όνομα του Κωνσταντίνου Λαγουμιτζάκη στην Αλεξανδρούπολη το διαβάζουμε στον μαρμάρινη πλάκα που έστησαν οι πρόσκοποι δίπλα στο ταχυδρομείο, σε ανάμνηση της πρώτης έπαρσης της Ελληνικής σημαίας στις 13 Μαΐου του 1920 από τους Προσκόπους. Αναφέρεται σ’ αυτή την πλάκα: «…και πριν ή φέρει ούτος (ο Στρατός) την Σημαίαν μας οι Πρόσκοποι περιήγαγον αυτήν υπερηφάνως εις κατάπληξιν και εχθρών και φίλων. – Κων. Λαγουμιτζάκης – Επιθεωρητής Σχολείων Θράκης – 6 Ιουλίου 1920».

 Ο ρόλος του Κων. Λαγουμιτζάκη στην απελευθέρωση της Θράκης Το ποιός ήταν λοιπόν ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης, ποιος ο ρόλος του στην απελευθέρωση της Θράκης και ποια η σχέση του με την Αλεξανδρούπολη θα προσπαθήσουμε να ανιχνεύσουμε κυρίως μέσα από ένα βιβλίο του Πολύδωρου Σανδραβέλη που εκδόθηκε στη Χαλκίδα το 2004 με τίτλο «Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης, δάσκαλος και στρατιώτης» και κάποιες πληροφορίες που συλλέξαμε από την ανεψιά του (κόρη του αδελφού του) και βαφτιστικιά του Χαρίκλεια Λαγουμιτζάκη – Σανδραβέλη, που ζει στην Χαλκίδα. Ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης γεννήθηκε στο Φρε-Αποκορώνου Χανίων το 1987. Γόνος του οπλαρχηγού Γεωργίου Λαγουμιτζάκη, Φούρνου ή Φουρογιώργη. Αν και ορφανός στα 12 του χρόνια, εργαζόμενος σπούδασε στο Διδασκαλείο από όπου μόλις αποφοίτησε διορίσθηκε ως δάσκαλος στο Ανώτερο σχολείο Αρρένων Φρε, στο οποίο υπηρέτησε μέχρι το 1916, με ενδιάμεσες διακοπές στράτευσής του. Στη διάρκεια αυτής της υπηρεσίας του επέδειξε μεγάλη σχολική και εξωσχολική δραστηριότητα, και μάλιστα σε καινοφανείς για την εποχή του τομείς, για τις οποίες δέχθηκε την άκρα ευαρέσκεια της Γενικής Διοίκησης Κρήτης.
Τον Σεπτέμβριο του 1912 κατατάχθηκε εθελοντής, μετέχοντας στους Βαλκανικούς Πολέμους του 1912-13. Το 1913 βρέθηκε να υπηρετεί ως εθελοντής στη Θράκη, όταν αυτή είχε απελευθερωθεί το πρώτον από τον Ναύαρχο Κουντουριώτη. Μάλιστα, την 5η Αυγούστου εκείνης της χρονιάς βρέθηκε με τη μονάδα του στο Διοικητήριο της Κομοτηνής, προκειμένου να ξεκινήσει η αναχώρηση των Ελληνικών Στρατευμάτων, σύμφωνα με διαταγή του συμμαχικού στρατηγείου, μετά και την υπογραφή της συνθήκης του Βουκουρεστίου. Εκείνη, ακριβώς, την κρίσιμη ώρα, ο Λαγουμιτζάκης προέβη σε μια αυθόρμητη ενέργεια που έμεινε στην ιστορία: Χάραξε, με τη λόγχη του στον τοίχο του κτιρίου τη γνωστή φράση… «πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικιά μας θα ΄ναι». Καθένας μπορεί να φανταστεί τον άμεσο αντίκτυπο εκείνης της ενέργειας στους παριστάμενους. Έτσι δικαιολογούνται και οι μνήμες που άφησε στη Θράκη ο νεαρός τότε εθελοντής από την Κρήτη. Παρότι η νέα – εθελοντική – επιστράτευσή του (το 1917) δεν άργησε, κατάφερε, στο μεσοδιάστημα 1913-17, να συμπληρώσει τις γνώσεις του στην Ευρώπη (Παρίσι και Βιέννη, λένε οι πηγές). Έτσι δικαιολογείται και η προαγωγή του σε Επιθεωρητή, το 1917. Η πρώτη του τοποθέτηση ως στέλεχος της Εκπαίδευσης – πριν κλείσει τα 30, δηλαδή – έγινε στην Περιφέρεια των Σφακίων. 

Επιθεωρητής Εκπαίδευσης Θράκης 
Με βάση αυτήν την προϋπηρεσία, επιλέχθηκε από τον Βενιζέλο να αναλάβει την αποστολή εθνικού περιεχομένου του Επιθεωρητή της Εκπαίδευσης το 1919-20 στην υπό διασυμμαχική κατοχή Θράκη, δίπλα στον Χαρίση Βαμβακά, με ιδιαίτερη έγνοια στην οργάνωση της ελληνικής εκπαίδευσης και την ίδρυση σχολείων αλλά και προσκοπικών ομάδων, προκειμένου να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την παλιννόστηση των Ελλήνων προσφύγων (σχολεία για την μόρφωση των παιδιών τους και προσκοπικές ομάδες για την εξωσχολική απασχόληση και περαιτέρω διαπαιδαγώγησή τους). Είναι ο πρώτος που ήρθε στη Θράκη κατά τον Νοέμβριο του 1919, επί διασυμμαχικής κατοχής, Μόλις είχε απολυθεί από τον στρατό, μετά από διετή υπηρεσία στο Βαλκανικό μέτωπο, ως Επίτροπος του Υπουργείου Παιδείας στην αρχή δίπλα στο Στρατηγό Λεοναρδόπουλο, ο οποίος είχε ήδη καταλάβει την περιοχή Ξάνθης. Μελετήσας κατά τη διαδρομή του προς την Θράκη την κατάσταση της εκπαίδευσης στη περιοχή, πέρασε λαθραία στην Αδριανούπολη και με τη βοήθεια του Μητροπολίτη Πολυκάρπου έψαξε και βρήκε δασκάλους και δασκάλες, τους πέρασε λαθραία από τα Τουρκικά σύνορα και στη συνέχεια τους εγκατέστησε σε διάφορες πόλεις και χωριά της Θράκης. Έτσι άρχισε η πρώτη λειτουργία Ελληνικών σχολείων στη Θράκη. Στη συνέχεια έψαξε, βρήκε νέους δασκάλους και καθηγητές και ίδρυσε τα πρώτα Γυμνάσια στη Θράκη και συγκεκριμένα στη Ξάνθη, την Κομοτηνή και την Αλεξανδρούπολη, τότε Δεδέαγατς.

Η πρώτη Προσκοπική Ομάδα Δεδέαγατς 

Ως Επιθεωρητής Εκπαίδευσης Θράκης αναπτύσσει εκπαιδευτικό ζήλο και ευαισθησία στους διδάσκοντες μαθητές. Αγωνίζεται για την οργάνωση και λειτουργία σχολείων σ΄ όλες τις πόλεις και τα χωριά της Θράκης και της Λήμνου που είναι η περιφέρειά του, για την εξασφάλιση προσωπικού επάνδρωσης τούτων. Καταβάλλει προσπάθειες για εξεύρεση οικονομικών πόρων από το Κράτος για την ανέγερση σχολικών κτιρίων, με παράλληλη δραστηριότητα ευαισθητοποίησης των κατοίκων, για ενίσχυση της προσπάθειας αυτής. Προσπαθεί να εξοπλίσει τα σχολεία με έπιπλα (θρανία, πίνακες κ.λ.π.), με εποπτικά όργανα και εργαστήρια. Προτείνει και πετυχαίνει την ίδρυση σε όλες τις πόλεις της Θράκης Προσκοπικών Ομάδων που στελεχώνει με αξιόλογα στελέχη – εκπαιδευτικούς. Στην Αλεξανδρούπολη φέρνει από τη Σαμοθράκη, όπου υπηρετούσε, ως δάσκαλο τον Αθανάσιο Σπανό, έναν αξιόλογο εκπαιδευτικό που για πολλά χρόνια μετέπειτα προσέφερε μεγάλες υπηρεσίας στη μόρφωση των παιδιών της πόλης.

 Πρωί 14 Μαϊου 1920. Ο Ελληνικός Στρατός αποβιβάζεται στην παραλία του Δεδέαγατς.
Λέγεται μάλιστα ότι τον έφερε εσπευσμένα από τη Σαμοθράκη με το αντιτορπιλικό «Λόγχη», για να αναλάβει την διοργάνωση των Δημοτικών σχολείων της υπό απελευθέρωση περιοχής. Επίσης έφερε από την Δυτική Μακεδονία (Σιάτιστα) τον έφεδρο Υπολοχαγό Γεώργιο Φϊτσιο, ως δάσκαλο της Γυμναστικής και Μουσικών αλλά κυρίως για την ίδρυση και λειτουργία της πρώτης Προσκοπικής Ομάδας του Δεδέαγατς τότε. Αποτέλεσμα όλων αυτών των προσπαθειών του ήταν όταν τον Μάρτιο του 1920 οι Γαλλικές Στρατιωτικές Αρχές διενήργησαν απογραφή των μαθητών της Θράκης, οι Έλληνες μαθητές βρέθηκαν περισσότεροι από όλους τους άλλους μαζί μαθητές των άλλων εθνοτήτων.

Το σπουδαιότερο όμως είναι ότι δια της μαθητικής και προσκοπικής κίνησης δόθηκε έμφαση ελληνικής πλειοψηφίας στις πόλεις και τα χωριά της Θράκης που ανάγκασε τους συμμάχους για περαιτέρω εθνικές παραχωρήσεις. Ο πατριωτισμός και η αγωνιστικότητα του Κωνσταντίνου Λαγουμιτζάκη , αναδείχτηκαν ακόμα περισσότερο κατά τη συμμετοχή του αργότερα στη Μικρασιατική Εκστρατεία όπου τραυματίσθηκε και παρασημοφορήθηκε τον Δεκέμβριο του 1921 με το Χρυσό Αριστείο Ανδρείας . Απολυθείς από τον Στρατό επανήλθε εις την Κομοτηνή όπου είχε μεταφερθεί η Γενική Διοίκηση Θράκης και ανέλαβε τα καθήκον τα του Γενικού Επιθεωρητή εκπαίδευσης. Η ίδρυση νέων σχολείων, λόγω της συσσωρεύσεως των προσφύγων, η σύσταση περιφερειών, η εύρεση κτιρίων για να τα μετατρέψει σε διδακτήρια, η ίδρυση νυχτερινών Σχολών, η τακτοποίηση των συγκεντρωθέντων δασκάλων, η εξοικονόμηση των στοιχειωδέστερων διδακτικών μέσων και η επίλυση πολλών άλλων παρόμοιων προβλημάτων ήταν οι προτεραιότητές του αλλά και η συνεχής εργασία του. 

Επιθεωρητής εκπαίδευσης Αλεξανδρούπολης 

Μετά την ενσωμάτωση της Θράκης στην Ελλάδα και την μεταφορά της Γεν. Διοίκησης Θράκης στην Κομοτηνή, υπηρέτησε ως επιθεωρητής εκπαίδευσης της Αλεξανδρούπολης (1923-1928), της Καβάλας (1928-1930) όπου, όπως αναφέρει σε έκθεσή του ο Γενικός Επιθεωρητής Εκπαίδευσης στις 10 Μαΐου 1929 «…όλην την ενεργητικότητά του έχει ρίξει εις την ανέγερσιν διδακτηρίων και τον πλουτισμόν αυτών με εποπτικά μέσα διδασκαλίας…». Και τελικά, με απόφαση του τότε Υπουργού Παιδείας Γεωργίου Παπανδρέου διορίσθηκε στην επιθεώρηση Θεσσαλονίκης όπου το 1935 ήταν ο τελευταίος υπηρεσιακός σταθμός αυτής της δημιουργικής διαδρομής, αλλά και το αποκορύφωμα της εκπαιδευτικής του δραστηριότητας. Η βράβευσή του από την Ακαδημία Αθηνών Όμως ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης δεν είχε μόνο αυτές τις αρετές. Μαζί με την πνευματικότητά του , διέθετε και μια ευρύτερη δυνατότητα εκτίμησης των καταστάσεων για να προκόψει ο τόπος, γενικότερα. Το σκεπτικό της βράβευσής του από την Ακαδημία Αθηνών το 1928 αφήνει να εννοηθούν αρκετά. Στην με αριθμό πρωτ. 1395 από 24.12.1928 επιστολή της Ακαδημίας Αθηνών, πληροφορείται ότι «….Μεταξύ των βραβευομένων έργων τυγχάνει η εξόχως εθνωφελής και λίαν φιλάνθρωπος δράσις υμών και των Διδασκάλων της υμετέρας περιφερείας (σ.σ. της περιοχής Αλεξανδρούπολης), εργασθέντων προς ελάττωσιν των αναλφαβήτων, εξύψωσις του εθνικού φρονήματος και διάδοσιν πρακτικών γνώσεων…» και καλείται όπως παραστεί κατά την συνεδρίασιν της 27ης Δεκεμβρίου 1929 για να παραλάβει το απονεμηθέν αυτόν έπαθλον. Επίσης η Ακαδημία Αθηνών, πέραν της βράβευσης του Λαγιουμιτζάκη, με την ίδια απόφασή της απένειμε το εκ 45.000 δραχμών Μπενάκειον έπαθλον εις ίδρυμα ή διδασκάλους, οίτινες λόγω και έργω συνετέλεσαν εις την ελάττωσιν των αναλφαβήτων και εξύψωσιν του εθνικού φρονήματος των μαθητών μεταξύ των άλλων και εις «…τον Διδασκαλικόν Σύλλογον Αλεξανδρουπόλεως, τον ενθουσιωδώς εργαζόμενον υπό τον Επιθεωρητήν κ. Λαγουμιτζάκην εκτός, εννοείται, των υποχρεωτικών ωρών της διδασκαλίας, προς διάδοσιν γεωργικών γνώσεων, δενδροκομίας, μελισσοκομίας, ζωοτεχνίας, ραπτικής, κεντητικής. Την εργασίαν ταύτην πιστοποιούσι τα Υπουργεία της Παιδείας, της Γεωργίας και της Εθνικής Οικονομίας…».

 22.3.1920 Δημοτικό Σχολείο Δερμεδεσίου Θράκης
Στην Θεσσαλονίκη λήγει ουσιαστικά η υπηρεσία του και η προσφορά του στην εκπαίδευση. Αργότερα μέσα στην κατοχή, στις 11 Απριλίου 1943 ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης, αφήνει την τελευταία του πνοή στο Νοσοκομείο «Ευαγγελισμός» των Αθηνών, και ενταφιάστηκε την επομένη στο νεκροταφείο του Ζωγράφου, συνοδευόμενος από πολύ λίγους φίλους και συγγενείς, που κατόρθωσαν λόγω της κατοχής να προσέλθουν στην Αθήνα και να παραβρεθούν στη κηδεία του.

Σήμερα ο Κωνσταντίνος Λαγουμιτζάκης τιμάται στην ιδιαιτέρα του πατρίδα του, το χωριό Φρες – Αποκορώνου – Χανίων, όπου έχει ανεγερθεί η και η προτομή του, ενώ εδώ στη Θράκη και κυρίως στην Αλεξανδρούπολη, όπου προσέφερε τις πολύτιμες υπηρεσίες του μάλλον αγνοείται. Ευτυχώς που οι Πρόσκοποι της πόλης τον θυμήθηκαν και ανέγραψαν το όνομά του στο μνημείο που υπενθυμίζει την συνεισφορά των Προσκόπων στην απελευθέρωση της πόλης.

14 Μαϊου 1920. Ο Στρατηγός Κωνσταντίνος Μαζαράκης - Αινιάν , εξερχόμενος της Μητρόπολης Δεδέαγατς, χαιρετά τον κόσμο, ενώ άγημα Προσκόπων αποδίδει τιμές.